පාලකයන්ගේ ශක්තිය පරීක්ෂා කිරීම: එය ජනමත විචාරණයකින් තීරණය වේවිද?

Aug 22, 2026 at 11:06 AM

|

Lanka Leader

ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණ සහ අභියාචනාධිකරණ විනිසුරුවරුන්ගේ විශ්‍රාම යන වයස සහ ධූර කාලය වසර දෙකකින් දීර්ඝ කිරීම සඳහා ආණ්ඩුව විසින් මේ වන විට 22 වන ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා සංශෝධන (22A) පනත් කෙටුම්පත ඉදිරිපත් කරමින් සිටින අතර, එය මහා සංඝරත්නය, නීතිඥවරුන්, විද්වතුන් සහ අධිකරණ ක්ෂේත්‍රය පුරා දැඩි සංවාදයකට තුඩු දී ඇත. මෙවැනි විශාල මට්ටමේ ව්‍යුහාත්මක වෙනස්කම් නීත්‍යානුකූලව, සුමටව මෙන්ම ශ්‍රී ලංකා නීතිඥ සංගමය (BASL), අධිකරණය සහ ශ්‍රී ලංකාවේ ජනතාවගේ පූර්ණ එකඟතාව සහිතව සිදු විය යුත්තකි.

ශ්‍රී ලංකා නීතිඥ සංගමය යනු ශ්‍රී ලංකාවේ සියලුම නීතිඥවරුන්ගේ වෘත්තීය සංගමය වන අතර, ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව සුරැකීම, මානව හිමිකම් ආරක්ෂා කිරීම, නීතියේ ආධිපත්‍යය හා අධිකරණයේ ස්වාධීනත්වය තහවුරු කිරීම ඇතුළු උතුම් අරමුණු රැසක් ඊට ඇතුළත් වේ. ගෞරවණීය ඉතිහාසයකට හිමිකම් කියන මෙම සංගමය, යටත් විජිත සමයේ පැවති නීති සංගමය (Law Society) පදනම් කරගනිමින් පසුව ඒකාබද්ධ වූ නීතිඥ වෘත්තිය වෙනුවෙන් පිහිටුවන ලද්දකි. නීතිඥවරයකු ලෙස ලියාපදිංචි වන ඕනෑම අයකුට සාමාජික ගාස්තු ගෙවා සහ අනෙකුත් අවශ්‍යතා සම්පූර්ණ කර එහි සාමාජිකත්වය ලබා ගත හැකිය. නීතිඥ සංගමය යනු විනිසුරුවරුන්, විධායකයේ සහ ව්‍යවස්ථාදායකයේ සාමාජිකයන් මෙන්ම ලොව පුරා වෙසෙන ප්‍රමුඛ පෙළේ නීතිඥවරුන් නියෝජනය වන ප්‍රබල බලවේගයකි.

ඉන්දියාවේ කේරළයේ ප්‍රකට 'කේසවානන්ද භාරතී' නඩුවේදී අර්ථ දක්වා ඇති පරිදි, ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවක "මූලික ව්‍යුහය" (Basic Structure) යනු හිතුමනාපයේ වෙනස් කළ හැකි එකක් නොවේ. රාජාණ්ඩු වලට ආඥා පනත් මගින් නීති පැනවිය හැකි වුවද, ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ව්‍යවස්ථාවක් වෙනස් කළ හැක්කේ ජනතාවගේ කැමැත්තෙන් පමණි. පුළුල් නීතිමය පද්ධතියේ පවතින ගැටලු නොසලකා හරිමින්, තෝරාගත් විනිසුරුවරුන් කිහිප දෙනෙකු ඉලක්ක කර ගනිමින් මෙම සංශෝධනය "නොහොබිනා හදිසියකින්" ගෙන ඒම පිටුපස දේශපාලන හිතවත්කම්, සහ අධිකරණයට අතපෙවීම් වැනි අනිසි අරමුණු ඇති බවට විවේචකයෝ චෝදනා කරති. 

අධිකරණ අමාත්‍යාංශය පවසන්නේ අධිකරණවල පවතින අධික නඩු සංඛ්‍යාව හෙවත් නඩු ප්‍රමාදය අවම කිරීම සඳහා විනිසුරුවරුන්ට වැඩි කාලයක් ධූරයේ රැඳී සිටීමට අවස්ථාව දිය යුතු බවයි. නමුත් නඩු ප්‍රමාදයට හේතුව විනිසුරුවරුන්ගේ අකාර්යක්ෂමතාව, අලසකම හෝ නොදැනුවත්කම ලෙස සැලකීම මුළුමනින්ම වැරදි මතයකි. විනිසුරුවරුන්ගේ වයස දීර්ඝ කිරීමෙන් පමණක් මෙයට විසඳුම් සෙවීම සැබෑ ගැටලුව මගහැර යාමකි. 'යුක්තිය ප්‍රමාද වීම යුක්තිය ප්‍රතික්ෂේප කිරීමකි' යන කියමනට හේතු වී ඇත්තේ අපරාධ සහ සිවිල් නඩු යන දෙකෙහිම පවතින සංවිධානාත්මක හැකියාවන්ගේ අඩුව, පරිපාලනමය දුර්වලතා, දූෂණය සහ බරපතල කළමනාකරණ ගැටලු වේ.

නීතියේ ප්‍රමාදයන් වළක්වා ගැනීම සඳහා මෙම සංශෝධනය සිදු කරන බව රජය පවසන නමුත් විචාරකයින් පවසන්නේ දිගු කාලයක් නීති ප්‍රමාදයන් පිළිබඳ ගැටළුව විසඳන්නේ කෙසේද යන්න පැහැදිලි නොකරන බවයි. සැබවින්ම නඩු ප්‍රමාදයට හේතු වී ඇත්තේ වැරදි කළමනාකරණය, පද්ධතිගත දූෂණය, සාක්ෂි මෙහෙයවීමේ අකාර්යක්ෂමතාව, පටිපාටිමය උපක්‍රම, දිළිඳු පාර්ශ්වයන්ට නීතිමය ආධාර නොලැබීම සහ දැනට ගොඩගැසී ඇති ලක්ෂ 11 කට ආසන්න අධික නඩු සංඛ්‍යාව මිස විනිසුරුවරුන්ගේ විශ්‍රාම යන වයස නොවේ.

ලොව දියුණු අධිකරණ පද්ධතීන් මෙවැනි ව්‍යුහාත්මක ගැටලුවලට පිළිතුරු සපයන්නේ නවීන ක්‍රියාපටිපාටීන් අනුගමනය කිරීමෙනි. නිදසුනක් ලෙස, එක්සත් රාජධානියේ අධිකරණ ක්‍රමවත් ලෙස පවත්වාගෙන යාමට ක්‍රමානුකූල කාර්යපටිපාටියක් (procedural workflow) ඇත. කෙසේ වෙතත්, එවැනි දියුණු ජාත්‍යන්තර අධිකරණවල පවා පද්ධතිගත ප්‍රමාදයන්, නීතිඥවරුන්ගේ හිඟකම සහ ප්‍රමාණවත් නොවන නීති ආධාර ක්‍රම හේතුවෙන් අධිකරණ කටයුතු ප්‍රමාද වෙයි. මෙයින් පෙනී යන්නේ ප්‍රධාන මෙහෙයුම් යටිතල පහසුකම්, ප්‍රතිපාදන සහ පරිපාලනමය පසුබෑමට විසඳුම් නොදෙමින් විනිසුරුවරයෙකුගේ සේවා කාලය පමණක් දීර්ඝ කිරීමෙන් අධිකරණයේ කාර්යක්ෂමතාව වර්ධනය කළ නොහැකි බවයි.

විනිසුරුවරුන් සුදුසුකම් ලත් අය අතරින් තෝරාගෙන නිසි ලෙස පුහුණු කළ යුතුය; නමුත් ව්‍යුහාත්මක ප්‍රශ්නවලට එකම විසඳුම විනිසුරුවරුන් නොවේ. පැමිණිලි මෙහෙයවීමේ ප්‍රමාදයන් නිසා නඩු විසඳීමට යන කාලය දීර්ඝ වේ. සිවිල් නඩු වසර ගණනාවක් ඇදී යයි. විනිසුරුවරුන්ගේ ධූර කාලය දීර්ඝ කිරීම පූර්ණ විසඳුමක් නොවේ; කනිෂ්ඨ විනිසුරුවරුන් ද ඒ හා සමානව දක්ෂ, සුදුසුකම් ලත් සහ උද්‍යෝගිමත් පිරිසක් වන අතර, දීර්ඝ කාලයක් සේවය කළ ජ්‍යෙෂ්ඨ විනිසුරුවරුන් ඇතැම් විට නවීන නීති ප්‍රතිසංස්කරණවලට අනුගත වීමට මැලි විය හැක. නඩු ප්‍රමාදයට විසඳුම් සෙවීම සඳහා අමාත්‍යාංශ, ව්‍යවස්ථාපිත මණ්ඩල සහ නීතිඥ සංගමය වැනි වෘත්තීය ආයතන එක්ව නඩු කළමනාකරණය ඉහළ නැංවීම, ධාරිතාව වැඩි කිරීම සහ පැමිණිලි මෙහෙයවීමේ ක්‍රමවේද ශක්තිමත් කිරීම සඳහා උපායමාර්ගික සැලසුමක් අවශ්‍ය වේ.

මෙම යෝජිත සංශෝධනයට එරෙහිව ශ්‍රී ලංකා නීතිඥ සංගමය ගෙන ඇති තීරණය වන්නේ මෙම කාරණය ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය හමුවේ අභියෝගයට ලක් කිරීමයි. මෙය ශාස්ත්‍රීය හා ව්‍යවස්ථාපිත සංකීර්ණතාවක් මතු කරයි. "Nemo debet esse judex in propria causa" (තමන්ගේම නඩුවක විනිසුරුවරයා විය නොහැක) යන නීතිමය මූලධර්මය මෙහිදී අදාළ වේ. එබැවින්, ශ්‍රී ලංකා නීතිඥ සංගමයේ අවසාන අරමුණ වන්නේ මෙම කාරණය සම්බන්ධයෙන් ව්‍යවස්ථාපිත ජනමත විචාරණයක් ලබා ගැනීමයි; මෙවැනි නඩුවක් විභාග කිරීමට ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණ විනිසුරුවරුන් ඉඩ ලබා දෙයිද යන්න ඉතා අසාමාන්‍ය තත්ත්වයකි. ඒ අතරම, මෙම ක්‍රියාවලිය මගින් අධිකරණයේ ස්වාධීනත්වය දුර්වල කරන අල්ලස් හා දූෂණවලට මග පාදන බවට ශ්‍රී ලංකා නීතිඥ සංගමයේ සාමාජිකයින්, විනිසුරුවරුන්ගේ වෘත්තීය සංගමය සහ තවත් බොහෝ පාර්ශ්ව විරුද්ධත්වය පළ කරමින් ජනමත විචාරණයක් ඉල්ලා සිටියද, විධායකය මෙම ක්‍රියාවලිය ඉදිරියට ගෙන යාමට අධිෂ්ඨාන කරගෙන සිටින බව පෙනේ. නඩු ප්‍රමාදය, නීති අධ්‍යාපනය සහ අධිකරණයේ ස්වාධීනත්වය පිළිබඳව මා විසින් ලියන ලද ලිපි අන්තර්ජාලය ඔස්සේ සෙවීමෙන් ඔබට කියවිය හැකිය. 

පාර්ලිමේන්තු බහුතරයකින් මෙය සම්මත කර ගැනීමට රජය උත්සාහ කළ හැකි නමුත්, මෙහි ව්‍යවස්ථානුකූලභාවය තීරණය කිරීම සඳහා ප්‍රවේශම් සහගත අධිකරණ පරීක්ෂාවක් අවශ්‍ය බව නීති ක්ෂේත්‍රයේ විද්වත්හු ඉල්ලා සිටිති. දේශපාලන අරමුණු සඳහා ව්‍යවස්ථාපිත වගන්ති අවභාවිත කිරීමේදී ඉතිහාසයෙන් ලැබෙන පාඩම් බොහොමයක් අනතුරු ඇඟවීම් ලබා දෙයි. ගරු ජේ.ආර්. ජයවර්ධන මහතාගේ ව්‍යවස්ථාපිත වෙනස්කම් සහ මැතිවරණයෙන් පසු ධූර කාලය දීර්ඝ කිරීම, මහජන අතෘප්තියට සහ දැඩි නොසන්සුන්තාවකට හේතු වූ අතර, එය දෙවන ජවිපෙ (JVP) කැරැල්ල මෙන්ම එල්ටීටීඊ (LTTE) ගැටුමද උත්සන්න කිරීමට දායක විය. බලය විසින් මිනිසා දූෂිත කරනු ලබයි. අධිකරණයේ ක්‍රියාවලි තමන්ට අවශ්‍ය පරිදි හැසිරවීමට යෑමෙන් විශ්වාසයන් සම්පූර්ණයෙන්ම බිඳ වැටෙනු ඇත. මෙහි ඇති වැදගත්ම ප්‍රශ්නය වන්නේ රජයට මෙය සාමාන්‍ය පාර්ලිමේන්තු බහුතරයකින් සම්මත කරගත හැකිද, නැතහොත් විවිධ සිවිල් සංවිධාන ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයට යෑම නිසා මහජන මතයකට (ජනමතවිචාරණයකට) යාමට සිදුවේද යන්නයි.

අධික ජීවන වියදම සහ IMF කොන්දේසි හමුවේ ජනතාව පීඩා විඳිද්දී මෙම අධිකරණ අර්බුදය කරළියට පැමිණ ඇත. නීතිමය සටන් මගින් ආර්ථික දුෂ්කරතා කෙරෙන් ජනතාවගේ අවධානය වෙනතකට යොමු කිරීමට රජය උත්සාහ කළද, නීතිඥ ප්‍රජාව සහ සවිඥානක ජනතාව ඊට එරෙහිව නැගී සිටිති.

එබැවින්, දැනට මෙවැනි හදිසි වෙනස්කම් සිදු කිරීමට අවශ්‍යතාවයක් නොමැති බවත්, 'නිදා සිටින සිංහයන්ට නිදන්නට හැරීම' නුවණට හුරු බවත් අපගේ මතයයි. අධිකරණය, නීතිඥවරුන්, විධායකය සහ ශ්‍රී ලංකාවේ අධිකරණ පද්ධතිය කෙරෙහි උනන්දුවක් දක්වන ජාත්‍යන්තර සංවිධාන සමඟ නිසි සාකච්ඡාවක් පත්වන තෙක් පවතින තත්ත්වය (Status-quo) එලෙසම පවත්වාගෙන යාම සුදුසුය. වත්මන් විනිසුරුවරුන් තවත් වසර දෙකක් තබා ගැනීමට ආණ්ඩුවට වෙනත් යටි අරමුණක් නොමැති නම්, වඩා හොඳ වාතාවරණයක් යටතේ මේ පිළිබඳව සාකච්ඡා කිරීමට කාලයක් ලබා දෙන ලෙස අපි පාලකයන්ගෙන් ඉල්ලා සිටිමු. වත්මන් අධිකරණය ඉතා ඉහළ සුදුසුකම්වලින් සහ ප්‍රමිතියෙන් යුක්තය. කනිෂ්ඨ විනිසුරුවරුන් ද ඒ හා සමානව දක්ෂ, සුදුසුකම් ලත් සහ ක්‍රියාශීලී බැවින් වසර දෙකකින් සේවා කාලය දීර්ඝ කිරීමට කිසිදු අවශ්‍යතාවයක් නැත. පුද්ගලයෙකුගේ හැකියාව හෝ කාර්යක්ෂමතාව මැනීමට වයස පමණක් පදනමක් නොවේ. අද වන විට කනිෂ්ඨ නීතිඥයන් අන්තර්ජාලය ඔස්සේ ලෝකය ගැන හොඳින් දැනුවත් වන ඉතා දක්ෂ පිරිසකි. ජ්‍යෙෂ්ඨ විනිසුරුවරුන් නීති පද්ධතියේ නවීන වෙනස්කම්වලට නිරාවරණය නොවීම හේතුවෙන් ජ්‍යෙෂ්ඨ විනිසුරුවරුන් ඇතැම් විට මන්දගාමී ස්වභාවයක් පෙන්නුම් කළ හැකිය. 

ඇමෙරිකාව වැනි ඇතැම් රටවල ජ්‍යෙෂ්ඨ විනිසුරුවරුන්ට කැමති නම් සේවයේ රැඳී සිටීමට අවස්ථාව තිබෙන බව පැවසීමේ යම් සත්‍යතාවක් තිබිය හැක. නමුත් ශ්‍රී ලංකාවේ ක්‍රමය ඊට වෙනස්ය. අපට ඇත්තේ සීමිත සම්පත්ය. අන් රටවලද නඩු ප්‍රමාදයන් ඇති අතර ඔවුන් ඊට තමන්ගේම විසඳුම් සොයයි. අපද අපගේම ක්‍රමවේදයන් සකසා ගත යුතු අතර, විනිසුරුවරුන්ගේ සේවා කාලය දීර්ඝ කිරීම ඊට විසඳුමක් නොවන බව පැහැදිලිය. අගවිනිසුරුවරයා ඇතුළු ජ්‍යෙෂ්ඨ විනිසුරුවරුන් තමන්ගේ යටි අරමුණු සඳහා තබා ගැනීමට විධායකයට අවශ්‍යතාවයක් නැත්නම් මෙය මුළුමනින්ම අනවශ්‍ය ක්‍රියාවකි. එබැවින් කෙසේ හෝ ජනාධිපති බලතල පවත්වාගෙන යාම ගැන නොසිතා, රට සහ ජනතාව ගැන සිතන ලෙස අපි විධායකයෙන් ඉල්ලා සිටිමු. බලයේ රැඳී සිටීමට කෙටි පාරවල් නොගන්නා ලෙසත්, දකුණු ආසියාවේ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී රටක් ලෙස අධිකරණයේ ස්වාධීනත්වය සුරකිමින් මෙතෙක් භුක්ති වින්ද ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී වාතාවරණය එලෙසම පවත්වාගෙන යන ලෙසත් අපි ඉල්ලා සිටිමු.

මෙම ව්‍යවස්ථාපිත අභියෝග ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයේදී විභාග වන තෙක් ජනතාව සන්සුන්ව බලා සිටිය යුතු කාලයයි. ව්‍යවස්ථාපිත ක්‍රියාපටිපාටීන් සිදුවන විට, ජනතාව එම නීතිමය ක්‍රියාදාමයන් දෙස අවධානයෙන් සිටිති.

ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ මූලික ව්‍යුහයට අනුව ඇගයීමට ලක් කළහොත්, ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ 03 වන වගන්තිය වෙනස් කිරීම ජාතික ස්වෛරීභාවයට බලපානවාද යන්න ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය තීරණය කළ යුතු අතර, ඒ අනුව ජාතික ජනමතවිචාරණයකින් අනුමැතිය ලබා ගැනීම අනිවාර්ය වන්නේද යන්නත් ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය විසින් තීරණය කළ යුතුය. අවසාන වශයෙන්, පාලකයන්ගේ ශක්තිය පිළිබඳ සැබෑ පරීක්ෂණය වනුයේ ඔවුන්ට මෙම සංශෝධනය පාර්ලිමේන්තුව හරහා බාධාවකින් තොරව සම්මත කර ගැනීමට ඔවුන්ට හැකි වේද, නැතහොත් ව්‍යවස්ථාපිත මූලධර්ම මගින් අවසාන ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී පරීක්ෂණය වන ජනමතවිචාරණයකට මග පාදන්නේද යන්න මතය.

පැරණි පාලි ගාථාවේ සඳහන් වන පරිදි: "දේවෝ වස්සතු කාලේන, සස්ස සම්පත්ති හෝතු ච. ඵීතෝ භවතු ලෝකෝ ච, රාජා භවතු ධම්මිකෝ" - සුදුසු කාලයේදී වැසි වැටී අස්වැන්න සරු වේවා, ලෝකය සමෘද්ධිමත් වේවා, පාලකයෝ ධාර්මිකව රාජ්‍ය පාලනය කෙරෙත්වා!

- සරත් විජේසිංහ (ජනාධිපති නීතිඥ), එක්සත් රාජධානියේ සොලිසිටර්, එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්‍යයේ සහ ඊශ්‍රායලයේ හිටපු තානාපති, ශ්‍රී ලංකා නීතිඥ සංගමයේ හිටපු ලේකම්, සහ එක්සත් රාජධානිය සහ ශ්‍රී ලංකා තානාපති සංසදයේ සභාපති විසිනි,

නීතිඥ සුගන්ධිකා කේ. හංගිලිපොලගේ පර්යේෂණ සහ සංස්කරණ සහාය ඇතිව.