රජය 1990 ලෝසාන් ප්‍රකාශනය උල්ලංඝනය කරයි..
පුරාවිද්‍යාත්මක උරුමය යනු මානව ඉතිහාසයේ, සංස්කෘතියේ සහ අතීත මානව ක්‍රියාකාරකම්වල අතිමහත් භෞතික සාක්ෂියයි. ශ්‍රී ලංකාවේ උතුරු සහ නැගෙනහිර පළාත් පුරා විහිදී ඇති අතිවිශාල පුරාවිද්‍යාත්මක ස්ථාන, මූලික වශයෙන් කුරුන්දි විහාරය (කුරුන්දාවශෝක විහාරය), තන්නිමුරුප්පු, වෙඩිනාගල, අරිසිමලේ, දිගාවාපිය, මුහුදු මහා විහාරය සහ කඳුරුගොඩ වැනි ප්‍රදේශ අතීත බෞද්ධ හා සංස්කෘතික නගරෝත්පාදනයේ උරුමයන් වේ. කෙසේ වෙතත්, වර්තමානය වන විට මෙම කලාපයන්හි පුරාවිද්‍යා උරුමයන් විනාශ කිරීම, අනවසරයෙන් අත්පත් කර ගැනීම, නාම පුවරු ගැලවා ඉවත් කිරීම සහ වෛරීසහගත දේශපාලන මැදිහත්වීම් හරහා අතුරුදන් කිරීමේ බරපතල තර්ජනයකට ලක්ව ඇත.
මෑත කාලීනව උතුර සහ නැගෙනහිර පුරාවිද්‍යා භූමීන්හි පිහිටුවා තිබූ පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුවේ නාම පුවරු ඇතැම් දේශපාලන සහ අන්තවාදී බලපෑම් මත බලහත්කාරයෙන් ඉවත් කිරීම සහ ඊට එරෙහිව රාජ්‍ය යන්ත්‍රණය හා පොලිසිය ප්‍රමාණවත් පරිදි නීතිය ක්‍රියාත්මක නොකිරීම, සැකකරුවන් හඳුනාගෙන තිබියදී පවා අධිකරණ හමුවේ විරෝධතා නොදක්වා නිදහස් වීමට ඉඩ හැරීම වැනි ක්‍රියාමාර්ග මගින් පෙනී යන්නේ වත්මන් පාලනාධිකාරිය පුරාවිද්‍යා සුරක්ෂිතතාව කෙරෙහි නිසි අවධානයක් නොදක්වන බවයි.
මෙම තත්ත්වය 1990 දී අනුමත කරන ලද "පුරාවිද්‍යාත්මක උරුමය ආරක්ෂා කිරීම සහ කළමනාකරණය කිරීම පිළිබඳ ලෝසාන් ප්‍රකාශනයේ (1990 Lausanne Charter)" මූලික වගන්ති රාශියක් කෙළින්ම උල්ලංඝනය කිරීමකි.
උල්ලංඝනය වන ප්‍රධාන මූලධර්ම සහ වගන්ති (1990 ලෝසාන් ප්‍රකාශනයට අනුව)
* වගන්තිය 2 (සමගාමී ආරක්ෂණ ප්‍රතිපත්ති): ලෝසාන් ප්‍රකාශනයේ 2 වන වගන්තියට අනුව පුරාවිද්‍යාත්මක උරුමය යනු නැවත යථා තත්ත්වයට පත් කළ නොහැකි, විනාශ විය හැකි සම්පතකි. ඉඩම් භාවිතය සහ ප්‍රදේශයේ සංවර්ධන සැලසුම් පුරාවිද්‍යාත්මක රක්ෂිත ආරක්ෂා වන පරිදි සකස් කළ යුතුය. උතුරේ සහ නැගෙනහිර සිදුවන අනවසර වගා කිරීම්, ඉඩම් අත්පත් කර ගැනීම් සහ ආගමික ස්ථාන වෙනස් කිරීම් මගින් මෙම වගන්තිය බරපතල ලෙස උල්ලංඝනය වේ.
* වගන්තිය 3 (ව්‍යවස්ථාදායකය, නීතිය සහ රාජ්‍ය වගකීම): මෙම වගන්තියට අනුව පුරාවිද්‍යාත්මක උරුමය ආරක්ෂා කිරීම රාජ්‍යයේ මෙන්ම සමස්ත මහජනතාවගේ සාමූහික හා නෛතික වගකීමකි. නීතිය මගින් පුරාවිද්‍යාත්මක ස්ථානයක් විනාශ කිරීම, හානි කිරීම හෝ නාම පුවරු ඇතුළු පරිසරය වෙනස් කිරීම තහනම් කළ යුතුය. එසේම, වගන්ති උල්ලංඝනය කරන්නන්ට එරෙහිව තදින් නීතිය ක්‍රියාත්මක කළ යුතුය. පොලිසිය විසින් පුරාවිද්‍යා නාම පුවරු ගැලවූ පිරිස් සම්බන්ධයෙන් අධිකරණයේදී ලිහිල් ප්‍රතිපත්තියක් අනුගමනය කිරීම සහ චෝදනා ඉදිරිපත් නොකිරීම 3 වන වගන්තියේ සඳහන් නීතිමය ආරක්ෂාව සහ සංරක්ෂණ වගකීම සම්පූර්ණයෙන්ම පැහැර හැරීමකි.
* වගන්තිය 6 (ස්ථානීය සංරක්ෂණය සහ නඩත්තුව): මෙම වගන්තියෙන් අවධාරණය කරන්නේ පුරාවිද්‍යාත්මක ස්ථාන in situ (එම පිහිටි ස්ථානයේදීම) නඩත්තු කර සුරක්ෂිත කළ යුතු බවයි. පුරාවිද්‍යාත්මක සාක්ෂි නිරාවරණය කර ඇති ස්ථානයක ඒවා ආරක්ෂා කිරීමට රාජ්‍යය අපොහොසත් වන්නේ නම් එය උරුමයන් විනාශයට පාර කැපීමකි. උතුරේ කුරුන්දි සහ අනෙකුත් භූමීන්හි ආරක්ෂාව තහවුරු නොකිරීම මගින් මෙම මූලධර්මය බිඳ වැටේ.
* වගන්තිය 7 (ඉදිරිපත් කිරීම සහ තොරතුරු සැපයීම): තොරතුරු සැපයීම සහ නාම පුවරු ප්‍රදර්ශනය කිරීම යනු මහජනතාවට උරුමයේ වටිනාකම වටහා දීමට ඇති ප්‍රධානතම ක්‍රමයයි. පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුවේ නිල නාම පුවරු ගලවා ඉවත් කිරීමට ඉඩ දීම මගින් අතීත උරුමය පිළිබඳ නිවැරදි දැනුම මහජනයාට ලැබීම වැළැක්වෙන අතර එය 7 වන වගන්තියට ද එරෙහි වේ.
තර්ජනයට ලක්ව ඇති ප්‍රධාන ස්ථාන
* කුරුන්දි විහාරය (මුලතිව්): අනුරාධපුර යුගයට අයත් අටතැන්ගෙය සහ පුරාණ ස්තූපය පිහිටි මෙම ස්ථානයේ පුරාවිද්‍යා පුවරු ඉවත් කිරීම්, සීමා මායිම් අත්පත් කර ගැනීම් සහ ජාතිවාදී දේශපාලන බලපෑම් නිතර සිදුවේ.
* මුහුදු මහා විහාරය (පොතුවිල්): වෙරළබඩ කලාපයේ පිහිටි මෙම අතිපූජනීය භූමියේ ඉඩම් බලහත්කාරයෙන් අත්පත් කර ගැනීම් නිසා එහි පුරාවිද්‍යා සංරක්ෂණ කටයුතු අඩපණ වී ඇත.
* කඳුරුගොඩ විහාරය (යාපනය): යාපනය අර්ධද්වීපයේ පිහිටි ප්‍රධානතම පුරාවිද්‍යා පරිශ්‍රයක් වන අතර මෙහි භූමියට ද නොයෙකුත් තර්ජන එල්ල වී ඇත.
* අරිසිමලේ සහ තන්නිමුරුප්පු ප්‍රදේශ: නැගෙනහිර සහ උතුරු මායිම්වල පිහිටි පැරණි නටබුන් සහිත කලාප ඩෝසර් කිරීම් සහ අලුතින් ඉදිකිරීම් කිරීම මගින් විනාශ වෙමින් පවතී.
ජාතික සහ ආගමික භේදයකින් තොරව පුරාවිද්‍යාත්මක උරුමයන් යනු මුළු මානව සංහතියටම අයත් පොදු උරුමයකි (ලෝසාන් ප්‍රකාශනයේ 9 වන වගන්තිය). දේශපාලනික වාසි හෝ අන්තවාදී බලපෑම් මත උතුරු නැගෙනහිර පුරාවිද්‍යා ස්ථාන විනාශ වීමට ඉඩ හැරීම මගින් ශ්‍රී ලංකාව ජාත්‍යන්තර සම්මුතීන් සහ ප්‍රකාශනයන් බරපතල ලෙස උල්ලංඝනය කරයි. එබැවින්, රජය ක්ෂණිකව මැදිහත් වී නීතිය තදින් ක්‍රියාත්මක කරමින්, මෙම පුරාවිද්‍යා ස්ථාන සුරක්ෂිත කිරීමටත්, විනාශයන්ට වගකිවයුත්තන්ට දඬුවම් දීමටත් පියවර ගත යුතුය.
- යසස් ධර්මදාස
සම්බන්ධිත පුවත් | Related News
ප්‍රධාන පුවත්
ඥානසාර හිමියන්ගේ කටහඬ ගැන නොව, උන්වහන්සේ කියූ ජාතික කාරණා ගැන අවධානය යොමු කරන්න.. ඊළගට ජම්පරේ අන්දන්නේ මට ලු.. – මහාචාර්ය පූජ්‍ය ඉඳුරාගාරේ ධම්මරතන හිමි
එක් අයෙකු වෙනුවෙන් නීති නමන්න බෑ.. බන්ධනාගාර ආඥා පනතේ නීති රෙගුලාසි සමාලෝචනයට කමිටුවක් පත් කරනවා.. - ජනපති
රට වෙනුවෙන් කැපවූ භික්ෂූන් වහන්සේලා, රණවිරුවන් සහ ජාතික බලවේග මර්ධනය කිරීමට ආණ්ඩුවෙන් මෙහෙයුමක්.. - විමල්ගෙන් හෙළිදරව්වක්
ඇමරිකාව ප්‍රමුඛ කඳවුර අපේ රට තම ග්‍රහණයට නතු කරගෙන අවසන්.. - ජ්‍යෙෂ්ඨ මාධ්‍යවේදී මොහාන් සමරනායක
ඔය ගළවා දැම්මේ ඥානසාර හිමියන්ගේ සිවුර නොවේ.. මහා සංඟරත්නයේ බුද්ධ චීවරය.. පක්ෂ පාට වාද භේද නොසලකා එකාවන්ව නැගී සිටිය යුතුයි.. - විමල් වීරවංශ.
හෙළ ශාසනික ඉතිහාසයේ අඳුරුතම දිනය බවට 2026යේ ඔක්තෝබර් 6 වෙනිදා පත්වුණා.. සුදු අධිරාජ්‍යවාදීන් පවා කවදාවත් සිවුරට අත තිබ්බේ නෑ.. - උදය ගම්මන්පිල
ඥානසාර හිමියන්ට ගිහි වස්ත්‍ර ඇන්දවීම ගැන ත්‍රෛනිකායික මහානායක හිමිවරුන්ගෙන් දැඩි විරෝධය.. - බන්ධනාගාර කොමසාරිස්වරයාට විශේෂ ලිපියක්
ඤාණසාර හාමුදුරුවො වෙනුවෙන් රටපුරා මහා සංඝරත්නය කොළඹ මහාධිකරණයට..
යේමන ගැටුම කලාපීය යුද්ධයක් දක්වා උත්සන්න වෙයි
ඥානසාර හිමියන් ගේ සිවුර ගැලවීම වර්තමාන ආණ්ඩුවේ දැඩිි බෞද්ධ විරෝධී ප්‍රතිපත්තියේ දුෂ්ඨ පිළිබිඹුවක්.. - ජාතික සවිධානවලින චෝදනා..
සමාගම්වලට කැමති මිලකට ඉන්ධන විකුණන්න පුළුවන්- ඛනිජ තෙල් නීතිගත සංස්ථාවේ සභාපති ඩී.ජේ. රාජකරුණා
කච්චතිව් ගිවිසුම් යළි විවෘත කරන්න අදහසක් නැහැ.. - ඉන්දීය මධ්‍යම රජය එරට ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයට දැනුම්දෙයි..
සුරේෂ් සලේ ගැන එක්සත් ජාතීන් ඇසූ ප්‍රශ්න හමුවේ ආණ්ඩුව මුනිවත රකියි..
ශ්‍රී ලංකාව NATO සංවිධානය සමඟ සබඳතා පැවැත්වීමෙන් වහල් රාජ්‍යයක් බවට පත්වීමේ අවදානමක්.. – ජ්‍යෙෂ්ඨ මාධ්‍යවේදී මොහාන් සමරනායකගෙන් අනාවරණයක්
උතුරු-නැගෙනහිර බෙදුම්වාදී ක්‍රියා වහා පාලනය කිරීමට මැදිහත්වන්න.. - ජාතික නිදහස් පෙරමුණෙන් ජනපති අනුරට ලිපියක්
වහබ්වාදී ආගමික අන්තවාදය ශ්‍රී ලංකා භූමියෙන් මුලිනුපුටා දැමීම සඳහා වූ ගෝඨාභය රාජපක්ෂ යෝජනාවලිය යනු කුමක් ද?