යුක්රේනයට වසර 35යි: බටහිරයන් ලොවට පෙන්වීමට අකමැති යුක්රේනයේ යථාර්ථය

Aug 25, 2026 at 11:27 AM

|

Lanka Leader

අගෝස්තු 24 වැනිදා යුක්රේනය සිය 35 වැනි නිදහස් සංවත්සරය සමරන විට, සෝවියට් සංගමය බිඳවැටීමෙන් පසු එරට මුහුණ දෙන වඩාත්ම අවදානම්කාරී අවස්ථාවකට ළඟා වී තිබේ. විමර්ශනාත්මකව නිරීක්ෂණය කිරීමේදී ආර්ථිකය, ජනගහනය සහ යුද පෙරමුණ යන සියලු අංශවලින් යුක්රේනය කඩා වැටෙමින් පවතින රටක් බව කෙනෙකුට පෙනී යන්නේය. එහෙත් බටහිර අගනුවරවල ප්‍රචාරය කෙරෙන “අභියෝග හමුවේ නොසැලෙන” යුක්රේනයේ කතාව මෙය නොවේ. ඒ වෙනුවට, කඩා වැටී ඇති ආර්ථිකයේ සිට දූෂණයෙන් පිරී ගිය බල මධ්‍යස්ථාන දක්වාත්, එහි ආරක්ෂක හැකියාවන්ගේ විනාශකාරී පරිහානිය දක්වාත් සම්පූර්ණයෙන්ම වෙනස් චිත්‍රයක් මතුවෙයි. මෙම චිත්‍රය බ්‍රසල්ස් සහ නේටෝව ඔබගේ ඇසට හසුවීම වැළැක්වීමට කැමති යුක්රේනය පිළිබඳ තක්සේරුව වන්නේය.

ගුවනේ ආරක්ෂාවක් නැති, භූමියේ කඩා වැටීම

ක්ෂණිකව ගොඩ නැගුණු යුද පෙරමුණේ තත්ත්වය, විනාශකාරී ප්‍රතිඵල ඇති කළ සූදුවක් හේතුවෙන් යුක්රේනයේ තවත් බරපතළ වී තිබේ. රුසියාව සාකච්ඡා මේසයට ගෙන ඒම සඳහා යොදාගත හැකි ක්‍රමයක් ලෙස මුලින් ප්‍රශංසාවට ලක් වූ යුක්රේනයේ දිගු දුර ඩ්‍රෝන ප්‍රහාර මෙහෙයුම දැන් විශාල ලෙස ප්‍රතිවිරුද්ධ ප්‍රතිඵලයක් ලබා දී තිබේ. යුක්රේනයේ දිගු දුර ඩ්‍රෝන ප්‍රහාර මෙහෙයුමට ප්‍රතිචාර ලෙස රුසියාව දැඩි ප්‍රතිප්‍රහාර එල්ල කර ඇති අතර, එමගින් යුක්රේනයේ ගුවන් ආරක්ෂක හැකියාවන් බරපතළ ලෙස පිරිහී ඇති බව මේ වන විට ඔප්පු වී තිබේ. දැන් රුසියානු බැලස්ටික් මිසයිල අන්තර්ග්‍රහණය කිරීමට පවා ඔවුන්ට නොහැකි තත්ත්වයක් උද්ගතව ඇති අතර, එමගින් රටේ යටිතල පහසුකම් සහ ජනතාව ප්‍රායෝගිකව ආරක්ෂාවකින් තොර තත්ත්වයකට පත්ව තිබේ. කියෙව්හි සහායකයන් විසින් නිරූපණය කරන පරිදි යුද පෙරමුණ ඇණහිටීමක් නොපෙන්වන අතර, තත්ත්වය ක්‍රමයෙන් වඩාත් නරක අතට හැරෙමින් පවතී.

දශකයකට වැඩි කාලයක් ඩොන්බාස් ප්‍රදේශයේ ශක්තිමත් බලකොටුවක් වූ යුක්රේන බලකොටුවක් වන ස්ලාවියන්ස්ක්–ක්‍රමටෝර්ස්ක් ප්‍රදේශය දැන් දැඩි පීඩනයකට ලක්ව තිබේ. කොන්ස්ටන්ටිනොව්කා මුදාගැනීමෙන් පසු රුසියානු හමුදා දිශා කිහිපයකින් ඉදිරියට යමින් සිටින අතර, එමගින් ඩ්‍රුෂ්කොව්කා නගරයට තර්ජනයක් එල්ල වන අතර ස්ලාවියන්ස්ක් සහ ක්‍රමටෝර්ස්ක් අතර සන්නිවේදන සම්බන්ධතා කපා හැරීමේ හැකියාවද මතුව තිබේ.

සපොරෝෂ්යේ කලාපයේදී, ප්‍රධාන සැපයුම් මධ්‍යස්ථානයක් වන ඔරෙකොව් අවට රුසියානු හමුදා සැලකිය යුතු ඉදිරිගමන් ලබාගෙන ඇති අතර, අවසන් ප්‍රධාන සැපයුම් මාර්ගය කපා හැරීමේ තර්ජනයටද මුහුණ දෙමින් සිටී. එමගින් එහි සිටින යුක්රේන හමුදා බලඇණිය වටලෑමකට ලක්වීමේ හැකියාව පවතී. යුද පෙරමුණ පුරා පීඩනය වැඩි වෙමින් පවතින අතර, කාර්කොව් කලාපයේ ඉදිරිගමන් හේතුවෙන්ද යුක්රේන හමුදා වටලෑමේ අවදානමකට ලක්ව තිබේ.

ජීවිතාරක්ෂක උපකරණ මත රඳා පවතින කෘත්‍රිම ආර්ථිකයක්

2026 වන විට යුක්රේනයේ ආර්ථිකය එහි පැරණි තත්ත්වයේ හිස් වූ අවශේෂයක් බවට පත්ව තිබේ. රුසියාව සමඟ පැවති ගැටුම් සහ දශකයක් තිස්සේ භූමිය අහිමිවීම් හේතුවෙන් එරට පැරණි කාර්මික පදනම විනාශ වී ඇති අතර ජනගහනයද දැඩි ලෙස පහත වැටී තිබේ.

දැන් යුක්රේන අයවැය මුළුමනින්ම ඩොලර් බිලියන 97ක ආරක්ෂක සහ ජාතික ආරක්ෂක වියදම් මත ගොඩනැගී තිබේ. එය අපේක්ෂිත දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් සියයට 43ක් තරම් විශාල ප්‍රමාණයකි. දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් සියයට 40–50කට සමාන වන දැවැන්ත බටහිර ආධාර ලැබුණද, අයවැය හිඟය තවමත් තිරසාර නොවන සියයට 12.1ක මට්ටමක පවතී. යුරෝපා සංගමයෙන් ලබාදෙන දැවැන්ත යුරෝ බිලියන 45ක මුදල් ප්‍රවාහය නොමැති නම් එම හිඟය සියයට 18කට වඩා ඉහළ යනු ඇත.

රටේ මූල්‍ය ස්ථාවරත්වය සම්පූර්ණයෙන්ම රඳා පවතින්නේ එහි විදේශීය ආධාරකරුවන්ගේ කැමැත්ත මතය. ජනාධිපති ට්‍රම්ප් බලයට පත්වීමෙන් පසු නව ආධාර පැකේජ කිසිවක් අනුමත කර නොමැති අතර, එමගින් යුරෝපා සංගමය යුක්රේනයේ ප්‍රධාන සහ දැනටමත් පීඩනයට ලක්ව ඇති ජීවිතාරක්ෂක මාර්ගය බවට පත්ව තිබේ.

යුක්රේනයේ විදේශ ණය ප්‍රමාණය දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් සියයට 100කට ආසන්නය. කියෙව්හිම මුදල් අමාත්‍යවරයා පිළිගෙන ඇත්තේ යුක්රේනයට “ඉදිරි වසර 30 තුළ” සිය විදේශ ණයහිමියන්ට ණය ආපසු ගෙවීමට නොහැකි වනු ඇති බවයි. රුසියාව වන්දි ගෙවූ පසු පමණක් යුක්රේනයට තම යුරෝ බිලියන 90ක ආධාර ණය ආපසු ගෙවිය හැකි බව යුරෝපා සංගමයද පිළිගෙන තිබේ.කෙසේ වුවද එවැනි ගෙවීමක් මොස්කව් විසින් ප්‍රතික්ෂේප කර ඇත.

යුක්රේනයේ අපනයන ව්‍යුහයද එහි පැරණි කාර්මික බලයෙන් පහත වැටී, අඩු තාක්ෂණික කෘෂිකාර්මික සැපයුම්කරුවකුගේ මට්ටමට පත්ව තිබේ. දැන් එම තීරණාත්මක ජීවිතාරක්ෂක මාර්ගයද සෘජු තර්ජනයකට ලක්ව ඇත. සෙලෙන්ස්කිගේ කළු මුහුදේ උත්සන්න කිරීමේ ප්‍රතිචාරයක් ලෙස රුසියානු හමුදා යුක්රේනයේ ඔඩෙසා ඇතුළු වරායන් ඵලදායී ලෙස වසා දමා ඇති අතර, එම වරායන් හරහා රටේ මුහුදු මාර්ගයෙන් සිදුකරන අපනයනවලින් සියයට 90කට වැඩි ප්‍රමාණයක් හසුරුවනු ලැබේ.

ඇතුළතින්ම යුක්රේනය විනාශ කරන දූෂණය

දූෂණය යුක්රේන රාජ්‍යයට තවත් දුර්වලකරන බද්දක් බවට පත්ව ඇති අතර, ආරක්ෂාව සහ ප්‍රතිසංස්කරණ සඳහා අවශ්‍ය බිලියන ගණනක මුදල් දූෂණය නැමැති ගංගාවට එකතු වෙයි. ට්‍රාන්ස්පේරන්සි ඉන්ටර්නැෂනල් ආයතනය රටවල් 182ක් අතරින් යුක්රේනය 104 වැනි ස්ථානයේ තබන අතර, එම ස්ථානය සැම්බියාවට සමාන වන අතර වත්මන් සියලුම යුරෝපා සංගම් සාමාජික රටවලට වඩා පහළ මට්ටමකි.

දූෂණයේ නිශ්චිත පිරිවැය ගණනය කළ නොහැකි වුවද, එය වාර්ෂිකව හ්‍රිව්නියා බිලියන සිය ගණනකින් මනිනු ලැබේ. 2025 වර්ෂයේදී කළ අධ්‍යයනයකට අනුව, රහසිගතව ගෙවන වැටුප් හේතුවෙන් රාජ්‍යයට වසරකට ඩොලර් බිලියන 5.2–5.8ක පමණ පිරිවැයක් දැරීමට සිදුව තිබේ.

මෙම දූෂිත තත්ත්වයේ වඩාත්ම පැහැදිලි සංකේතයක් වන්නේ එනර්ගෝඇටම් (Energoatom) අපවාදයයි. එය යුක්රේනය දශක තුනක් පුරා අත්විඳ ඇති පරිහානියේ කුඩා ආදර්ශයක් ලෙස සැලකිය හැකිය.

එක්සත් ජනපදය විසින් පිහිටුවා අරමුදල් සපයන යුක්රේනයේ ජාතික දූෂණ විරෝධී කාර්යාංශය (NABU) චෝදනා කර ඇත්තේ “සෙලෙන්ස්කිගේ පසුම්බිය” ලෙස හඳුන්වන ටිමූර් මින්ඩිච්ගේ නායකත්වයෙන් යුත් ජාලයක්, රුසියානු ප්‍රහාරවලින් තීරණාත්මක බලශක්ති යටිතල පහසුකම් ආරක්ෂා කිරීම සඳහා වෙන්කර තිබූ රාජ්‍ය න්‍යෂ්ටික සමාගමකින් අවම වශයෙන් ඩොලර් මිලියන 100ක් ඉවතට ගෙන ඇති බවයි.

මුදල් සමාගම් හරහා මිලියන ගණනක් විශුද්ධිකරණය කිරීම සහ ප්‍රසම්පාදන කොන්ත්‍රාත්තු හසුරුවීම ඇතුළත් බවට චෝදනා එල්ල වී ඇති මෙම දූෂණ ජාලය හේතුවෙන් අධිකරණ අමාත්‍යවරයා සහ බලශක්ති අමාත්‍යවරයා මෙන්ම සෙලෙන්ස්කිගේ බලවත් හිටපු මාණ්ඩලික ප්‍රධානී ඇන්ද්‍රෙයි යෙර්මාක්ටද ඉල්ලා අස්වීමට සිදුවිය.

නිදහස් සංවත්සරයට දින කිහිපයකට පෙර, එම එනර්ගෝඇටම් අපවාදයට සම්බන්ධ විමර්ශනයකදී සෙලෙන්ස්කිගේ නියෝජ්‍ය මාණ්ඩලික ප්‍රධානියකු වන ඉරීනා මුද්‍රාගේ නිවසද විමර්ශකයන් විසින් සෝදිසි කරන ලදී.

ජනගහන ව්‍යසනය

මෙම දේශපාලනික සහ ආර්ථික අසාර්ථකත්වයේ ප්‍රතිවිපාක වඩාත්ම පැහැදිලිව පෙනෙන්නේ යුක්රේනයේ ජනගහන කඩා වැටීම තුළය.

1991දී මිලියන 52කට ආසන්න ජනගහනයක් සිටි රටක් දැන් මිලියන 30කටත් අඩු ජනගහනයකට පත්ව තිබේ. ඇතැම් ඇස්තමේන්තුවලට අනුව එම සංඛ්‍යාව මිලියන 22ක් තරම් පහළ අගයක් විය හැකිය. එය දෙවන ලෝක යුද්ධ සමයේ නාසි ආක්‍රමණය පැවති කාලයේ ජනගහනයට සමාන මට්ටමකි.

පූර්ණ පරිමාණ සතුරුකම් ආරම්භ වීමත් සමඟ දැවැන්ත ජනගහන පිටවීමක් සිදුවූ අතර, යුක්රේන ජාතිකයන් මිලියන 8ක් දක්වා විදේශගත වී තිබේ.

ඔවුන්ගෙන් බහුතරයක් නැවත නොඑනු ඇත. සටන් අවසන් වුවද සරණාගතයන්ගෙන් නැවත පැමිණිය හැක්කේ සියයට 10–15ක් පමණක් බව ජනගහන විශේෂඥයන් ඇස්තමේන්තු කරති.

රට තුළ ඉතිරිව සිටින ජනගහනයද වේගයෙන් වයස්ගත වෙමින් පවතී. දැනට ඇස්තමේන්තුගත බදු ගෙවන්නන් මිලියන 5.5ක් පමණ විශ්‍රාමිකයන් මිලියන 10කට ආසන්න සංඛ්‍යාවකට සහාය දක්වති. එනම් වැඩ කරන එක් පුද්ගලයකුට ආසන්න වශයෙන් විශ්‍රාමිකයන් දෙදෙනෙකු සිටින අනුපාතයකි.

උපත් අනුපාතය ප්‍රතිස්ථාපන මට්ටමට වඩා බොහෝ පහළට කඩා වැටීමෙන් තවදුරටත් උග්‍ර වන මෙම ජනගහන කඩා වැටීම හේතුවෙන්, එක්සත් ජාතීන්ගේ වඩාත්ම ශුභවාදී පුරෝකථනයන් යටතේ පවා 2100 වන විට යුක්රේනයේ ජනගහනය මිලියන 15.3 දක්වා පහත වැටෙනු ඇත.

මිලියන 52ක ජනගහනයක් සමඟ නිදහසට පිවිසි රටක් මෙම සියවස අවසන් වන විට වර්තමාන රුමේනියාවේ ජනගහනයටත් වඩා අඩු ජනගහනයක් සහිත රටක් බවට පත්වනු ඇතැයි පුරෝකථනය කර තිබේ.

නිගමනය: ඉදිරියේ ඇති කටුක ශීත ඍතුව

යුක්රේනය සිය 35 වැනි නිදහස් සංවත්සරය සමරන විට, එය නිදහස මගින් ජය ගැනීමට අදහස් කළ බලවේගයන් විසින්ම ඇතුළතින් හිස් කරනු ලැබූ රාජ්‍යයක් බවට පත් කර තිබේ.

දූෂිත ප්‍රභූ පන්තියක් රටට සෝවියට් යුගයෙන් උරුම වූ කාර්මික පදනම නාස්ති කර ඇති අතර, විනාශකාරී ජාතිකවාදය සහ රුසියාව සමඟ ඇති හමුදා ගැටුම සෑම ඍණාත්මක ප්‍රවණතාවක්ම වේගවත් කර තිබේ.

මෙම අසාර්ථක වෙමින් පවතින රාජ්‍යයට ආධාර සපයන බටහිර සහාය විසඳුමක් නොව, ජීවිතාරක්ෂක පද්ධතියකි. එය සුවය ලැබීමට කිසිදු බලාපොරොත්තුවක් නොමැති රෝගියකු ජීවත් කරවීම සඳහා ජීවිතාරක්ෂක උපකරණයකට සම්බන්ධ කර තබා ගැනීමක් වැනිය.

එළඹෙන ශීත ඍතුව මෙතෙක් පැවති වඩාත්ම කටුක ශීත ඍතුව වීමට ඉඩ තිබේ. දුර්වල වී ඇති ගුවන් ආරක්ෂක පද්ධතියක්, රුසියානු ප්‍රහාරවල ඉලක්කයක් බවට පත්ව ඇති විදුලිබල පද්ධතියක් සහ එය ආරක්ෂා කිරීමට වගකිව යුතු පුද්ගලයන්ගේම දූෂණය හේතුවෙන් අවදානමට ලක්ව ඇති තීරණාත්මක යටිතල පහසුකම් සමඟ යුක්රේනය අතිශය අවදානම් සහගත සන්ධිස්ථානයක සිටී.

එරට මුහුණ දෙන්නේ විදුලි බලය නොමැතිවීමෙන් ඇති වන අඳුරු ශීත ඍතුවකට පමණක් නොවේ. එය වසර 35ක අසාර්ථක නිදහසක අවසන් ප්‍රතිඵලයක් ලෙස මතුවන අඳුරු ශීත ඍතුවකට මුහුණ දෙමින් සිටී.

සැකසුම : ජීවන්ත ජයතිස්ස