අපේ ගොවියා සහ පිට රට ගොවියා එක් විට සතුටු කළ හැකිද?

Jul 3, 2026 at 08:19 PM

|

Lanka Leader

යහපාලන ආණ්ඩුව බලයට පත් වූ විගස දින 100 වැඩසටහන තුළ ඉටු කළ පළමු පොරොන්දුව තිරිඟු සඳහා පනවා තිබූ විශේෂ බද්ද ඉවත් කිරීමයි. ඒ අනුව කිලෝග්‍රෑමයකට රුපියල් 10ක උපරිමයකට යටත්ව 15% ලෙස පනවා තිබූ බද්ද ඉවත් විය. පිටරට තිරිඟු ගොවියාට ඒ ආකාරයට සහනාධාර ලබාදීම නිසා දැන් තිරිඟු ඇට කිලෝග්‍රෑමයක් රට තුළට එන්නේ රුපියල් 38කට අඩු මිලකටය. තිරිඟු පිටි කෙසේ වෙතත් තිරිඟු ඇට මිල අඩුකරන බවක් ආණ්ඩුව මහජනයාට පොරොන්දු වූයේ නැත. එසේම මහජනයා එවැනි දෙයක් ඉල්ලා සිටියේද නැත. සමහරවිට ඡන්දයට පෙර යම් දේශපාලන නායකයින් තිරිඟු ඇට අඹරා පිටි විකුණන සමාගමකට එවැනි පොරොන්දුවක් දුන්නාද විය හැකිය.

දැන් එම බදු සහනය හෙවත් සහනාධාරය නිසාම සමාගමට රුපියල් මිලියන 13,000ක පමණ අමතර ලාභයක් ලැබෙන බව ගණන් හිලව් ඇති බව කිව හැකිය. සමාගමට ලැබෙන සහනාධාරයේ ප්‍රතිලාභ වෙළඳපොළ හරහා පිටරට ගොවීන් අතට ලැබේ. ඊට අමතරව එම ගොවීන්ට එම රටවල ආණ්ඩුවලින්ද සෘජු සහනාධාර ලැබේ. ඇමරිකාවේ තිරිඟු ගොවියාට අස්වැන්න අනුව 20% සෘජු සහනාධාරයක් ලැබේ. දැන් දේශීය වෙළඳපොළේ පිටි මිල අඩු වීම නිසා බේකරි හිමියන්ට වැඩි ලාභයක් සහ වෙළඳපොළක් ලැබී ඇත. රට පුරා "චූන් පාන්" වෑන් රථ දහස් ගණනින් සැරිසරන්නේ එම තත්ත්වය තුළය. වෙළඳපොළ දත්ත අනුව ලෝකයේ අඩුම පාන් මිල පවතින්නේ ශ්‍රී ලංකාවෙහිය. එම නිසා 2014 දී මෙට්‍රික් ටොන් ලක්ෂ 13ක් වූ වාර්ෂික තිරිඟු පිටි පරිභෝජනය මේ වන විට මෙට්‍රික් ටොන් ලක්ෂ 15 දක්වා ඉහළ ගොස් තිබිය හැකිය. අප රටේ සැබෑ තිරිඟු පිටි පරිභෝජනය නිවැරදිව ගණනය කිරීමේදී ප්‍රශ්නයක්ද ඇත. සමාගම විසින් ප්‍රකාශයට පත් කරන ප්‍රමාණයට වඩා තිරිඟු ඇට රට තුළට ගෙන එන බවට පසුගිය කාලයේදී චෝදනා එල්ල විය. රේගුව විසින් එල්ල කළ පරීක්ෂණයක් මඟින් ඒ බව අනාවරණය විය. නමුත් පරීක්ෂණය අවසන් වූයේ අදාළ නිලධාරියා වැඩ තහනමට ලක් වීමෙනි.

එදා චන්ද්‍රිකා බණ්ඩාරනායක මැතිණිය විසින් රු. 3.50ට පාන් දීම සඳහා තිරිඟු පිටි වලට බදු සහන් දීම ආරම්භ කළ දින සිට තිරිඟු පිටි පරිභෝජනය ක්‍රමයෙන් දෙගුණයක් දක්වා වැඩි විය. ඒ අනුව වසරකට කිලෝග්‍රෑම් 30ක් වූ ඒක පුද්ගල තිරිඟු පිටි පරිභෝජනය කිලෝග්‍රෑම් 68 දක්වා වැඩි විය. ඊට සමගාමීව ඒක පුද්ගල සහල් පරිභෝජනය 135 සිට 105 දක්වා අඩු විය. එහි තර්කානුකූල ප්‍රතිඵලය සහල් පරිභෝජනය අඩු වීම නිසා වෙළඳපොළේ ව්‍යාජ අතිරික්තයක් ඇති වීමයි. යම් ආදේශකයක් නිසා හෝ මිල වැඩි වීම නිසා පරිභෝජනය අඩු වූ විට ඇතිවන අතිරික්තය ව්‍යාජ එකකි. සැබෑ අතිරික්තයක් ඇතිවන්නේ නිෂ්පාදනය වැඩිවීම තුළිනි. නමුත් අප රටේ නිලධාරීන් දිගින් දිගටම කියා සිටින්නේ රටේ වී අතිරික්තයක් තිබෙන බවය. ඒ මඟින් වී වගාවට අඩු සැලකිලි දැක්වීම සාධාරණීකරණය කෙරේ. එය ආහාර සුරක්ෂිතතාවයට අදාළව සියදිවි නසා ගැනීමේදී වැරදි න්‍යායකි.

අප රටේ ජාතික වී නිෂ්පාදනය මෙට්‍රික් ටොන් ලක්ෂ 40-45 අතර ප්‍රමාණයකි. ඒ අනුව දළ වශයෙන් සහල් නිෂ්පාදනය මෙට්‍රික් ටොන් ලක්ෂ 26ක් පමණ වේ. රටේ ජනතාව ඉන් අඩකට වඩා හෙවත් මෙට්‍රික් ටොන් ලක්ෂ 13ක් පාන්පිටි පරිභෝජනය කරන නිසා රට තුළ ඉතිරි වනවා යැයි කියන සහල් ප්‍රමාණය මෙට්‍රික් ටොන් ලක්ෂ 1.5 හෙවත් දළ වශයෙන් 5%කට මදක් වැඩි ප්‍රමාණයකි. දැනට රජය විසින් වී මිලදීගෙන ඒවා නරක්වීම නිසා සත්ව ආහාර ලෙස විකුණන ප්‍රමාණය මෙට්‍රික් ටොන් ලක්ෂයක් පමණ වේ. එය 3%කට වඩා වැඩි ප්‍රමාණයකි. බියර් සෑදීම සඳහා භාවිතා කරන සහල් ප්‍රමාණය මෙට්‍රික් ටොන් ලක්ෂ 0.15ක් හෙවත් 0.7%කි. අප රටේ පවතින ව්‍යාජ වී අතිරික්තය නිසා වී මිල පහත වැටීමේ ප්‍රශ්නයට උත්තර සොයන නිලධාරීන් දැන් උත්සාහ කරන්නේ බියර් සඳහා යොදා ගන්නා සහල් ප්‍රමාණය 0.7% සිට 2% දක්වා වැඩි කිරීමටය. මේ කැකිරිල්ලගේ අංක ගණිතයට අනුව ආණ්ඩුව මිලදී ගන්නා වී තොග නරක්වීමට ඉඩ හරින ප්‍රමාණය 3% සිට 5% දක්වා වැඩි කළ හොත් සත්ව ආහාර සඳහා වී තොග අඩු මිලට විකිණීමෙන් පවා ප්‍රශ්න විසඳිය හැකිය. ඒවා අඩු මිලට ගන්නා පාන් පිටි සමාගම් සත්ව ආහාර අංශය විසින් වීමද විශේෂ තත්ත්වයකි. ඒ අනුව ආහාර සුරක්ෂිතතාවය අනතුරේ හෙළන එම ක්‍රියාමාර්ග වලින් වාසි අත්වන්නේ කාටදැයි පැහැදිලි වේ.

නමුත් එම ව්‍යාජ විද්වතුන් සහ නිලධාරීන් මෙන්ම ජනතා විමුක්ති පෙරමුණේ ගොවි සංවිධාන නායකයින් සහල් පරිභෝජනය සියයට 5 කින් වැඩි කළ යුතු බව හෝ තිරිඟු පරිභෝජනය එම ප්‍රමාණයෙන් අඩු කළ යුතු බව කියන්නේ නැත. අනෙකුත් පක්ෂ වල දේශපාලන නායකයින් වී ගොවියාගේ ප්‍රශ්න ගැන හෝ රටේ ආහාර සුරක්ෂිතතාවය ගැන වචනයක්වත් කතා කරන්නේ නැත. තිරිඟු පිටි සමාගමට රුපියල් මිලියන 13000කට අමතර ලාභයක් ලැබෙන විට දේශපාලන නායකයින්ගේ කටවල් වැසීමත් අමාරු දෙයක්ද? කෙසේ වෙතත් සැබෑම ප්‍රශ්නය වන්නේ වුවමනා දේ කතා නොකරනවාට අමතරව ප්‍රශ්නය තවදුරටත් වර්ධනය වන දේ තේරුම් ගන්නේ කෙසේද?

දැන් ජේ.වී.පී ගොවි සමිති නායකයින් යෝජනා කරන්නේ වී සඳහා වන සහතික මිල නීතිගත කරන ලෙසයි. වෙළඳපොළ පිළිබඳව අබ මල් රේණුවක දැනුමක් ඇත්නම් එවැනි බොළඳ යෝජනා ඉදිරිපත් වන්නේ නැත. සහතික මිල නීතිගත කළ විට ඊට වඩා අඩු මිලට වී මිලදී ගැනීම දඬුවම් ලැබිය හැකි වරදක් බවටද පත්වේ. එවිට කුඩා මෝල් හිමියා වී මිලදී ගැනීම සම්පූර්ණයෙන්ම අතහරින අතර මහා මෝල් හිමියාගේ ඒකාධිකාරය තවදුරටත් ශක්තිමත් වේ. එවිට ගොවියා පමණක් නොව පාරිභෝගිකයාද මහා මෝල් හිමියාගේ අත්අඩංගුවට පත්වේ. මේ සරල න්‍යාය තේරුම් ගත නොහැකි අය ගොවි සමිති නායකයින් වීම රටේ අවාසනාවකි.

දැන් ආපසු හැරී බලන විට ඒ ආකාරයට චන්ද්‍රිකා බණ්ඩාරනායක සමයේ සිටම වී මිල පහත වැටීමේ ප්‍රශ්නයට විවිධ උත්තර සපයා ඇත. වෙළඳපොළ තත්ත්වයන් වෙනස් නොකර කුඩා මෝල් හිමියාට බලහත්කාරයෙන් ණය ලබාදී ඔවුන් නැත්තටම නැති කිරීමේ සිට පිට රටින් තාවකාලික ගබඩා ආනයනය කොට රජය මිලදී ගන්නා වී ප්‍රමාණය වැඩි කිරීම දක්වා විවිධ විසඳුම් ඇමතිවරුන් යටතේ ඉදිරිපත් කොට ඇත. ඒ ඒ කාලවලදී මොළ සේදීමට ලක්වූ නිලධාරීන් විසින් දේශපාලනඥයින්ට ලණු ගිල්ලවීම මඟින් රාජ්‍ය අරමුදල් නාස්ති කිරීම හැර ප්‍රශ්නය තාමත් විසඳී නැත.

ඊට අමතරව දැන් අලුත් ප්‍රශ්නයක්ද ඇතිවී ඇත. රජය මඟින් මිලදී ගන්නා වී තොග සහල්කර විකිණීමට නොහැකි තත්ත්වයක් යටතේ ඒවා පාඩුපිට සත්ව ආහාර සඳහා සහ බියර් සමාගම් වලට විකිණීම නිසා රජය විසින් වී මිලදී ගැනීමේ ක්‍රියාවලිය දීර්ඝ කාලීනව පවත්වාගෙන යාමට නොහැකි තත්ත්වයක්ද උදා වී ඇත. ආණ්ඩුව විසින් වී මිලදී ගැනීම නවත්වා පාඩුවන මුදල් ප්‍රමාණය කුඩා සහල් සහ සහල් පිටි මෝල් හිමියන්ට සහනාධාර ලෙස ලබා දෙන්නෙක් නම් ප්‍රශ්නයෙන් භාගයක් විසඳිය හැකිය. නමුත් වසර 20ක් තිස්සේ අතීසාරයට අමුඩ වල සීමාවක් නැතත් තවදුරටත් කරන්නේ ඒ බොළඳ දුප්පත් ක්‍රියාවම නොවේද?

දින 100 පොරොන්දු අනුව ඉහළ දැමූ වී සඳහා වන සහතික මිල දැන් ආණ්ඩුව නිල වශයෙන්ම පහත දමා ඇත. ඒ අනුව රුපියල් 45 ට මිලදී ගැනීමට පොරොන්දු වූ නාඩු කිලෝවක් මිලදී ගන්නේ රුපියල් 38කටය. රුපියල් 50කට මිලදී ගැනීමට පොරොන්දු වූ සම්බා කිලෝව දැන් වී අලෙවි මණ්ඩලය මිලදී ගන්නේ රු. 41කටය. ඒ සමඟ මෙතෙක් කලක් නිහඬව සිටි ගොවීන් ශබ්ද නඟා කතා කිරීමට පටන්ගෙන ඇත. නමුත් ව්‍යාජ විපක්ෂයේ දේශපාලනඥයින් තාමත් සිටින්නේ කසාය බීපු ගොළුවන් සේය. එසේ නැතහොත් මොළ සෝදාගත් නිලධාරීන්ගේ "අතිරික්ත තියරිය" අනුව වී වගාව ක්‍රමයෙන් අතහැරීම වක්‍රව සාධාරණීකරණය කරති. පොහොර සහනාධාරය මුදලින් ගෙවන බවට ලබාදුන් පොරොන්දු කඩ කිරීම ගැනද ඔවුන් නිහඬව සිටිති.

කෙසේ වෙතත් රනිල් වික්‍රමසිංහ මහතා 2002 දීත් කුඹුරු ගොඩ කිරීමට කතා කළ අයෙකු බැවින් එතුමා හෝ එතුමාගේ මුදල් අමාත්‍යවරයා වී වගාව අතහැරීමට යෝජනා කිරීම පුදුමයක් නොවේ. ඔවුන් "කෙසෙල් රාජ්‍ය" න්‍යාය පිළිගන්නා පිරිසක් බැවින් සුද්දාට කෙසෙල් වැවීම සඳහා කුඹුරු යොදාගෙන ඉන්දියාවෙන් අඩු මිලට සහල් ආනයනය කිරීම ඔවුන්ට ප්‍රශ්නයක් නොවේ. සහල් වලින් බියර් සහ මධ්‍යසාර සෑදීම ඔවුන්ට අනුව කෘෂි නිෂ්පාදන වලට වටිනාකම් එකතු කිරීමේ ප්‍රවේශයකි. එහෙත් ආණ්ඩුවට පිස්සු කෙළිය හැක්කේ හැලියේ දිය රත්වනතුරු පමණි. ලෝකයේ තෙල් මිල පහත වැටීම නිසා සහ විපක්ෂයේ අලසයින් ළිපට පිඹින්නේ නැති නිසා තවම වතුර රත්වන්නේ නැත. එහෙත් ඉදිරි මහ කන්නයේදී අස්වනු කැපෙන විට "වී මිල ප්‍රශ්නය" නැවත කරළියට පැමිණෙනු ඇත. එවිට මෙතෙක් කල් වැඩ කළ ආකාරයට බඩවැල් බරවූ විට කැලයට දුවන තාලයට ප්‍රශ්නය විසඳිය නොහැකි බව ආණ්ඩුව තේරුම් ගනු ඇත. එසේ නැතහොත් මළ සරමේම පහවන බවට කිසිදු සැකයක් නැත.

ගොවියාගේ පැත්තෙන් ගත් විට ආණ්ඩුවට මෙන්ම විපක්ෂයට කිව යුත්තේ වී මිල පහත වැටීමේ ප්‍රශ්නය විසඳීමට තිබෙන්නේ එක් උත්තරයක් බවය. මේ ආකාරයට ප්‍රශ්න විසඳෙන්නේ නම් බොහෝ විට ආණ්ඩුව විසින් වී මිලදී ගැනීම අවශ්‍ය නොවනු ඇත. එහෙත් ආහාර සුරක්ෂිතභාවය පැත්තෙන් ගත් විට රජය විසින් වෙළඳපොළ වගකීම ඉටු කිරීම වැදගත් වේ. කෙසේ වෙතත් ඒ වගකීම ඉටුකිරීම සඳහා මිලදී ගන්නා වී සහල් බවට පත් කර විකිණීමට නොහැකි නම් ඒ මැදිහත් වීමෙන් ලැබෙන්නේ නිෂේධාත්මක ප්‍රතිඵලයකි. මිලදී ගන්නා වී තොග ගබඩා කර තබා ගැනීමද යම් පිරිවැයක් දරා අවසානයේදී ඒවා අඩු මිලට සත්ව ආහාර ලෙස තිරිඟු පිටි මහා සමාගමට අයත් සත්ව ආහාර කර්මාන්තශාලාවට නම් එසේ වගකීම ඉටු නොකිරීම රටට මහත් යහපතකි.

ඒ අනුව එසේ කළ යුතු එකම දේ පිළිබඳව උපදෙස් දීමට වඩා දැන් වැදගත් වන්නේ ඒ එකම උත්තරය හැර අන් ආකාරයකට ප්‍රශ්න විසඳිය හැකි නම් කරලා පෙන්වන ලෙසයි. ඒ අභියෝගය තුන් වැදෑරුම් වේ.

• පළමුවැන්න: ගොවියාට සහ කුඩා මෝල් හිමියන්ට අවම මට්ටමකින් හෝ ජීවත්විය හැකි ආකාරයට වී සහ සහල් මිල සඳහා එකඟතාවයක් ඇතිකර ගැනීමයි. එම එකඟතාවය අනුව තීරණය වන සහල් මිල භාර ගැනීම හැර අන් විකල්පයක් පාරිභෝගිකයාට නැත. ගොවියා සහ කුඩා මෝල් හිමියන් විනාශ කර පාරිභෝගිකයාට දීර්ඝ කාලයක් පැවතිය නොහැක. ඒ නිසා සහල් මිල පිළිබඳව සමාජ සම්මුතියක් ඇතිකර ගත යුතුය. ඒ අනුව වී කිලෝවකට රුපියල් 41ක් ගෙවා මෝල් හිමියාට කිලෝග්‍රෑම් එකක් සඳහා රු. 8ක් ගෙව්වත් දළ වශයෙන් නාඩු සහල් කිලෝවක් රු. 80ක සිල්ලර මිලට විකිණිය හැකිය. කැකුළු සහල් ඊට වඩා අඩු මිලකට විකිණිය හැකිය.

• දෙවැන්න: සහල් පිටි සහ තිරිඟු පිටි අතර මිල වෙනස අවම වශයෙන් රුපියල් 20ක මට්ටමක තබා ගැනීමයි. උදාහරණයක් ලෙස සහල් පිටි කිලෝග්‍රෑම් එකක සිල්ලර මිල රුපියල් 90ක් නම් පාන්පිටි කිලෝවක මිල රු. 110ක් විය යුතුය. එම මූලික කොන්දේසිය සපුරාගත හැකි නම් තිරිඟු පිටි පරිභෝජනය 10% ත් 20% ත් අතර ප්‍රමාණයකින් අඩුකර ගැනීම සහ ව්‍යාජ සහල් අතිරික්ත ප්‍රශ්නය විසඳීම ඉතා සරල කාරණයකි. ඒ සඳහා ඉවත් කළ තිරිඟු බද්ද නැවත පැනවීමට අමතරව කිලෝවකට තවත් රුපියල් 10ක බද්දක් පැනවීම අවශ්‍ය විය හැකිය. ඒ මඟින් රජයට ලැබෙන රුපියල් මිලියන 20,000කට අධික බදු ආදායමෙන් වතුකරයේ ජනතාවට සහ සමෘද්ධි ලාභීන්ට සහන ලබාදිය හැකිය. දැනට සමෘද්ධිය සඳහා වැය කරන්නේ රු. මිලියන 15,000ක් පමණි.

• තුන්වැන්න: පාන් පිටි පරිභෝජනය අධෛර්යමත් කිරීම සහ සහල් සහ සහල් පිටි පරිභෝජනය දිරිමත් කිරීම සඳහා අධ්‍යාපනික සහ සීමා කිරීමේ ක්‍රියාමාර්ග ගැනීමයි. අද වන විට සෞඛ්‍ය අමාත්‍යාංශයේ ආහාර උපදෙස් පොත් පිංචේ මුල් පිටුව සැරසීමට පාන් ගෙඩියක් දැමීමේ සිට යම් රෝහල්වල කුස්සියෙන් රෝගීන්ට පාන් දීම රෝහල් සුභසාධන ආයතනවල බේකරි පවත්වාගෙන යන තරමට පාන් සංස්කෘතියක් ගොඩනඟා ඇත. එම අමාත්‍යාංශයේ ප්‍රධානීන් රෙද්දක් ඇඳගෙන බෝ නොවන රෝග වැළැක්වීම සඳහා මහා ව්‍යාපෘති දියත් කරන්නේ කෙසේ දැයි පැහැදිලි නැත. ඔවුන්ට ධෛර්යය තිබේ නම් එක පෑන් පහරකින් රෝහල් වලින් සහ ආපනශාලා වලින් තිරිඟු පිටි කෑම ඉවත් කළ හැකිය. එවිට අහස කඩාවැටේවි යැයි එම නිලධාරීන් බිය වන්නේ නම් තිරිඟු පිටි ආහාර වෙනුවට ලබාදිය හැකි පෝෂ්‍යදායී දේශීය ආහාර ලැයිස්තුවක් ඔවුන්ට ලබාදිය හැකිය.

සෞඛ්‍ය අමාත්‍යාංශයේ යම් නිලධාරීන් පත්තර කැබලි වල මස් එතීමේ ආදීනව ගැන රූපවාහිනී වැඩසටහන් කරති. නමුත් බහුජාතික සමාගම් විසින් ක්ෂණික පාන්පිටි නූඩ්ල්ස් සහ පාන් පිටි කොත්තු ප්‍රචලිත කිරීම සඳහා අජිනමොටෝ හෙවත් මොනොසෝඩියම් නැමති විෂ සහිත රසකාරකය යොදා ගැනීම සඳහා කිසිදු පියවරක් ගන්නේ නැත. එම විෂ රසකාරක යොදන්නේ නැත්නම් ඒවා ළමුන් අතර ප්‍රචලිත කළ නොහැකිය. සෞඛ්‍ය අමාත්‍යාංශයේ නිලධාරීන් සෞඛ්‍ය පනත හකුලා දමා බහුජාතික සමාගම් වල කුලීකරුවන් සේ ක්‍රියා කිරීම අවසන් කිරීමද ගොවියාගේ ප්‍රශ්න විසඳීම සඳහා පූර්ව කොන්දේසියකි. අවසාන වශයෙන් කිව යුත්තේ වැඩිපුර ඉවසන්නා කෝප වූ විට වඩා දරුණු බවට සමාජ පිළිගැනීමක් ඇති බවය. රටේ ජනගහනයෙන් 50%කට වැඩි අහිංසක ගොවි ජනතාව සහ කුඩා සහල් සහ සහල් පිටි මෝල් හිමියන් නොසලකමින් සහ බහුජාතික සමාගම් සතුටු කරමින් ආණ්ඩුව යන මේ ගමනට වැඩි ආයුෂ නැති බවද කිව යුතුය.

වෛද්‍ය කේ.එම්. වසන්ත බණ්ඩාර