ස්පාඤ්ඤ දේශසීමාවට සංක්‍රමණිකයන් 60,000කට ආසන්න පිරිසක් හදිසියේම කඩා වැදුණේ ඇයි?

Aug 1, 2026 at 10:24 AM

|

Lanka Leader

සෙවුටා අර්බුදයේ පසුබිම, මොරොක්කෝවේ භූමිකාව, ස්පාඤ්ඤ අධිකරණ තීන්දුව, ඇල්ජීරියාව හා වොෂින්ටනය සමඟ සම්බන්ධතා ඇතුළු සියලු කරුණු විමසා බැලීමක්

හැඳින්වීම

මොරොක්කෝවෙන් ස්පාඤ්ඤයට අයත් උතුරු අප්‍රිකානු ප්‍රදේශයක් වන සෙවුටා (Ceuta) වෙත පැය 24ක පමණ කාලයක් තුළ සංක්‍රමණිකයන් 60,000කට ආසන්න පිරිසක් ඇතුළු වූ අතර, එම තත්ත්වය දේශසීමා ආරක්ෂක බලකාය සතු ආරක්ෂක හැකියාව සම්පූර්ණයෙන්ම අභිබවා ගියේය. එම සිදුවීම හේතුවෙන් සෙවුටාහි ජනගහනය එක් රැයකින් 70%ක පමණ ප්‍රමාණයකින් ඉහළ ගිය බව වාර්තා වේ.

මෙම පෙර නොවූ විරූ සංක්‍රමණික ගලා ඒම දේශපාලන අර්බුදයක් නිර්මාණය කර ඇති අතර, සිද්ධියේ සැබෑ ස්වභාවය පිළිබඳ ප්‍රශ්න මතු කරමින් බටහිර රටවල් අතර පවතින ගැඹුරු මතභේදද කරලියට පැමිණ ඇත.

දේශසීමාවේ සිදු වූයේ කුමක්ද?

පසුගිය බ්‍රහස්පතින්දා(30) දහස් ගණනක් වූ සංක්‍රමණිකයන් මොරොක්කෝව හා ස්පාඤ්ඤය අතර සෙවුටා දේශසීමාවේ දුර්වල ස්ථානයක් හරහා කඩා වැදුණි. සෙවුටා ප්‍රාදේශීය ජනාධිපති ජුවාන් ජේසුස් විවාස් (Juan Jesus Vivas) සිකුරාදා(31) ප්‍රකාශ කළේ, අර්බුදය ආරම්භ වූ දිනෙන් පසු නගරයට පුද්ගලයන් 60,000කට ආසන්න පිරිසක් ඇතුළු වූ බවයි.

මෙම සිදුවීමේ විශාලත්වය සලකා බැලූ විට, එය යුරෝපා සංගමයේ ඉතිහාසයේ එක්වරකදී සිදු වූ විශාලතම මානව සංක්‍රමණ ආක්‍රමණය ලෙස සැලකේ.

ස්පාඤ්ඤ මාධ්‍ය හා ආරක්ෂක අංශ ඉදිරිපත් කරන පිළිගත හැකි ඇස්තමේන්තු පවා 30,000 සිට 49,000 දක්වා සංක්‍රමණිකයන් පිරිසක් ඇතුළු වූ බව සඳහන් කරයි. එසේ වුවද, සාමාන්‍යයෙන් 84,000ක පමණ ජනගහනයක් සිටින සෙවුටා නගරයේ ජනගහනය එක් රැයකින් 50%කින් පමණ ඉහළ ගොස් ඇත.

මෙම සිදුවීමේදී අවම වශයෙන් සංක්‍රමණිකයන් 41 දෙනෙකු මියගොස් ඇති බව වාර්තා වේ. ඇතැම් අය දේශසීමා බාධක මඟ හැර පිහිනා යාමට උත්සාහ කිරීමේදී දියේ ගිලී  මියගොස් ඇති අතර, තවත් පිරිසක් ටරාහාල් (Tarajal) දිය කඩනය අසල ඇති වූ තදබදයකදී මියගොස් ඇතැයි පැවසේ.

සමාජ මාධ්‍යවල පුළුල් ලෙස පැතිර ගිය වීඩියෝවලින් පෙනී යන්නේ බොහෝ දුරට තරුණ පිරිමින් මුහුද හරහා පිහිනමින්, දේශසීමා බාධක තරණය කරමින් සහ පිවිසුම් ස්ථාන හරහා ඇතුළු වන ආකාරයයි. ස්පාඤ්ඤ ආරක්ෂක නිලධාරීන් ඔවුන් පාලනය කිරීමට දැඩි උත්සාහයක් ගත් නමුත් එය සාර්ථක නොවීය.

පසුව ඇතැම් සංක්‍රමණිකයන් "මොරොක්කෝවට සමුදෙමු, ස්පාඤ්ඤයට ආයුබෝවන්!" යනුවෙන් හඬ නගමින් සෙවුටා නගරය තුළ පෙළපාලි ගියහ.

ප්‍රාදේශීය පොලිසිය ප්‍රකාශ කළේ තමන්ගේ පාලනය "සම්පූර්ණයෙන්ම අභිබවා ගොස් ඇති" බවයි. ප්‍රාදේශීය රජය අනතුරු ඇඟවූයේ සංක්‍රමණිකයන් භාරගැනීමේ මධ්‍යස්ථාන, රෝහල් සහ අනෙකුත් රාජ්‍ය සේවාවන් බිඳවැටීමේ තත්ත්වයට ආසන්න වී ඇති බවයි.

මුලදී මැඩ්රිඩ් රජය ජාතික හදිසි තත්ත්වයක් ප්‍රකාශ කරන ලෙස සෙවුටා කළ ඉල්ලීම ප්‍රතික්ෂේප කළද, පසුව හමුදා භටයන්, විශේෂ පොලිස් ඒකක සහ අමතර සිවිල් ආරක්ෂක භටයන් යොදවන ලදී.

අනතුරුව මොරොක්කෝව ද සිය දේශසීමා ආරක්ෂාව ශක්තිමත් කළ අතර, ජල ප්‍රහාරක යන්ත්‍ර (Water Cannons), කඳුළු ගෑස් සහ අනතුරු ඇඟවීමේ වෙඩි භාවිත කළේය. අත්අඩංගුවට ගත් සංක්‍රමණිකයන් දේශසීමාවෙන් ඉවත් කරනු ලැබීය.

සිකුරාදා(31) පස්වරුව වන විට සංක්‍රමණික ගලා ඒම බොහෝ දුරට නතර වී තිබුණද, තවත් පිරිසක් තවදුරටත් මුහුද හරහා ස්පාඤ්ඤයට පිහිනමින් යාමට උත්සාහ කළහ.

එමෙන්ම, සංක්‍රමණිකයන් සිය ගණනක් ඔවුන් ස්පාඤ්ඤයට ඇතුළු වූ එම මාර්ගය ඔස්සේම නැවත මොරොක්කෝව බලා ගමන් කළහ.

සෙවුටා යනු කුමක්ද?

සෙවුටා සහ මෙලිල්ලා (Melilla) යනු මොරොක්කෝවේ උතුරු වෙරළ තීරයේ පිහිටි ස්පාඤ්ඤයට අයත් ප්‍රදේශ දෙකකි. මෙම ප්‍රදේශ දෙකම යුරෝපා සංගමයට අප්‍රිකාව සමඟ ඇති එකම ගොඩබිම් දේශසීමා වේ.

මොරොක්කෝව මෙම නගර දෙකම තම භූමිය ලෙස ප්‍රකාශ කරන අතර, ඒවා ස්පාඤ්ඤ පාලනය යටතේ පවතින්නේ යුරෝපීය යටත්විජිතවාදයේ උරුමයක් ලෙසයි. එහෙත් ස්පාඤ්ඤය 1580 සිට ඒවා තම රටේ අනිවාර්ය කොටස් ලෙස සලකයි. මෙම ප්‍රදේශ දෙකම රටවල් දෙක අතර රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික ආරවුල්වල නිරන්තරයෙන් කේන්ද්‍රස්ථානය වී ඇත. 2021දීද මොරොක්කෝව දේශසීමා පාලනය හිතාමතා ලිහිල් කර ස්පාඤ්ඤයට දේශපාලන පීඩනයක් එල්ල කිරීම සඳහා සංක්‍රමණිකයන්ට ඇතුළු වීමට ඉඩ දුන් බවට චෝදනා එල්ල විය. එහෙත් එවකට සංක්‍රමණිකයන්ගේ සංඛ්‍යාව 10,000ක් පමණක් වූ අතර, මෙවර අර්බුදය ඊට වඩා බොහෝ ගුණයකින් විශාලය.

අර්බුදයට හේතුව කුමක්ද?

බ්‍රහස්පතින්දා(30)වනදා සිදුවූ සිද්ධියට නිශ්චිත හේතුව තවමත් පැහැදිලි නැත. කෙසේ වෙතත්, විවිධ පැතිකඩයන් ඉදිරිපත් වී තිබේ.

ස්පාඤ්ඤ බලධාරීන් පවසන්නේ මෑත අධිකරණ තීන්දුවක් මිනිස් ජාවාරම්කරුවන් විසින් වැරදි ලෙස භාවිත කර සංක්‍රමණිකයන් අතර ප්‍රචාරය කිරීම මෙම තත්ත්වයට හේතු වූ බවයි.

තවත් පිරිසක් පවසන්නේ මොරොක්කෝව දේශසීමා පාලනය හිතාමතා ලිහිල් කර ස්පාඤ්ඤයට දේශපාලන පීඩනයක් එල්ල කළ බවයි. සමහරු මෙම සිදුවීම ස්පාඤ්ඤය ඇල්ජීරියාව සමඟ සබඳතා යළි තහවුරු කිරීමට ගත් උත්සාහය සහ වොෂින්ටනය සමඟ සැන්චෙස් රජයේ සබඳතා පිරිහීම සමඟද සම්බන්ධ කරති.

ස්පාඤ්ඤ ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණ තීන්දුවේ බලපෑම

ජූලි මාසයේදී ලබාදුන් ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණ තීන්දුව අනුව, ගොඩබිම් දේශසීමා වැටවල් හරහා ඇතුළු වන සංක්‍රමණිකයන් පමණක් කඩිනමින් ආපසු හරවා යැවිය හැකිය.

නමුත් මුහුද හරහා ඇතුළු වන සංක්‍රමණිකයන් සම්බන්ධයෙන් සාමාන්‍ය නීතිමය ක්‍රියාපටිපාටිය අනුගමනය කළ යුතු අතර, ඔවුන්ට නීතිමය සහාය ලබාදීම සහ සරණාගතභාවය ඉල්ලා සිටීමේ අවස්ථාවද ලබාදිය යුතුය.

ස්පාඤ්ඤ රජය පවසන්නේ මෙම තීන්දුව මිනිස් ජාවාරම්කරුවන් විසින් වැරදි ලෙස අර්ථකථනය කර "මුහුදෙන් ඇතුළු වුවහොත් ආපසු යැවීම අපහසුය" යන පණිවිඩය සංක්‍රමණ ජාල හරහා වේගයෙන් පැතිරවූ බවයි.

විවේචකයන් තවත් පෙන්වා දෙන්නේ, ලේඛන නොමැති සංක්‍රමණිකයන් 500,000කට පමණ නීත්‍යානුකූල තත්ත්වය ලබාදීමේ ස්පාඤ්ඤ රජයේ තීරණයද තවත් නීතිවිරෝධී සංක්‍රමණය දිරිමත් කළ බවයි.

මොරොක්කෝව ස්පාඤ්ඤයට පීඩනයක් එල්ල කළේද?

මෙවර සංක්‍රමණිකයන් ගලා ඒමේ විශාලත්වය සහ මොරොක්කෝ පාර්ශ්වයෙන් මුල් අවස්ථාවේ ප්‍රමාණවත් ප්‍රතිචාරයක් නොලැබීම හේතුවෙන්, 2021 සිද්ධිය මෙන්ම මෙවරද මොරොක්කෝව හිතාමතා දේශසීමා පාලනය ලිහිල් කළ බවට චෝදනා එල්ල වී ඇත.කෙසේ වෙතත් මොරොක්කෝව මෙම චෝදනා දැඩි ලෙස ප්‍රතික්ෂේප කරමින්, මෙම අර්බුදයට වගකිව යුත්තේ අපරාධකාරී මිනිස් ජාවාරම් ජාල බව ප්‍රකාශ කර ඇත.ස්පාඤ්ඤ අගමැති පේද්‍රෝ සැන්චෙස් ද මොරොක්කෝව සමඟ සහයෝගිතාව තවදුරටත් පවතින බව අවධාරණය කර ඇත.

ඇල්ජීරියාව සමඟ සම්බන්ධතාවය

මෙම අර්බුදය ඇති වූ කාලය සම්බන්ධයෙන්ද සැක මතුවී තිබේ. ස්පාඤ්ඤය මොරොක්කෝවේ ප්‍රධාන කලාපීය ප්‍රතිවාදියා වන ඇල්ජීරියාව සමඟ සබඳතා යළි ගොඩනැගීමට උත්සාහ කරමින් සිටින අවස්ථාවක මෙම සිදුවීම සිදුවිය.

සමහර විශ්ලේෂකයන්ගේ අදහස වන්නේ, ස්පාඤ්ඤය ඇල්ජීරියාව සමඟ සබඳතා යළි ශක්තිමත් කිරීමට දරන උත්සාහයට ප්‍රතිචාරයක් ලෙස මොරොක්කෝව මෙම සංක්‍රමණික ගලා ඒම සිදුවීමට ඉඩ හැර ඇති බවයි. මොරොක්කෝව එම චෝදනා ප්‍රතික්ෂේප කරයි.

වොෂින්ටනයට භූමිකාවක් තිබේද?

සමහරු මෙම අර්බුදය වොෂින්ටනය සහ සැන්චෙස් රජය අතර උත්සන්න වූ ආතතිය සමඟද සම්බන්ධ කරති. ඉරානයට එරෙහි එක්සත් ජනපද ප්‍රහාර සඳහා ස්පාඤ්ඤ හමුදා කඳවුරු භාවිත කිරීමට අවසර නොදීමෙන් පසු දෙරට අතර මතභේද උග්‍ර විය. ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් ස්පාඤ්ඤයේ ආරක්ෂක වියදම් සහ සංක්‍රමණ ප්‍රතිපත්තිය සම්බන්ධයෙන් නැවත නැවතත් විවේචන එල්ල කර ඇත.

ජාත්‍යන්තර ප්‍රතිචාර

සෙවුටා වෙත විශාල ජනකායක් ගලා එන දර්ශන ලොව පුරා කම්පනයක් ඇති කළේය. ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් එය "බිහිසුණු දර්ශනයක්" ලෙස හැඳින්වූ අතර, යුරෝපීය මහජන පක්ෂයේ නායක මැන්ෆ්‍රඩ් වෙබර් එය ස්පාඤ්ඤයේ සංක්‍රමණ ප්‍රතිපත්තියේ ප්‍රතිවිපාකයක් බව ප්‍රකාශ කළේය. 

ඉතාලිය, ෆින්ලන්තය, එලොන් මස්ක් සහ රුසියානු ජනාධිපති ආයෝජන නියෝජිත කිරිල් දිමිත්‍රියෙව් ඇතුළු පාර්ශ්ව ගණනාවක්ද මෙම සිදුවීම සම්බන්ධයෙන් අදහස් පළ කළහ.

සංක්‍රමණිකයන් ආපසු යැවිය හැකිද?

ස්පාඤ්ඤය සහ මොරොක්කෝව නීතිවිරෝධී ලෙස සෙවුටා වෙත ඇතුළු වූ පුද්ගලයන් ආපසු යැවීමේ ක්‍රියාවලිය වේගවත් කිරීමට එකඟ වී ඇත. කෙසේ වෙතත්, ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණ තීන්දුව අනුව මුහුදින් පැමිණි සංක්‍රමණිකයන් වහාම ආපසු යැවිය නොහැකි අතර, ඔවුන් සම්බන්ධයෙන් සම්පූර්ණ නීතිමය ක්‍රියාවලිය අනුගමනය කළ යුතුය. ස්පාඤ්ඤ අභ්‍යන්තර කටයුතු අමාත්‍යාංශයට අනුව, 60,000කට ආසන්න සංක්‍රමණිකයන්ගෙන් 48,000කට පමණ පිරිසක් සිකුරාදා සවස වන විට ස්වේච්ඡාවෙන් මොරොක්කෝවට ආපසු ගොස් තිබුණි. තවමත් ඉතිරිව සිටින පිරිස සම්බන්ධයෙන් නීතිමය ක්‍රියාමාර්ග සහ අනාගත දේශසීමා ආරක්ෂක වැඩපිළිවෙළ පිළිබඳව ස්පාඤ්ඤ රජය තවදුරටත් සලකා බලමින් සිටී.

Why did nearly 60,000 migrants suddenly storm the border into Spain?