අධිකරණ තීන්දු සහ පච B වාර්තා මත දෙන අධිකරණ තීන්දු විවේචනය කළයුතු ආකාරය..

Sep 19, 2026 at 01:42 PM

|

Lanka Leader

ශ්‍රී ලංකාවේ අධිකරණයකින් ලබාදෙන තීන්දුවක් විවේචනය කිරීමට නීතිමය වශයෙන් ඉඩකඩ පවතී. නමුත් එම විවේචනය සිදුකරන ආකාරය සහ එහි සීමාවන් පිළිබඳව පැහැදිලි අවබෝධයක් තිබීම අත්‍යවශ්‍ය වේ.

​ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ 14(1)(අ) වගන්තිය මගින් තහවුරු කර ඇති අදහස් ප්‍රකාශ කිරීමේ නිදහස යටතේ නඩුවක තීන්දුවක් සම්බන්ධයෙන් ගෞරවාන්විතව සහ විෂයානුබද්ධව අදහස් දැක්වීමට පුරවැසියන්ට අයිතියක් ඇත.

​ශ්‍රී ලංකාවේ අධිකරණ තීන්දුවක් විවේචනය කිරීමේදී ප්‍රධාන වශයෙන් සැලකිලිමත් විය යුතු කරුණු:

* ​නීතිමය පදනම මත කෙරෙන විවේචන: තීන්දුවේ ඇති නීතිමය අඩුපාඩු, පූර්වාදර්ශ නොසලකා හැරීම් හෝ සාක්ෂි විශ්ලේෂණයේ ඇති දෝෂ විවේචනය කිරීම (Fair Criticism) සම්පූර්ණයෙන්ම නීත්‍යානුකූලයි.

* ​අධිකරණයට අපහාස කිරීම (Contempt of Court): විවේචනය සාධාරණ සීමාවෙන් ඔබ්බට ගොස් විනිසුරුවරුන්ට පෞද්ගලිකව මඩ ගැසීම, අධිකරණයේ ස්වාධීනත්වයට හානි කිරීම හෝ තීන්දුව පිටුපස අල්ලස්/දේශපාලන බලපෑම් ඇති බවට පදනම් විරහිතව චෝදනා කිරීම අධිකරණයට අපහාස කිරීමක් ලෙස සැලකේ.

* ​අධිකරණයට අපහාස කිරීම පිළිබඳ පනත (2024 අංක 8): මෙම අලුත් පනත මගින් නඩුවක් අවසන් වූ පසු (Sub-judice තත්ත්වයෙන් පසුව) එම තීන්දුව සම්බන්ධයෙන් කරනු ලබන සාධාරණ සහ යහපත් චේතනාවෙන් කෙරෙන (Good Faith) විවේචන අපහාසයක් ලෙස නොසලකන බව පැහැදිලි කර ඇත.

​ලොව ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී රටවල් අධිකරණ තීන්දු විවේචනය කිරීම සම්බන්ධයෙන් වඩාත් නම්‍යශීලී ප්‍රතිපත්තියක් අනුගමනය කරයි.

​එක්සත් රාජධානිය (UK)

එක්සත් රාජධානියේ අධිකරණ තීන්දු දැඩි ලෙස විවේචනය කිරීමට මාධ්‍යයට සහ මහජනතාවට හැකියාව ඇත. R v. Gray (1900) නඩුවේදී දක්වා ඇති පරිදි, නීතිය සහ අධිකරණ තීන්දු යනු පූජනීය වස්තූන් නොවන අතර ඒවා සාධාරණ විවේචනයට ලක්විය යුතුය. විනිසුරුවරුන් පවා ප්‍රසිද්ධියේ කියා සිටින්නේ විවේචන මගින් අධිකරණ පද්ධතියේ පාරදෘශ්‍යභාවය වැඩි වන බවයි.

ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදය (USA)

ඇමෙරිකාවේ ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ පළමු සංශෝධනය (First Amendment) මගින් ප්‍රකාශනයේ නිදහසට ඉහළම ආරක්ෂාව සපයයි. ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණ තීන්දු පවා දේශපාලනිකව සහ නීතිමය වශයෙන් දැඩි ලෙස විවේචනය කිරීමට පුරවැසියන්ට පූර්ණ අයිතිය ඇත. අධිකරණයට අපහාස කිරීමේ නීති යොදාගන්නේ අධිකරණ ශාලාව ඇතුළත සිදුවන බාධා කිරීම් සඳහා මිස, පිටතදී කෙරෙන විවේචන මර්දනය කිරීමට නොවේ.

​ඉන්දියාව (India)

ඉන්දියාවේ ද අධිකරණ තීන්දු සාධාරණ ලෙස විවේචනය කිරීමට අවසර ඇත. නමුත් අධිකරණයේ ගෞරවය කෙලෙසීම සහ පද්ධතිය කෙරෙහි මහජන විශ්වාසය පළුදු කිරීම වැළැක්වීමට අධිකරණයට අපහාස කිරීමේ පනත (Contempt of Courts Act, 1971) භාවිත කෙරේ. කෙසේ වෙතත්, නීතිමය විශ්ලේෂණයන් මත පදනම් වූ විවේචන ඉන්දියානු අධිකරණය විසින් නිරන්තරයෙන් අගය කරනු ලබයි.

​ඒ අනුව ශ්‍රී ලංකාව ඇතුළු ඕනෑම ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී රටක "තීන්දුව විවේචනය කිරීම" (Criticism of the Judgment) සහ "විනිසුරුවරයාට හෝ අධිකරණයට අපහාස කිරීම" (Scandalizing the Court) යනු දෙකකි. නීතිමය කරුණු පදනම් කරගෙන යහපත් චේතනාවෙන් කෙරෙන සාධාරණ විවේචනයක් අධිකරණ පද්ධතියේ වර්ධනයට මෙන්ම නීතියේ ආධිපත්‍යය සුරැකීමට ද හේතු වේ.

එහෙත්, ඇසෙමින් පවතින නඩුවක පැමිනිල්ල විසින් සපයන අසත්‍ය හෝ දෝෂ සහිත B වාර්තා පදනම් කරගෙන පුද්ගලයෙකු රිමාන්ඩ් බන්ධනාගාර ගත කිරීමට අධිකරණය ලබාදෙන නියෝගයක්, එම නඩුව විභාග වෙමින් පවතින අතරතුර (Sub-judice) විවේචනය කිරීම නීතිමය වශයෙන් ඉතා සංකීර්ණ සහ අවදානම් සහගතය.

​ශ්‍රී ලංකාවේ නීතියට අනුව, විභාග වන නඩුවකට අදාළව කෙරෙන විවේචන සම්බන්ධයෙන් පහත කරුණු බලපායි:

* ​සබ්-ජූඩිස් (Sub-judice) සීමාව: නඩුවක් අධිකරණය හමුවේ විභාග වන අතරතුර එම නඩුවේ තීන්දුවට හෝ අධිකරණ ක්‍රියාවලියට බලපෑම් වන අයුරින් අදහස් දැක්වීම අධිකරණයට අපහාස කිරීමක් (Contempt of Court) ලෙස සැලකේ.

* ​තීන්දුවේ නීතිමය පදනම විවේචනය කිරීම: අධිකරණ නියෝගය පෞද්ගලිකව විවේචනය කරනවාට වඩා පැමිනිල්ල විසින් ඉදිරිපත් කළ B වාර්තාවේ ඇති අසත්‍යතාවය, පක්ෂපාතීත්වය හෝ විමර්ශනයේ ඇති අඩුපාඩු නීතිමය හා මාධ්‍යමය වශයෙන් ප්‍රශ්න කිරීමට බාධාවක් නැත. 

* ​2024 අංක 8 පනතේ ආරක්ෂාව: නව පනත අනුව යහපත් චේතනාවෙන් (Good Faith) සහ නිවැරදි තොරතුරු මත පදනම්ව, මහජන යහපත උදෙසා කෙරෙන සාධාරණ විවේචනයක් (Fair Criticism) අපහාසයක් ලෙස නොසැලකේ. 

​එබැවින්, නඩුවක් ක්‍රියාත්මක වන අතරතුර මහජනයාට හෝ මාධ්‍යයට කළ හැක්කේ, "අධිකරණ තීන්දුව නරකයි" ලෙස විවේචනය කිරීම වෙනුවට, "පැමිණිල්ල වැරදි/අසත්‍ය B වාර්තාවක් ඉදිරිපත් කිරීම නිසා පුද්ගල අයිතිවාසිකම් කඩවී ඇත" යන්න තාර්කිකව සහ කරුණු සහිතව පෙන්වා දීමයි. නඩුව අවසන් වූ පසු, එම නියෝගයේ නීතිමය පදනම සම්පූර්ණයෙන්ම විවේචනය කිරීමට පූර්ණ නිදහස පවතී.

- යසස් ධර්මදාස