බ්‍රිතාන්‍යය Brexit වලින් ඉවත්ව නැවත යුරෝපා සංගමයට එක්විය – බර්න්හැම්
බ්‍රිතාන්‍ය අග්‍රාමාත්‍ය ඇන්ඩි බර්න්හැම් පවසා ඇත්තේ, Brexit ජනමත විචාරණයෙන් දශකයකට පසුව යුරෝපා සංගමය සමඟ සබඳතා යළි සකස් කිරීමේ විකල්ප පිළිබඳව ඔහුගේ රජය සලකා බලමින් සිටින බැවින්, අවසානයේදී එක්සත් රාජධානියට යුරෝපා සංගමයට යළි එක්වීමට හැකි විය හැකි බවයි.
ඊයේ(30) BBC සමඟ පැවති සම්මුඛ සාකච්ඡාවකදී බර්න්හැම් පැවසුවේ Brexit මගින් “යහපතට වඩා අයහපතක් සිදුවී ඇති” බවයි. වත්මන් ක්‍රමවේදය ආර්ථික වර්ධනයට බාධා කරමින් සිටින බවත්, සංක්‍රමණය සම්බන්ධයෙන් ලබාදෙන ලද පොරොන්දු ඉටු කිරීමට එය අසමත් වී ඇති බවත් ඔහු සඳහන් කළේය.
යුරෝපා සංගමය සමඟ වත්මන් තත්ත්වය පවත්වාගෙන යාම, රේගු සංගමයකට හෝ තනි වෙළෙඳපොළකට එක්වීමේ සිට, අවසානයේ “සම්පූර්ණයෙන්ම” යුරෝපා සංගමයට යළි එක්වීම දක්වා වූ විකල්ප රජය විසින් සලකා බලනු ඇති බව ඔහු පැවසීය.
Brexit ආපසු හැරවීම පිළිබඳ සාකච්ඡා මෑතකදී වැඩි වී ඇති අතර, බ්‍රිතාන්‍යයේ ප්‍රමුඛ පෙළේ දේශපාලනඥයන් කිහිප දෙනෙකුම එවැනි අදහසක් ඉදිරිපත් කර තිබේ. බර්න්හැම්ගේ ප්‍රකාශය මගින් යුරෝපා සංගමයට යළි එක්වීම සැබෑ විකල්පයක් ලෙස සලකා බැලිය හැකි බවට මෙතෙක් ලැබුණු පැහැදිලිම සංඥාවක් ලබාදී ඇත.
එහෙත් එවැනි පියවරක් මගින් ස්වෛරීභාවය, සංක්‍රමණය සහ නියාමන පාලනය පිළිබඳව යළිත් ප්‍රශ්න මතු වනු ඇත. 2016 Brexit ජනමත විචාරණයේදී “Leave” පාර්ශ්වයට සහාය දුන් බොහෝ දෙනෙකුගේ ප්‍රධාන කරුණු වූයේද මේවාය.
බ්‍රිතාන්‍යය මුලින්ම යුරෝපා සංගමයෙන් ඉවත් වූයේ ඇයි?
2016 ජුනි මාසයේ පැවති ජනමත විචාරණයේදී බ්‍රිතාන්‍ය ජනතාවගෙන් 52%ක් යුරෝපා සංගමයෙන් ඉවත් වීමටත්, 48%ක් එහි රැඳී සිටීමටත් ඡන්දය දුන්හ. එම ප්‍රතිඵලය Brexit සම්බන්ධයෙන් වසර ගණනාවක් පැවති සාකච්ඡා සහ ගිවිසුම් ක්‍රියාවලියකට මඟ පෑදීය.
එක්සත් රාජධානිය 2020 ජනවාරි මාසයේදී නිල වශයෙන් යුරෝපා සංගමයෙන් ඉවත් වූ අතර, එම වසර අවසානයේදී තනි වෙළෙඳපොළෙන් සහ රේගු සංගමයෙන්ද ඉවත් විය.
“Leave” පාර්ශ්වයට ඡන්දය දුන් බොහෝ දෙනෙකුට Brexit හි ප්‍රධාන කරුණ වූයේ ආර්ථිකය නොව ස්වෛරීභාවය සහ සංක්‍රමණයයි.
ජනමත විචාරණයෙන් අනතුරුව වහාම සිදුකළ Ashcroft මත විමසුමකට අනුව, Brexit සඳහා සහාය දැක්වූ ඡන්දදායකයන්ගෙන් 49%ක් පැවසුවේ තම ප්‍රධාන හේතුව බ්‍රිතාන්‍යය සම්බන්ධ තීරණ බ්‍රිතාන්‍යය තුළම ගැනීමට අවශ්‍ය වීම බවයි. 33%ක් සංක්‍රමණය සහ දේශසීමා පිළිබඳ පාලනය යළි ලබාගැනීම ප්‍රධාන හේතුව ලෙස සඳහන් කළහ.
යුරෝපා සංගමයෙන් ඉවත්වීමෙන් වෙළෙඳාම සහ ආර්ථිකයට ලැබෙන ප්‍රතිලාභ අපේක්ෂා කළ බව ප්‍රධාන හේතුව ලෙස සඳහන් කළේ 6%ක් පමණි.
ඊට සාපේක්ෂව, “Remain” පාර්ශ්වයට ඡන්දය දුන් අයගෙන් 43%ක් පැවසුවේ Brexit හේතුවෙන් ආර්ථිකයට, රැකියා සහ මිල ගණන්වලට ඇති විය හැකි බලපෑම තම ප්‍රධාන කනස්සල්ල වූ බවයි.
Brexit මගින් බ්‍රිතාන්‍යයට ලැබුණේ කුමක්ද?
Brexit මගින් යුරෝපා සංගමයේ නිදහස් සංචරණ ක්‍රමය අවසන් වූ අතර, යුරෝපා සංගමයට අයත් රටවල සිට බ්‍රිතාන්‍යයට පැමිණිය හැක්කේ කාටද යන්න සම්බන්ධයෙන් ලන්ඩනයට පාලනයක් ලැබුණි. කෙසේ වෙතත්, එමගින් සමස්ත සංක්‍රමණය අඩු වූයේ නැත. ඒ වෙනුවට යුරෝපා සංගමයට අයත් නොවන රටවලින් පැමිණීම් ඉහළ යාම හේතුවෙන් ශුද්ධ සංක්‍රමණය විශාල ලෙස ඉහළ ගියේය.
2023 මාර්තු දක්වා වූ වසරේදී ශුද්ධ සංක්‍රමණය 944,000ක් දක්වා වාර්තාගත මට්ටමකට ඉහළ ගිය අතර, පසුව දැඩි වීසා නීති හේතුවෙන් එය සැලකිය යුතු ලෙස පහළ ගියේය. වර්තමානයේද සංක්‍රමණිකයන්ගෙන් බහුතරයක් යුරෝපා සංගමයට අයත් නොවන රටවල පුරවැසියන් වේ.
මෙම වෙනස දෙපාර්ශ්වයටම බලපෑවේය. බ්‍රිතාන්‍ය පුරවැසියන්ටද යුරෝපා සංගමය තුළ පැවති නිදහස් සංචරණ අයිතිය අහිමි වූ අතර, Schengen කලාපයට ඇතුළුවීමේදී යුරෝපා සංගමයට අයත් නොවන රටවල සංචාරකයන්ට අදාළ ප්‍රවේශ අවශ්‍යතාවලට ඔවුන් යටත් විය.
Brexit මගින් බ්‍රිතාන්‍යයට ස්වාධීන වෙළෙඳ ප්‍රතිපත්තියක්ද හිමි විය. එමගින් යුරෝපා සංගමයේ අනෙකුත් සාමාජික රටවල අනුමැතියකින් තොරව වෙනත් රටවල් සමඟ වෙළෙඳ ගිවිසුම් සාකච්ඡා කිරීමට හැකියාව ලැබුණි.
එතැන් සිට එක්සත් රාජධානිය ඕස්ට්‍රේලියාව, නවසීලන්තය සහ ඉන්දියාව සමඟ වෙළෙඳ ගිවිසුම් ඇති කරගෙන ඇති අතර, ප්‍රධාන ඉන්දු-පැසිෆික් වෙළෙඳ සමූහයක් වන CPTPP වෙතද එක්වී තිබේ.
කෙසේ වෙතත්, යුරෝපා සංගමයෙන් පිටවීමෙන් පසු ඇති වූ වෙළෙඳ ගිවිසුම් හරහා ලැබෙන දිගුකාලීන ආර්ථික වාසි, යුරෝපා සංගමය සමඟ වෙළෙඳ බාධක ඉහළ යාමෙන් ඇතිවන බලපෑමට සාපේක්ෂව කුඩා වනු ඇතැයි බ්‍රිතාන්‍යයේ Office for Budget Responsibility (OBR) පුරෝකථනය කරයි.
එසේ වුවද, යුරෝපා සංගමය තවමත් බ්‍රිතාන්‍යයේ විශාලතම වෙළෙඳ හවුල්කරු වේ. 2025 වසරේදී බ්‍රිතාන්‍ය අපනයනවලින් ආසන්න වශයෙන් 41%ක් සහ ආනයනවලින් අඩකට ආසන්න ප්‍රමාණයක් යුරෝපා සංගමය සමඟ සිදුවී ඇත.
මෙම ප්‍රශ්නය යළි මතුවන්නේ ඇයි?
Brexit මගින් ලැබූ ප්‍රතිලාභවලට වඩා එහි ආර්ථික පිරිවැය ඉහළ බව විවේචකයෝ පවසති. OBR ඇස්තමේන්තු කරන්නේ, යුරෝපා සංගමයේ රැඳී සිටියා නම් ඇති විය හැකි තත්ත්වයට සාපේක්ෂව Brexit හේතුවෙන් දිගුකාලීනව බ්‍රිතාන්‍ය ආර්ථිකයේ වෙළෙඳ තීව්‍රතාව 15%කින් පමණ සහ ඵලදායිතාව 4%කින් පමණ අඩු විය හැකි බවයි.
කෙසේ වෙතත්, මේවා සෘජුව නිරීක්ෂණය කළ පාඩු නොව දිගුකාලීන ආර්ථික ආකෘති මත පදනම් වූ ඇස්තමේන්තු බව සැලකිය යුතුය. Brexit පසු බ්‍රිතාන්‍ය ආර්ථික ක්‍රියාකාරිත්වයට Covid-19 වසංගතය, යුක්රේන ගැටුම සහ ගෝලීය වෙළෙඳාමේ පුළුල් බාධා වැනි කරුණුද බලපා ඇත.
බ්‍රිතාන්‍යය යුරෝපා සංගමයේ තනි වෙළෙඳපොළෙන් සහ රේගු සංගමයෙන් ඉවත්වීමත් සමඟ එහි විශාලතම වෙළෙඳ හවුල්කරු වන යුරෝපා සංගමය සමඟ වෙළෙඳාමට නව බාධක ඇති විය.
ව්‍යාපාරවලට රේගු ප්‍රකාශන, භාණ්ඩවල මූලාරම්භය පිළිබඳ නීති සහ අමතර පරීක්ෂණවලට මුහුණදීමට සිදුවී තිබේ. බ්‍රිතාන්‍යය යුරෝපා සංගමයේ සාමාජිකයෙකු වූ සමයේ මෙවැනි ක්‍රියාමාර්ග බොහොමයක් අවශ්‍ය නොවීය.
Brexit මගින් නීත්‍යානුකූල සංක්‍රමණය පිළිබඳ වැඩි පාලනයක් බ්‍රිතාන්‍යයට ලැබුණද, යුරෝපීය රටවල් සමඟ සහයෝගීතාව අඩුවීම හේතුවෙන් අනවසර සංක්‍රමණය පාලනය කිරීමේ හැකියාව දුර්වල වූ බව බර්න්හැම් පවසයි. විශේෂයෙන්ම ඉංග්‍රීසි ඕඩය හරහා සිදුවන සංක්‍රමණය සම්බන්ධයෙන් ඔහු මේ කරුණ ඉදිරිපත් කර ඇත.
එක්සත් රාජධානිය එක්සත්ව තබා ගැනීමත් මෙහිදී සලකා බැලේද?
බර්න්හැම් සිය යුරෝපා සංගම් ප්‍රතිපත්ති පිළිබඳ නැවත සලකා බැලීම එක්සත් රාජධානිය එක්සත්ව තබා ගැනීමේ ප්‍රශ්නය සමඟ සෘජුව සම්බන්ධ කර නොමැත.
එහෙත් ස්කොට්ලන්තය, වේල්සය සහ උතුරු අයර්ලන්තයේ ස්වාධීනත්වය හෝ අයර්ලන්තය සමඟ යළි එක්වීම සඳහා සහාය දක්වන දේශපාලන පක්ෂ, යුරෝපා සංගමය සමඟ සමීප සබඳතාවක් ඇති කර ගැනීම තමන් අපේක්ෂා කරන අනාගතයේ කොටසක් ලෙස ඉදිරිපත් කරමින් සිටිති.
මෙම මාසයේදී ස්වාධීනත්වයට සහාය දක්වන SNP සහ Plaid Cymru පක්ෂ මෙන්ම අයර්ලන්ත එක්සත්කමට සහාය දක්වන Sinn Féin පක්ෂයද එක්ව තම ජාතීන්ට ස්වයං නිර්ණ අයිතිය ඇති බව ප්‍රකාශ කළහ.
ඔවුන් ලන්ඩනයෙන් ව්‍යවස්ථාමය වෙනසකට පහසුකම් සලසන ලෙස ඉල්ලා සිටි අතර, ඔවුන්ගේ අනාගතය “යුරෝපා සංගමය තුළ” ඇති බවද ප්‍රකාශ කළහ.
මේ අතර, බර්න්හැම් එක්සත් රාජධානිය ආරක්ෂා කිරීම තම ප්‍රමුඛතාවක් ලෙස පැහැදිලිව සඳහන් කර ඇත. ඔහු අඟහරුවාදා ස්කොට්ලන්ත පළමු අමාත්‍ය ජෝන් ස්විනි විසින් තමන් එක්සත් රාජධානියේ අවසන් අග්‍රාමාත්‍යවරයා වනු ඇතැයි කළ අනාවැකියකට ප්‍රතිචාර දක්වමින්, “එය එකට තබා ගැනීමට මා සතු සෑම දෙයක්ම යොදවමින් සටන් කරනවා” යනුවෙන් ප්‍රකාශ කළේය.
බ්‍රිතාන්‍යය සහ යුරෝපා සංගමය දැනටමත් සමීප වෙමින් සිටින්නේ නැද්ද?
ආරක්ෂක ප්‍රතිපත්තිය සම්බන්ධයෙන් Brexit සිදුවී තිබුණද, බ්‍රිතාන්‍යය සහ යුරෝපා සංගමය දැනටමත් සැලකිය යුතු ලෙස යළි සමීප වී තිබේ.
එක්සත් රාජධානිය තවමත් NATO සංවිධානයේ ප්‍රමුඛ යුරෝපීය හමුදා බලවතුන්ගෙන් එකක් වන අතර, 2025 UK-EU Security and Defense Partnership ගිවිසුම මගින් නිතිපතා උපායමාර්ගික සාකච්ඡා ඇති කිරීමටත්, යුක්රේනය, රුසියාවට එරෙහි සම්බාධක, හමුදා සංචරණය සහ අවි නිෂ්පාදනය සම්බන්ධ සහයෝගීතාව පුළුල් කිරීමටත් පියවර ගෙන ඇත.
එම ගිවිසුම මගින් යුරෝපා සංගමයේ ආරක්ෂක වැඩසටහන් සඳහා බ්‍රිතාන්‍යයේ වැඩි සහභාගීත්වයකටද අවස්ථාව විවෘත විය.
මෙම සමීපතාවයේ විශාල කොටසක් රුසියාව සහ යුක්රේනය සම්බන්ධයෙන් කේන්ද්‍රගත වී තිබේ. ලන්ඩනය සහ එහි යුරෝපීය හවුල්කරුවන් යුක්රේනයට අවි සැපයීම සහ හමුදා පුහුණුව, මොස්කව්ට එරෙහි සම්බාධක සහ යුරෝපීය අවි නිෂ්පාදනය පුළුල් කිරීමේ උත්සාහයන් සම්බන්ධයෙන් සම්බන්ධීකරණයෙන් කටයුතු කර ඇත.
ජූලි මාසයේදී බ්‍රිතාන්‍යය යුරෝපා සංගමයේ යුරෝ බිලියන 90ක Ukraine Support Loan වැඩසටහනට සහභාගී වීමට අවස්ථාව ලබා ගත්තේය. එමගින් එම වැඩසටහන යටතේ මූල්‍ය පහසුකම් ලබන ආරක්ෂක මිලදී ගැනීම් සඳහා බ්‍රිතාන්‍ය ආරක්ෂක සමාගම්වලට තරග කිරීමට හැකියාව ලැබේ.
බ්‍රිතාන්‍ය සමාගම්වලට ලැබෙන කොන්ත්‍රාත් වටිනාකමට සමානුපාතිකව දායකත්වයක් ලබාදීමට එක්සත් රාජධානිය එකඟ වී තිබේ.
බ්‍රිතාන්‍යයට සරලවම යුරෝපා සංගමයට යළි එක්විය හැකිද?
යළි එක්වීම ස්වයංක්‍රීයව සිදුවන දෙයක් නොවන අතර, Brexitට පෙර පැවති සාමාජිකත්වයේ සියලුම විශේෂ කොන්දේසි යළි ලබාගැනීමක්ද නොවේ. එක්සත් රාජධානියට නිල වශයෙන් යළි අයදුම් කර යුරෝපා සංගමයේ සාමාජිකත්වය ලබාගැනීමේ ක්‍රියාවලිය හරහා යාමට සිදුවනු ඇත. ඒ සඳහා සියලුම සාමාජික රටවල ඒකමතික අනුමැතිය සහ යුරෝපා පාර්ලිමේන්තුවේ අනුමැතිය අවශ්‍ය වේ. එසේම Brexitට පෙර බ්‍රිතාන්‍යයට හිමිව තිබූ විශේෂ නිදහස් කිරීම් සහ වෙනත් විශේෂ විධිවිධාන යළි ලබාදෙනු ඇතැයි සහතිකයක් නොමැත. නව සාමාජිකත්වයේ කොන්දේසි යළි සාකච්ඡා කළ යුතු වනු ඇත.
2016 ජනමත විචාරණයෙන් වහාම අනතුරුව යුරෝපා සංගම් නායකයන් බ්‍රිතාන්‍යයේ තීරණය පිළිබඳ කනගාටුව පළ කළද, එම ප්‍රතිඵලයට ගරු කරන බව ප්‍රකාශ කළහ. පසුව පැවති ඉවත්වීමේ සාකච්ඡාවලදී බ්‍රසල්ස් දැඩි ස්ථාවරයක් ගනිමින්, යුරෝපා සංගමයෙන් පිටත සිටියදී සාමාජිකත්වයේ ප්‍රතිලාභ රඳවා තබාගැනීමට බ්‍රිතාන්‍යයට නොහැකි බව අවධාරණය කළේය. එමෙන්ම තනි වෙළෙඳපොළෙන් තමන්ට අවශ්‍ය කොටස් පමණක් තෝරාගැනීමේ “cherry picking” ප්‍රවේශයද යුරෝපා සංගමය ප්‍රතික්ෂේප කළේය.
දශකයකට පසුව, කෙසේ වෙතත්, බ්‍රිතාන්‍යය යළි පැමිණීමේ හැකියාව බ්‍රසල්ස් විසින් සම්පූර්ණයෙන්ම ප්‍රතික්ෂේප කර නොමැත. ජූලි මාසයේදී යුරෝපා සංගම් කොමසාරිස් මාරොෂ් සෙෆ්කොවිච් පැවසුවේ සාමාජිකත්වය සඳහා අයදුම් කිරීම “එක්සත් රාජධානියේ සම්පූර්ණ අයිතියක්” බවයි.
හිටපු යුරෝපා සංගම් Brexit සාකච්ඡාකරු මයිකල් බාර්නියර් ජුනි මාසයේදී පැවසුවේ යුරෝපා සංගමයේ “දොර විවෘතව පවතින” බවයි. එහෙත් බ්‍රිතාන්‍යයට තමන් කැමති යුරෝපා සංගම් නීති පමණක් තෝරාගෙන අනුගමනය කළ නොහැකි බව ඔහු අවධාරණය කළේය.
සම්බන්ධිත පුවත් | Related News
ප්‍රධාන පුවත්
සිවුරට මුවාවී ඉතිහාසයේ වැඩිම ගේම් ගහපු පිරිසක් ඉන්නේ මාලිමාවේ 159 අතරේ.. සිවුරු ඇරපු 50කට වැඩි පිරිසක් ඉන්න ආණ්ඩුවක් මේක.. - උලපනේ සුමංගල හිමි
ඉරාන තෙල් නෞකා 17කට ඇමෙරිකාවෙන් සම්බාධක..
ඥානසාර හිමියන්ගේ කටහඬ ගැන නොව, උන්වහන්සේ කියූ ජාතික කාරණා ගැන අවධානය යොමු කරන්න.. ඊළගට ජම්පරේ අන්දන්නේ මට ලු.. – මහාචාර්ය පූජ්‍ය ඉඳුරාගාරේ ධම්මරතන හිමි
එක් අයෙකු වෙනුවෙන් නීති නමන්න බෑ.. බන්ධනාගාර ආඥා පනතේ නීති රෙගුලාසි සමාලෝචනයට කමිටුවක් පත් කරනවා.. - ජනපති
රට වෙනුවෙන් කැපවූ භික්ෂූන් වහන්සේලා, රණවිරුවන් සහ ජාතික බලවේග මර්ධනය කිරීමට ආණ්ඩුවෙන් මෙහෙයුමක්.. - විමල්ගෙන් හෙළිදරව්වක්
ඇමරිකාව ප්‍රමුඛ කඳවුර අපේ රට තම ග්‍රහණයට නතු කරගෙන අවසන්.. - ජ්‍යෙෂ්ඨ මාධ්‍යවේදී මොහාන් සමරනායක
ඔය ගළවා දැම්මේ ඥානසාර හිමියන්ගේ සිවුර නොවේ.. මහා සංඟරත්නයේ බුද්ධ චීවරය.. පක්ෂ පාට වාද භේද නොසලකා එකාවන්ව නැගී සිටිය යුතුයි.. - විමල් වීරවංශ.
හෙළ ශාසනික ඉතිහාසයේ අඳුරුතම දිනය බවට 2026යේ ඔක්තෝබර් 6 වෙනිදා පත්වුණා.. සුදු අධිරාජ්‍යවාදීන් පවා කවදාවත් සිවුරට අත තිබ්බේ නෑ.. - උදය ගම්මන්පිල
ඥානසාර හිමියන්ට ගිහි වස්ත්‍ර ඇන්දවීම ගැන ත්‍රෛනිකායික මහානායක හිමිවරුන්ගෙන් දැඩි විරෝධය.. - බන්ධනාගාර කොමසාරිස්වරයාට විශේෂ ලිපියක්
ඤාණසාර හාමුදුරුවො වෙනුවෙන් රටපුරා මහා සංඝරත්නය කොළඹ මහාධිකරණයට..
යේමන ගැටුම කලාපීය යුද්ධයක් දක්වා උත්සන්න වෙයි
ඥානසාර හිමියන් ගේ සිවුර ගැලවීම වර්තමාන ආණ්ඩුවේ දැඩිි බෞද්ධ විරෝධී ප්‍රතිපත්තියේ දුෂ්ඨ පිළිබිඹුවක්.. - ජාතික සවිධානවලින චෝදනා..
සමාගම්වලට කැමති මිලකට ඉන්ධන විකුණන්න පුළුවන්- ඛනිජ තෙල් නීතිගත සංස්ථාවේ සභාපති ඩී.ජේ. රාජකරුණා
කච්චතිව් ගිවිසුම් යළි විවෘත කරන්න අදහසක් නැහැ.. - ඉන්දීය මධ්‍යම රජය එරට ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයට දැනුම්දෙයි..
සුරේෂ් සලේ ගැන එක්සත් ජාතීන් ඇසූ ප්‍රශ්න හමුවේ ආණ්ඩුව මුනිවත රකියි..
ශ්‍රී ලංකාව NATO සංවිධානය සමඟ සබඳතා පැවැත්වීමෙන් වහල් රාජ්‍යයක් බවට පත්වීමේ අවදානමක්.. – ජ්‍යෙෂ්ඨ මාධ්‍යවේදී මොහාන් සමරනායකගෙන් අනාවරණයක්