ඇයි ලෝකය මාලිමාවෙි ආන්ඩුව ගණන් ගන්නේ නැත්තේ..
ශ්‍රී ලංකාවේ ඉතිහාසයේ වඩාත්ම විනාශකාරී ස්වභාවික විපත් දෙකක් වන 2004 දෙසැම්බර් 26 ඉන්දියන් සාගර සුනාමිය සහ 2025 නොවැම්බර් 28 දිට්වා සුළිකුණාටුව, රටේ ආර්ථික, සමාජ සහ දේශපාලන රාමුවට බරපතල තුවාල සිදු කර ඇත.
2004 සුනාමියේ ආර්ථික හානිය සහ ජාත්‍යන්තර ආධාර
- ආසියානු සංවර්ධන බැංකුව (ADB) සහ ලෝක බැංකුවේ ඒකාබද්ධ ඇස්තමේන්තුව අනුව, 2004 සුනාමියෙන් ශ්‍රී ලංකාවට සිදු වූ මුළු ආර්ථික හානිය ඩොලර් බිලියන 1.0 – 1.5 අතර විය (එවකට GDPයෙන් 4.5%–5.5% පමණ).
- 2025 වටිනාකමට ගණනය කළහොත් (එක්සත් ජනපද CPI උද්ධමනය 160% සහ රුපියල් අවප්‍රමාණය එකතු කළ විට) එම හානිය ඩොලර් බිලියන 12–15 අතර වේ.
- එම කාලයේදී ලෝකයෙන් ශ්‍රී ලංකාවට ලැබුණු සම්පූර්ණ ජාත්‍යන්තර ආධාර (ප්‍රතිපාග, ණය, භාණ්ඩ) ඩොලර් බිලියන 2.2කි. අද වටිනාකමින් එය ඩොලර් බිලියන 27–28 අතර වේ.
2 004 සුනාමිය සඳහා රටවල්, සංවිධාන සහ පුද්ගල/සංවිධාන ලබාදුන් ආධාර වටිනාකම් (ඩොලර් මිලියනවලින්, ආසන්න)
- එක්සත් ජනපදය (USAID සහ රජය) 62 (අනතුරු ආධාර සඳහා; මුළු US ආධාර බිලියන 0.95කින් SL සඳහා කොටසක්).
- ඉන්දියාව 22 (මුදල් සහ නැව්/විනිවිද භාණ්ඩ).
- ඕස්ට්‍රේලියාව 27 (මුදල් සහ භාණ්ඩ).
- බ්‍රිතාන්‍යය 28.9 (මුදල්) + 0.25 (පැලඟ/කුඩාවර ආධාර SL සඳහා විශේෂ).
- ජපානය 500කින් SL සඳහා කොටසක් (මුළු tsunami සඳහා විශාලතම දායක; SL සඳහා ආසන්න 100-150).
- ලෝක බැංකුව 150 (පුනර්නිර්මාණ සඳහා).
- ආසියානු සංවර්ධන බැංකුව (ADB) 100කට ආසන්න (අවශ්‍යතා ඇස්තමේන්තුවෙන්).
- යුරෝපා සංගමය 154කින් SL සඳහා කොටසක් (ආසන්න 50-70).
- චීනය 2.6 (; SL සඳහා කොටසක්).
- එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවර්ධන වැඩසටහන (UNDP) : 0.1 (අනතුරු).
- ඕක්ෆැම් (Oxfam) 294කින් SL සඳහා කොටසක් (ආසන්න 50; පුද්ගල/පුද්ගලික දායකයින්ගෙන්).
- ගිෆ්ට් ඔෆ් ද ගිවර්ස් (Gift of the Givers) 0.5 (භාණ්ඩ සහ මුදල් SL සඳහා විශේෂ).
(මෙම ලැයිස්තුව ආසන්න; මුළුව බිලියන 2.2කින් බෙදාහැරුණු.)
හානියෙන් පසු ඉක්මන් ගොඩනැඟීම සහ 2006–2009 යුද්ධයට සූදානම
එතරම් විශාල හානියකින් පසුවත් ශ්‍රී ලංකාව ඉතා ඉක්මනින් ආර්ථිකව හා සමාජමය ගොඩනැඟුණේ ජාත්‍යන්තර ආධාර ඵලදායී ලෙස යොදාගැනීම නිසාය. 2005 අගභාගය වන විට රටේ GDP වර්ධනය නැවත 6%ට ආසන්න මට්ටමකට පැමිණියේය. මෙම ආර්ථික ස්ථාවරත්වය සහ ජාත්‍යන්තර විශ්වාසය 2006 සිට එල්ටීටීඊ සමඟ අවසන් යුද්ධයට (ඊළාම් යුද්ධය IV) මුල්‍යමය හා දේශපාලනමය පසුබිම සැපයීය.
🔴 2025 දිට්වා සුළිකුණාටුව: හානිය සහ ආධාර
- රජයේ හා UNDP හි මූලික ඇස්තමේන්තු අනුව දිට්වා සුළිකුණාටුවෙන් සිදුවූ ආර්ථික හානිය ඩොලර් බිලියන 6.5–7.0 අතර වේ (2025 GDPයෙන් 3.5%–4%).
- මරණ 643+, තුවාලකරුවන් 21,000+, අතුරුදන් වූවන් 210+, බලපෑමට ලක්වූ ජනතාව මිලියන 2.3කට වැඩි.
- 2025 දෙසැම්බර් 13 වන විට ලැබී ඇති ජාත්‍යන්තර ආධාර:
- එක්සත් ජනපදය – ඩොලර් මිලියන 2
- යුරෝපා සංගමය – යුරෝ මිලියන 1.8 (ඩොලර් මිලියන 2 පමණ)
- ඉන්දියාව, ජපානය, ඕස්ට්‍රේලියාව, චීනය ආදී රටවලින් – එකතුව ඩොලර් මිලියන 9.5 පමණ
- IMF විසින් සලකා බලමින් තිබෙන අමතර ආධාර – ඩොලර් මිලියන 200
- මුළු ලැබුණු ආධාර – ඩොලර් මිලියන 15ටත් අඩු (හානියෙන් 0.2%ටත් අඩු)
🔴 ලෝකය මෙම රජයට විශ්වාසය තබා ආධාර නොදෙන්නේ ඇයි?
1. 2022 ආර්ථික අර්බුදයෙන් පසු විපක්ෂ දේශපාලන කන්ඩායමක් විදිහට මාලිමාවෙි හැසීරීම ගැන චෝදනා සහ අධාර කළමනාකරණයේ අසාර්ථක ඉතිහාසය.
2. අනතුරු ඇඟවීම් නොසලකා හැරීම, දෙමල භාෂාවෙන් අනතුරු ඇගවීමි නොනිරීහ , ගමිපල වැනි ඉස්ලාමි බහුතරයක් ඇති සුළුතර ප්‍රදේශවලට වෙනස්කම් කිරීම.
3. NGO සහ සිවිල් සමාජ සංවිධාන මර්දනය කිරීම
4. ආධාර භාවිතයේ විනිවිදභාවයක් නොමැතිකම.
5. Human Rights Watch, Amnesty International වැනි ආයතන පවා ආධාර රාජ්‍ය යාන්ත්‍රන වෙත බාර නොදී සෘජුව සිවිල් සමාජයට ලබාදෙන ලෙස යෝජනා කරමින් සිටීම.
6. ආන්ඩුවට යහපත් විදේශ සබදතා රාජතාන්ත්‍රිකයක භාවය නොමැති වීම දක්ෂ ලෝකය සමග සබදතා ගොඩනගා ගැනීමට ජනාධිපතිවරයා හා විදෙස් කටයුතු ඇමතිවරයා අසමත් වීම.
🔴 දිට්වා හානිය ප්‍රතිසංස්කරණයේ බරපතල ගැටලු
- පස් හා වැලි කොට්ට පමණක් භාවිතා කරමින් මාර පාලමි බෝක්කු වැනි මහජන භාවිතාවන් ප්‍රතිසංස්කරණය තාවකාලික හා අනතුරුදායකය.
- බාල තත්ත්වයේ ඉදිකිරීම් ද්‍රව්‍ය භාවිතය.
- පුහුණු ඉංජිනේරුවන් හෝ තාක්ෂණික විශේෂඥයින් නොමැතිව හමුදාව පමණක් යොදාගැනීම.
- මෙම ක්‍රමවේද මගින් තවදුරටත් ජීවිත අනතුරේ දැමීමක් සහ රජයේ මුදල් කාබනිකරණයේ අවකාශය වැඩිවීමක් සිදුව ඇත.
2004දී ලෝකයේ විශ්වාසය ලැබීම නිසා රට ඉක්මනින් ගොඩගත්තේය. 2025දී එම විශ්වාසය නැතිවීම නිසා ඩොලර් බිලියන 7ක හානියක් ඇති මෙම විපතෙන් ගොඩ ඒමට වසර 8–10ක් පමණ ගතවනු ඇතැයි විශේෂඥයෝ අනතුරු අඟවති.
විනිවිදභාවය, වගවීම, විද්‍යාත්මක ප්‍රවේශය සහ සියලු ප්‍රජාවන් ඇතුළත් කිරීමක් නැති තාක් කල්, ජාත්‍යන්තර ආධාර සීමිත වනු ඇත. එවිට රටේ සාමාන්‍ය ජනතාවටම එම මිල ගෙවීමින් සිටින්න වනු ඇත.
(මූලාශ්‍ර: ලෝක බැංකුව, ADB, UNDP, IMF, Reuters, Al Jazeera, Human Rights Watch, CPA)
- නිරාන්
(අන්තර්ජාලයෙන්)
සම්බන්ධිත පුවත් | Related News
ප්‍රධාන පුවත්
"උසාවි එද්දි සිවුර ගලවන්න බෑ".. - වෛද්‍ය වසන්ත බණ්ඩාර බන්ධනාගාර නිත්‍ය නියෝග පෙන්වමින් හෙළිකරයි..
බුද්ධ චීවරයට අත තැබූ ආණ්ඩුව හත් පොළේ ගාගෙන නිලධාරීන් පාවාදෙයිද..? - විමල්ගෙන් අනාවරණයක්..
සිවුරට මුවාවී ඉතිහාසයේ වැඩිම ගේම් ගහපු පිරිසක් ඉන්නේ මාලිමාවේ 159 අතරේ.. සිවුරු ඇරපු 50කට වැඩි පිරිසක් ඉන්න ආණ්ඩුවක් මේක.. - උලපනේ සුමංගල හිමි
ඉරාන තෙල් නෞකා 17කට ඇමෙරිකාවෙන් සම්බාධක..
ඥානසාර හිමියන්ගේ කටහඬ ගැන නොව, උන්වහන්සේ කියූ ජාතික කාරණා ගැන අවධානය යොමු කරන්න.. ඊළගට ජම්පරේ අන්දන්නේ මට ලු.. – මහාචාර්ය පූජ්‍ය ඉඳුරාගාරේ ධම්මරතන හිමි
එක් අයෙකු වෙනුවෙන් නීති නමන්න බෑ.. බන්ධනාගාර ආඥා පනතේ නීති රෙගුලාසි සමාලෝචනයට කමිටුවක් පත් කරනවා.. - ජනපති
රට වෙනුවෙන් කැපවූ භික්ෂූන් වහන්සේලා, රණවිරුවන් සහ ජාතික බලවේග මර්ධනය කිරීමට ආණ්ඩුවෙන් මෙහෙයුමක්.. - විමල්ගෙන් හෙළිදරව්වක්
ඇමරිකාව ප්‍රමුඛ කඳවුර අපේ රට තම ග්‍රහණයට නතු කරගෙන අවසන්.. - ජ්‍යෙෂ්ඨ මාධ්‍යවේදී මොහාන් සමරනායක
ඔය ගළවා දැම්මේ ඥානසාර හිමියන්ගේ සිවුර නොවේ.. මහා සංඟරත්නයේ බුද්ධ චීවරය.. පක්ෂ පාට වාද භේද නොසලකා එකාවන්ව නැගී සිටිය යුතුයි.. - විමල් වීරවංශ.
හෙළ ශාසනික ඉතිහාසයේ අඳුරුතම දිනය බවට 2026යේ ඔක්තෝබර් 6 වෙනිදා පත්වුණා.. සුදු අධිරාජ්‍යවාදීන් පවා කවදාවත් සිවුරට අත තිබ්බේ නෑ.. - උදය ගම්මන්පිල
ඥානසාර හිමියන්ට ගිහි වස්ත්‍ර ඇන්දවීම ගැන ත්‍රෛනිකායික මහානායක හිමිවරුන්ගෙන් දැඩි විරෝධය.. - බන්ධනාගාර කොමසාරිස්වරයාට විශේෂ ලිපියක්
ඤාණසාර හාමුදුරුවො වෙනුවෙන් රටපුරා මහා සංඝරත්නය කොළඹ මහාධිකරණයට..
යේමන ගැටුම කලාපීය යුද්ධයක් දක්වා උත්සන්න වෙයි
ඥානසාර හිමියන් ගේ සිවුර ගැලවීම වර්තමාන ආණ්ඩුවේ දැඩිි බෞද්ධ විරෝධී ප්‍රතිපත්තියේ දුෂ්ඨ පිළිබිඹුවක්.. - ජාතික සවිධානවලින චෝදනා..
සමාගම්වලට කැමති මිලකට ඉන්ධන විකුණන්න පුළුවන්- ඛනිජ තෙල් නීතිගත සංස්ථාවේ සභාපති ඩී.ජේ. රාජකරුණා
කච්චතිව් ගිවිසුම් යළි විවෘත කරන්න අදහසක් නැහැ.. - ඉන්දීය මධ්‍යම රජය එරට ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයට දැනුම්දෙයි..