එංගලන්තයේ දියුණු මාර්ග නීතිවලින් ලංකාවටත් ආදර්ශයක්..

Sep 16, 2025 at 10:56 AM

|

Lanka Leader

ලෝකයේ දියුණු රටක් වන එක්සත් රාජධානිය (UK) හා සසඳන විට ශ්‍රී ලංකාවේ මාර්ග අනතුරු (Road Traffic Accidents - RTA) අනුපාතය ඉතා ඉහළයි. 

ජනගහනයට සාපේක්ෂව අඩු මාර්ග අනතුරු ප්‍රමාණයක් වාර්තා කිරීමට එංගලන්තය සමත්ව ඇත්තේ එරට පවතින දැඩි මාර්ග නීති සහ රෙගුලාසි නිසයි. මේ නිසා, ශ්‍රී ලංකාවේ මාර්ග ආරක්ෂාව වැඩිදියුණු කිරීමට මෙම දියුණු රටේ ක්‍රමවේදයන් අධ්‍යයනය කිරීම ඉතා වැදගත්. මෙහිදී, අපට වැදගත් යැයි සිතෙන කරුණු කිහිපයක් මෙසේ ඉදිරිපත් කරමු.

🔴 අපරාධ වාර්තාවට ඇතුළත් වීම සහ රැකියා අවස්ථා අහිමි වීම

👉 එංගලන්තය: බරපතල රියදුරු වැරදි, විශේෂයෙන්ම මත්පැන් හෝ මත්ද්‍රව්‍ය භාවිතයෙන් රිය පැදවීම (Drink & Drug Driving), සහ රිය පදවන අතරතුර ජංගම දුරකථන භාවිතය වැනි දේ ඉතා බරපතල ලෙස සලකනු ලබනවා. මෙවැනි වැරදි සඳහා නඩු පවරා, රියදුරු බලපත්‍රය අවලංගු කිරීමට අමතරව, එය අපරාධ වාර්තා (Criminal Records) පොතටද ඇතුළත් කරනවා. මෙවැනි අපරාධ වාර්තාවක් තිබීම නිසා, පසුව රැකියාවක් සඳහා පොලිස් නිෂ්කාශන සහතිකයක් (Police Clearance Certificate) ලබාගැනීමේදී හෝ විදේශගතවීමේදී විශාල ගැටලු ඇතිවිය හැකියි. එමගින් රියදුරන් මෙවැනි වැරදි කිරීමට පෙර දෙවරක් සිතන්නට පෙළඹෙනවා.

👉 ශ්‍රී ලංකාව: බරපතල රියදුරු වැරදි සඳහා දඩ හෝ උසාවි දඬුවම් නියම වුවත්, සෑම වැරද්දක්ම අපරාධ වාර්තාවකට ඇතුළත් වන්නේ නැහැ. එමගින්, අදාළ දඩය හෝ දඬුවමෙන් පසු රියදුරෙකුට නැවතත් සමාජයේ සාමාන්‍ය පරිදි කටයුතු කිරීමට අවස්ථාව ලැබෙනවා. මේ නිසා වැරදි කිරීම් සඳහා ඇති බිය අඩු විය හැකියි.

🔴 රියදුරු බලපත්‍ර ලබාගැනීමේ ක්‍රමවේදය

👉 එංගලන්තය: රියදුරු බලපත්‍රයක් ලබාගැනීමේ ක්‍රියාවලිය ඉතා දැඩි සහ විධිමත් එකක්. අයදුම්කරුට ප්‍රථමයෙන් න්‍යායික (theory) පරීක්ෂණයක් සමත් වීමට සිදු වන අතර, එහිදී රථවාහන නීති, මාර්ග සංඥා සහ අනතුරු හඳුනාගැනීම පිළිබඳව විස්තරාත්මක දැනුමක් අවශ්‍ය වෙනවා. ඉන්පසුව ප්‍රායෝගික (practical) පරීක්ෂණයේදී, නිරීක්ෂකයෙකු ඉදිරියේ මෝටර් රථය නිවැරදිව හා ආරක්ෂාකාරීව ධාවනය කිරීමේ හැකියාව සනාථ කළ යුතුයි. මෙම පරීක්ෂණයට වාහනය පාලනය කිරීම, වාහන නැවැත්වීමේ ක්‍රම, සහ මාර්ගයේදී නිවැරදිව හැසිරවීම ඇතුළත්.

👉 ශ්‍රී ලංකාව: රියදුරු බලපත්‍ර ලබාගැනීමේ ක්‍රමවේදය සරලයි. එහිදී ප්‍රධාන වශයෙන් ලේඛන කටයුතු සහ ලිඛිත හා ප්‍රායෝගික පරීක්ෂණ දෙකක් සමත් විය යුතුයි. කෙසේ වෙතත්, ප්‍රායෝගික පරීක්ෂණයේදී රියදුරෙකුගෙන් බලාපොරොත්තු වන පූර්ණ විස්තරාත්මක නිපුණතා මට්ටම ඉහළ නැති බවට සමාජයේ මතයක් පවතිනවා.

🔴 වාහන නඩත්තුව සහ MOT පරීක්ෂණය

👉 එංගලන්තය: සෑම වසරකම ලියාපදිංචියෙන් පසු අවුරුදු 3 ට වැඩි වාහන සඳහා අනිවාර්ය MOT (Ministry of Transport) නම් පරීක්ෂණයක් සිදු කළ යුතුයි. මෙම පරීක්ෂණය අතිශයින් දැඩි හා විධිමත් වන අතර, එහිදී වාහනයේ ආරක්ෂාවට සහ පරිසරයට අදාළ සියලුම අංග පරීක්ෂා කෙරෙනවා. විශේෂයෙන්ම, තිරිංග, ටයර්, ලයිට් පද්ධති, සුක්කානම, විමෝචන පද්ධතිය සහ අනෙකුත් සියලුම යාන්ත්‍රික කොටස් ඉතා සවිස්තරාත්මකව පරීක්ෂා කෙරෙනවා. මෙම පරීක්ෂණය අසමත් වන වාහන කිසිසේත්ම මාර්ගයේ ධාවනය කිරීම නීති විරෝධියි.

👉 ශ්‍රී ලංකාව: වාහන සඳහා වාර්ෂික පරීක්ෂණයක් අනිවාර්ය නොවන අතර, වාහන ආදායම් බලපත්‍රය අලුත් කිරීමේදී සිදු කරන්නේ විමෝචන පරීක්ෂණයක් (emission test) පමණයි. මෙහිදී වාහනයේ තිරිංග, ටයර්, ලයිට් හෝ අනෙකුත් ආරක්ෂක පද්ධතිවල යෝග්‍යතාවය පරීක්ෂා කරන්නේ නැහැ. මේ නිසා, යාන්ත්‍රිකව දුර්වල සහ අනාරක්ෂිත වාහන විශාල ප්‍රමාණයක් මාර්ගයේ ධාවනය වන අවස්ථා දැකිය හැකියි.

🔴 ස්වයංක්‍රීය නිරීක්ෂණ සහ නීති බලාත්මක කිරීම

👉 එංගලන්තය: මාර්ග නීති බලාත්මක කිරීම සඳහා ස්වයංක්‍රීය තාක්ෂණය බහුලව භාවිත කරනවා. අධිවේගී මාර්ගවල සහ නගරවල ස්ථාපිත කර ඇති කැමරා මගින් වේග සීමා, රතු එළි සහ වාහන රක්ෂණ, රියදුරු බලපත්‍ර වලංගුතාවය වැනි දේ අඛණ්ඩව අධීක්ෂණය කරනවා. මෙම පද්ධති මගින් නීති උල්ලංඝනය කරන රියදුරන්ට ක්ෂණිකව දඩපත් නිකුත් කෙරෙනවා. මෙහි ඇති විශාල වාසියක් වන්නේ, මෙම ක්‍රමවේදය සමාජ තත්ත්වය නොසලකා සියලුම රියදුරන්ට සාධාරණව සැලකීමයි. දේශපාලඥයන්, නීතිඥයන්, වෛද්‍යවරුන් හෝ ව්‍යාපාරිකයන් වැනි බලගතු පුද්ගලයන්ට පවා නීතියෙන් ගැලවීමට මෙහිදී ඉඩක් නැහැ. එමගින්, සියලු දෙනාටම එක හා සමාන නීතියක් ක්‍රියාත්මක වන බවට සහතික වෙනවා.

👉 ශ්‍රී ලංකාව: බොහෝ විට මාර්ග නීති බලාත්මක කිරීම සිදු කරන්නේ පොලිස් නිලධාරීන්ගේ අතින් (manual). මාර්ගයේ යොදවා ඇති පොලිස් නිලධාරීන් විසින් වේගය මැනීම, දඩ නිකුත් කිරීම සහ ලේඛන පරීක්ෂා කිරීම සිදු කරනවා. මෙම ක්‍රමවේදයේ ඇති ප්‍රධාන දුර්වලතාවක් වන්නේ ඇතැම් විට බලගතු පුද්ගලයන්ට නීතිමය ක්‍රියාමාර්ගවලින් ගැලවීමට ඇති ඉඩකඩයි. එසේම, දූෂණ ක්‍රියා (අල්ලස්) සඳහාද ඉඩකඩක් පැවතීම නිසා නීතිය සාධාරණව ක්‍රියාත්මක නොවන බවට චෝදනා එල්ල විය හැකියි. මෙම තත්ත්වය මගින් නීතිය ඉදිරියේ සමානාත්මතාවය බිඳ වැටෙනවා.

🔴 තරුණ රියදුරන් සඳහා රක්ෂණ ක්‍රමවේදය

👉 එංගලන්තය: වයස අවුරුදු 25 ට අඩු තරුණ රියදුරන් සඳහා රක්ෂණ වාරිකය ඉතා ඉහළයි. මෙයට හේතුව, නව රියදුරන් අනතුරුවලට වැඩිපුර සම්බන්ධ වීමේ අවදානමක් ඇති බව රක්ෂණ සමාගම් විශ්වාස කිරීමයි. මෙම ක්‍රමය මගින් රිය පැදවීමේදී වැඩි වගකීමකින් යුතුව කටයුතු කිරීමට තරුණ රියදුරන් දිරිමත් කෙරෙනවා. රියදුරෙකු අනතුරකට සම්බන්ධ වුවහොත්, ඔහුගේ රක්ෂණ වාරිකය තවදුරටත් ඉහළ යන අතර, සමහර අවස්ථාවලදී රක්ෂණ සමාගම් නැවත රක්ෂණාවරණයක් ලබා දීම ප්‍රතික්ෂේප කළ හැකියි. එවිට අදාළ රියදුරාට නීත්‍යානුකූලව වාහනයක් ධාවනය කිරීමට ඇති හැකියාව සම්පූර්ණයෙන්ම අහිමි වනවා.

👉 ශ්‍රී ලංකාව: මෙහිදී වයස හෝ අත්දැකීම් මත රක්ෂණ වාරිකයේ විශාල වෙනසක් නැහැ. ඕනෑම අයෙකුට පාහේ එකම ආකාරයේ රක්ෂණයක් ලබාගත හැකි වීම නිසා තරුණ රියදුරන්ට අනතුරුදායක ලෙස රිය පැදවීමට ඇති බිය අඩු විය හැකියි.

🔴 අනතුරකදී රක්ෂණ වාරික ඉහළ යාම

👉 එංගලන්තය: මෙහි ක්‍රියාත්මක වන්නේ 'වරද පදනම් කරගත්' (fault-based) රක්ෂණ ක්‍රමවේදයක්. මෙයින් අදහස් වන්නේ අනතුරකදී හානියට වගකිව යුත්තේ වරදකරු වන රියදුරුගේ රක්ෂණය මගින් බවයි. එම නිසා, ඔබට අනතුරකින් හානියක් සිදුවුවහොත්, එම හානියට අදාළ මුදල් ගෙවන්නේ අනතුර සිදුකළ පුද්ගලයාගේ රක්ෂණ සමාගමයි. මෙම ක්‍රමය නිසා රියදුරන් තමන් නිසා අනතුරක් සිදුවුවහොත්, ඔවුන්ගේම රක්ෂණ වාරිකය ඉහළ යන බව සහ එයින් තමන්ට සිදුවන මූල්‍යමය පාඩුව ගැන හොඳින් දන්නවා. එම නිසා, රිය පැදවීමේදී වැඩි සැලකිල්ලක් දැක්වීමට පෙළඹෙනවා. ඔබේ වරදක් නිසා සිදු නොවූ අනතුරකදී ඔබේ රක්ෂණ වාරිකය ඉහළ යන්නේ නැහැ.

👉 ශ්‍රී ලංකාව: අනතුරකදී බොහෝ විට තමන්ගේ වාහනය අලුත්වැඩියා කරගැනීමට සිදුවන්නේ තමන්ගේම රක්ෂණාවරණය යටතේයි. තමන් වරදකරු නොවුණත්, මෙම ක්‍රමවේදය යටතේ රක්ෂණ හිමිකමක් (claim) ඉදිරිපත් කිරීම නිසා බොහෝ විට රක්ෂණ වාරිකය ඊළඟ වසරේදී ඉහළ යා හැකියි. මේ නිසා රියදුරන් අනතුරකින් පසුව පවා තමන්ට සිදුවන මූල්‍යමය පාඩුව ගැන අවධානය යොමු කිරීමට පෙළඹෙනවා. එසේම, වරදකරුගේ පාර්ශවයෙන් වන්දි ලබාගැනීම සඳහා නීතිමය ක්‍රියාමාර්ගයකට යාමටද සිදුවිය හැකියි.

🔴 ලකුණු අඩු කිරීමේ ක්‍රමය (Driving Licence Points System)

👉 එංගලන්තය: මාර්ග නීති උල්ලංඝනය කරන රියදුරන්ගේ බලපත්‍රයෙන් ලකුණු අඩු කරනවා. උදාහරණයක් ලෙස, වේග සීමාව ඉක්මවා යෑම, රිය පදවන අතරතුර ජංගම දුරකථනය භාවිත කිරීම හෝ වෙනත් බරපතල වරදක් සඳහා ලකුණු අඩු කිරීම් සිදු කරනවා. යම් නිශ්චිත කාලයක් තුළදී ලකුණු 12ක් හෝ ඊට වැඩි ප්‍රමාණයක් එකතු වුවහොත්, රියදුරු බලපත්‍රය අවලංගු කිරීමට පියවර ගන්නවා. බලපත්‍රය අවලංගු වූ පසුව, අදාළ රියදුරාට නැවත බලපත්‍රය ලබාගැනීමට යම් නිශ්චිත කාලයක් (මාස කිහිපයක් හෝ වසර කිහිපයක්) බලා සිටීමට සිදු වෙනවා. එසේම, නැවත බලපත්‍රය ලබාගැනීම සඳහා ලිඛිත විභාගය සහ ප්‍රායෝගික පරීක්ෂණය යන දෙකටම නැවත පෙනී සිට සාර්ථකව සමත් විය යුතුයි.

👉 ශ්‍රී ලංකාව: මෙවැනි ලකුණු අඩු කිරීමේ ක්‍රමයක් ක්‍රියාත්මක වන්නේ නැහැ. මාර්ග නීති උල්ලංඝනය කිරීම් සඳහා දඩ (spot fines) හෝ අධිකරණ ක්‍රියාමාර්ග පමණක් ක්‍රියාත්මකයි. මේ නිසා, එකම රියදුරෙකුට නැවත නැවතත් වැරදි කිරීමට අවස්ථාව ලැබෙනවා.

අවසාන වශයෙන්, එක්සත් රාජධානිය දියුණු රටක් වුවත්, ඔවුන් මාර්ග අනතුරු අවම කරගැනීමට භාවිතා කරන ක්‍රමවේදයන්ගෙන් අපට බොහෝ දේ ඉගෙන ගත හැකියි. එංගලන්තයේ පවතින මෙම දැඩි මාර්ග නීති සහ රෙගුලාසි මගින් මාර්ග අනතුරු අවම කර ගැනීමට සාර්ථකව දායක වන බව පැහැදිලියි. ශ්‍රී ලංකාවට ද එවැනි ක්‍රමවේදයන් ක්‍රමයෙන් හඳුන්වා දීමෙන් අනාගතයේදී ජීවිත හානි සහ දේපල හානි අවම කර ගත හැකි බවට සැකයක් නැහැ.