නිදහස ලැබිල තියෙන්නෙත් එහෙනං ඒ විදියට....!

Feb 5, 2025 at 01:22 PM

|

Lanka Leader

අනුන්ගේ කතාවලට කන්දීම ශිෂ්ඨසම්පන්න නොවන බව ඉඳුරාම දැන දැනත් මීට කළකට ඉහත දී මා එවැනි අශිෂ්ඨ වැඩක් කෙරුවෙමි. ඒ දෙදෙනෙකු අතර සිදුවූ කතාබහකට අනවසරයෙන් කන් දීමයි. කතාබහ රසවත් නිසාම ඒ වැඩේ ශිෂ්ට හෝ අශිෂ්ට බව ගැන තැකීමට මට අවශ්‍ය නොවුණි. මේ දෙදෙනාගෙන් එක් අයෙකු නම් ‘රාවය’ පුවත්පතේ හිටපු ප්‍රධාන කර්තෘ, මෑතකදී අපෙන් සමුගත් වික්ටර් අයිවන් ය. අනෙක් පුද්ගලයා මගේ ගුරුවරයා ද  වූ ‘අරුණ’ පුවත්පතේ ප්‍රධාන කර්තෘ මහින්ද ඉලේපෙරුම ය.

අලුත් ආණ්ඩුවක් යටතේ 77 වන නිදහස් සැමරුමට රට ලහි ලහියේ සූදානම් වෙද්දී මා පෙර කී කතාබහෙන් අහුලා ගත් තොරතුරු කිහිපයක් මෙහි සටහන් කරන්නට සිත් විය.

එදා වික්ටර් අයිවන් දැඩි විශ්වාසයකින් යුතුව කියාසිටියේ නිදහස දිනාගැනීමේ සටනට නායකත්වය දුන් කාන්තා චරිතයක් ලංකා ඉතිහාසයට නැති බවය. නමුත් ඔහු විසින් රචිත ‘ජාතියක ඛේදවාචකය’ නම් ග්‍රන්ථයේ, එවැනි අප්‍රකට කාන්තා චරිතයක් පිළිබඳව සඳහනක් තිබූ බව සිහි වී මා නැවතත් ඒ පොත සොයා කියවීමි.

බැලින්නම් අනුමානය හරිය. ලංකාවට නිදහස ලබාදීම සඳහා වන ව්‍යවස්ථා කෙටුම්පත සම්පාදනය කිරීමට 1944දී මෙරටට පැමිණි සෝල්බරි සාමිවරයාගේ ලේකම්වරිය වූ ෆීලිස් මිලර්, අපිට නිදහස ලබා දීම වෙනුවෙන් සුවිශාල රාජකාරියක් ඉටු කොට තිබිණි. ඒ හරි අපූරු ක්‍රමයකටය.

ඒ සුද්දන්ගෙන් රට නිදහස් කරගෙන, රාජ්‍ය බලය නැවතත් සියතට ගැනීමට ඩී.එස්.සේනානායක සැලසුම් කරමින් සිටි යුගයයි. ඒ සැලසුම ක්‍රියාත්මක කිරීමට ඩී.එස්ගේ දකුණු අත මෙන් තවත් පුද්ගලයෙක් සිටියේය. ඒ සර් ඔලිවර් ගුණතිලකයි. ඩී.එස්. එවකට ව්‍යවස්ථාදායක සභාවේ සභාපතිය. සර් ඔලිවර් ගුණතිලක මහජන ආරක්ෂා කොමසාරිස්ය. සර් නම්බු නාමයද ලබා සිටි ඔලිවර් ඒ වනවිට බ්‍රිතාන්‍ය රජයේ හිතවතෙක්ද වී සිටියේය. එබැවින් 1944 දෙසැම්බර් 22, සෝල්බරි ප්‍රමුඛ කොමිසමේ නියෝජිතයන් ලංකාවට ආ දා, ඔවුන්ගේ දිවා භෝජනය සූදානම් වූයේ ඔලිවර්ගේ නිවසේ ය.

කටයුතු එසේ සිද්ද වෙද්දී අප්‍රකටව හිඳ ඒවායේ සියලු බරපැන දැරුවේ ඩී.එස් ය. මේ දෙපළටම අවශ්‍ය වූයේ සෝල්බරි කොමිසමේ නියෝජිතයන් සමග දුර ගිය ඇයිහොඳැයියක් පැවැත්වීමටයි. එම නිසා පළමු දිවා භෝජන සංග්‍රහයෙන් දින කිහිපයකට පසු ඩී.එස් ගේ උපදෙස් පරිදි ඔලිවර්, සෝල්බරි සාමාජිකයන් වෙනුවෙන් කොළඹ ගෝල්ෆේස් හෝටලයේ තවත් රාත්‍රී සාදයක් සූදානම් කළේය. වියපත් සෝල්බරි සාමිගේ ලේකම්වරිය වූ ෆීලිස් මිලර්ද එම සාදයට සහභාගි විය. ඒ වනවිටත් ඩී.එස්. ගේ පිටපතට අනුව ඔලිවර් අධ්‍යක්ෂණය කරන නාටකයක තමා රඟ දක්වමින් සිටින බව නොදත් සෝල්බරි සාමිගේ ලේකම්වරියට එදින රාත්‍රි යේ ඔලිවර්ගෙන් ප්‍රේම ආරාධනාවක් ලැබුණේය. නාටකය කොතරම් තාත්විකද කිවහොත් ඇයට, එම ප්‍රේම ඇරයුම ප්‍රතික්ෂේප කිරීමට නොහැකි විය. ඔලිවර් සහ මිලර් අතර ඇතිවූ එම ඓතිහාසික ප්‍රේම වෘතාන්තය ඉතා රෝමාන්තික ලෙස ගලාගෙන යද්දී, දෙපාර්ශවයේම මැදිහත්වීමෙන් සෝල්බරි ප්‍රතිසංස්කරණයට අදාළ කෙටුම්පත් සම්පාදනය වෙමින් තිබිණි.

ඩී.එස්ගේ පාර්ශවයෙන් සකස් කළ වාර්තාව කෙටුම්පත් කළේ එවකට පේරාදෙණිය විශ්වවිද්‍යාලයේ උප කුලපතිව සිටි සර් අයිවර් ජෙනින්ග්ස්ය. සෝල්බරිගේ පාර්ශවයේ ලියවිල්ල කෙටුම්පත් කිරීම පැවරී තිබුණේ ඔලිවර්ගේ පෙම්වතිය, ෆීලිස් මිලර්ටය. එමනිසා සෝල්බරි විසින් කෙටුම්පත් කරන ලියවිල්ලේ අඩංගු කරුණු කාරණා සියල්ල කාටත් කලින් ලැබුණේ ඔලිවර්ගේ අතටය.

ඒ අනුව දිනාගැනීමට බලාපොරොත්තු වූ නිදහස හෝ අත්පත්කරගැනීමට අපේක්ෂා කළ රාජ්‍ය බලයට පටහැනි යමක් සෝල්බරි විසින් සකසන ලියවිල්ලේ අඩංගු වුවහොත් ඩී.එස්. සහ ඔලිවර්ට කලින්ම එය දැනගත හැකි විය. ඊළඟට සියල්ල දිව්‍ය ඥාණයකින් දැනගත්තාක් මෙන් හැසිරෙන ඩී.එස්, වහාම සෝල්බරි සමග සාකච්ඡා කොට කෙටුම්පත තම සිතැඟි පරිදි සකස් කර ගත්තේය. ඒ සඳහා සෝල්බරිට බලපෑම් කෙරුණේද මේ ලේකම්වරිය හරහාය.

සියල්ල ඉතා සූක්ෂම ලෙස සිදුවෙමින් තිබියදී ඒ කිසිවක් නොදැන සිටි සෝල්බරි සාමිගේ සිතට වදදුන් තවත් කාරණාවක් පිළිබඳව මිලර් මාර්ගයෙන් ඔලිවර්ට දැනගන්නට ලැබුණේය. ඒ, ලාංකිකයන් ඉල්ලා සිටින නිදහස ලබා දුන්නත් රට පාලනය කිරීමට තරම් උගත්කමක් ඇති පිරිසක් දේශීයයන් අතර සිටීද යන කාරණාවය. සෝල්බරි ගේ මේ සැකය දුරු කරන්නට ඔලිවර් එවලේම තවත් උපක්‍රමයක් යෙදුවේය.

ඒ සෝල්බරි ප්‍රමුඛ කොමිසමේ නියෝජිතයන් සමග උඩරට සංචාරයක් සංවිධානය කිරීමයි. ඔලිවර් ප්‍රමුඛ සෝල්බරි කොමිසමේ සාමාජිකයන් නුවර යන දිනය එළැඹුණේය. ඒ වනවිටත් ඉතා හොඳින් ඉංග්‍රීසි භාෂාව හසුරුවන රාජ්‍ය සේවකයින් කිහිපදෙනෙකුට අමුඩ අන්දවා මාවනැල්ල ප්‍රදේශයේ කුඹුරක මඩේ බැස්සවීමට ඔලිවර් කටයුතු යොදා තිබුණි.

කුඹුරු වැඩ කරන ගොවියන් පවා ඉංගිරිසි කතා කරන, උගතුන් බව සොල්බරිට පෙන්වීමට ඔලිවර්ට අවශ්‍ය විය. ඒ අනුව අහම්බෙන් දුටු ගොවීන් පිරිසක් පෙන්වන්නාක් මෙන් තමාම අමුඩ අන්දවා කුඹුරට බැස්සවූ පිරිස පෙන්වා ඔවුන් සමග කතාබස් කොට යමු යැයි ඔහු මාවනැල්ලේදී සෝල්බරි සාමිට යෝජනා කළේය. එවෙලෙහි පිරිස ගමන්ගත් කාර් රථය අසලට ආ මඩ තැවරුණු අමුඩ හැඳගත් ගොවියෝ සාමිවරයා සමග ව්‍යක්ත ඉංග්‍රීසි බසින් කතා කළහ. කුඹුරු කොටන ගොවින්ට පවා එතරම් ඉහළ සාක්ෂරතාවයක් පවතින විට, තවදුරටත් සැකසංකා තබාගැනීම ඵලක් නැති බව සෝල්බරි සිතුවේය.

ෆීලිස් මිලර්ගේ සහයෝගය ඇතිව ඩී.එස්.සේනානායක සහ ඔලිවර් ගුණතිලකගේ නිදහස් මෙහෙයුමේ අමාරුම වැඩ කොටස ඒ වනවිට සිදුකෙරී අවසන්ය. දැන් ඇත්තේ මේ ව්‍යවස්ථා කෙටුම්පත බ්‍රිතාන්‍ය පාර්ලිමේන්තුවෙන් සම්මත කරගැනීමේ භාරදූර රාජකාරියයි. එම කාර්යය වෙනුවෙන් සෝල්බරි කොමිසමේ අනෙක් සාමාජිකයන්ට මෙන්ම ෆීලිස් මිලර්ටද නැවත සිය මව්රට වූ බ්‍රිතාන්‍ය බලා යාමට සිදුවිය. ඒ මොහොතේ තම කූඨ සැලසුමේ අවසන් අදියර සාර්ථක කරගැනීමට මාන බලමින් සිටි ඔලිවර් ගුණතිලකද ඩී.එස්. සේනානායක සමග බ්‍රිතාන්‍යය බලා ගියේය.

මේ අතරතුර අයිවර් ජෙනින්ග්ස් විසින් සකස් කළ කෙටුම්පත බ්‍රිතාන්‍ය පාර්ලිමේන්තුවෙන් සම්මත කරගැනීමට පෙර, මිලර් ලවා සෝල්බරීට බලපෑම් කර අවසන් වගන්ති කිහිපයකුත් එක්කරගැනීමට ඔලිවර් සමත් විය.

අපි ඉල්ලූ සම්පූර්ණ නිදහස 1948 පෙබරවාරි 4 වැනි දින අපිට ලැබුණේ ඒ අයුරිනි. ඇතැම්විට ප්‍රේමයේ නාමයෙන් ෆීලිස් මිලර් එම කටයුත්ත වෙනුවෙන් මැදිහත් නොවන්නට ඩී.එස්. බලාපොරොත්තු වූ නිදහස එලෙසින්ම නොලැබෙන්නටද ඉඩ තිබුණි.

වරක් එම පනත් කෙටුම්පත මෙරට රාජ්‍ය මන්ත්‍රණ සභාවේදී සම්මත කරගත් මොහොත පිළිබඳව ඔලිවර් ගුණතිලක සිය දිනපොතේ මෙසේ හරි අපූරු සටහනක් තබා ඇත.

‘‘වර්ෂ 1945 නොවැම්බර් මස 9 වැනිදා සවස 6.40ට ඒ ඓතිහාසික විවාදය රාජ්‍ය මන්ත්‍රණ සභාවේදී අවසන් විය. අපේ කුඩා දිවයිනේ පොහොසත් දුප්පත් කවුරුත් පහන් පත්තු කරන්නේ මේ වෙලාවටය. පොහොසත් අය විදුලි ලාම්පු පත්තු කරන අතර පැල්පත්වල අය භූමිතෙල් හෝ පොල්තෙල් ලාම්පු පත්තු කරති. මුළු රටම පහන් දල්වන වෙලාවේ ජාතියේ පහන දැල්වීම එදා රාජ්‍ය මන්ත්‍රණ සභාවේදී ආරම්භ විය. මගේ ජීවිතයේ මෙතරම් සතුටක් ගෙනදුන් දිනයක් මට මතක නැත.’’

ඉන්පසු වසර 25ක් පැවති ප්‍රේම සම්බන්ධයේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස සර් ඔලිවර් ගුණතිලක, ෆීලිස් මිලර් විවාහ කරගත්තේය. ඒ 1968 පෙබරවාරි මස 8 වැනිදාය. ඒ වනවිටත් 76 වන වියෙහි පසුවූ සර් ඔලිවර්ගේ දෙවන විවාහය එය විය.

සටහනේ  කර්තෘ  හිමිකම - සුරංගා සමරනායක