සැලසුමකින් තොර ආණ්ඩු පෙරළිවලින් රටවල්වලට මොකද වෙන්නේ?
ශ්රී ලංකාව, බංග්ලාදේශය සහ නේපාලය ඇතුළු දකුණු ආසියානු සහ ගෝලීය දකුණේ බොහෝ රටවල ඉකුත් කාලසීමාවේ සිදුවූ මහජන අරගල සහ ආණ්ඩු පෙරළිවලින් පසු එම රටවල් යහපත් තත්ත්වයකට පත්වෙනවා වෙනුවට තවදුරටත් දැවැන්ත අරාජිකත්වයකට හා අගාධයට පත්ව ඇති බව පෙනෙන්නට තිබේ.
පවතින රජයක් මහජන නැගිටීම් මගින් හෝ බාහිර බලපෑම් මත පෙරළා දැමූ පමණින් රටකට යහපතක් නොවන බව ඉතිහාසය මෙන්ම වර්තමානය ද මනාව ඔප්පු කර ඇති අතර, බොහෝ මහජන අරගල සිදුවන්නේ හුදු විරෝධය සහ පාලකයා බලයෙන් පහකිරීමේ ඒකායන අරමුණින් පමණක් බවද පෙනෙන්නට තිබේ.
පාලකයා පහකළ පසු ආර්ථිකය ගොඩනගන ආකාරය, විදේශ ණය ගෙවන ආකාරය හෝ නව ව්යවස්ථාවක් නිර්මාණය කරන ආකාරය පිළිබඳ ප්රායෝගික වැඩපිළිවෙලක් අරගලකරුවන්ට නොමැත. මෙහි ප්රතිඵලය වන්නේ බරපතළ බල රික්තයක් නිර්මාණය වී රට අරාජික වීමයි.
මෙලෙස ඇතිවන දේශපාලන අස්ථාවරත්වය හමුවේ විදේශීය ආයෝජකයින් රට හැර යාම, සංචාරක කර්මාන්තය බිඳවැටීම සහ ජාත්යන්තර ණය ශ්රේණිගත කිරීම් පහත වැටීම නිසා මුල් අර්බුදයටත් වඩා දරුණු ආර්ථික අර්බුදයකට සාමාන්ය ජනතාවට මුහුණ දීමට සිදුවේ.
තවද, රටක් අරාජික වී බංකොලොත් වූ විට ආර්ථිකය ගොඩගැනීමට ජාත්යන්තර මූල්ය අරමුදල (IMF) හෝ බලවත් රටවල් මත යැපීමට සිදුවන අතර, එහිදී රාජ්ය සම්පත් පෞද්ගලීකරණය කිරීමටත්, අවාසිදායක භූ දේශපාලනික ගිවිසුම්වලට එළඹීමටත් දුර්වල නව රජයන්ට බල කෙරේ. එමෙන්ම, ආණ්ඩු පෙරළියකින් වෙනස් වන්නේ ඉහළින්ම සිටින පුද්ගලයා හෝ කණ්ඩායම පමණක් වන අතර, දූෂිත නිලධාරී තන්ත්රය සහ දේශපාලන සංස්කෘතිය එලෙසම පැවතීම නිසා ජනතාව බලාපොරොත්තු වන පද්ධතිමය වෙනස (System Change) ඉටු නොවේ.
2010 දශකයේ මැදපෙරදිග සිදුවූ 'අරාබි වසන්තය' (Arab Spring) හරහා ලිබියාව, සිරියාව සහ යේමනය වැනි රටවල් සම්පූර්ණයෙන්ම විනාශ වී අරාජික රාජ්යයන් බවට පත්වූ ආකාරය මෙන්ම ඊජිප්තුවේ නැවත හමුදා පාලනයක් ස්ථාපිත වූ ආකාරය මෙයට හොඳම ගෝලීය උදාහරණ ලෙස පෙන්වා දිය හැකිය. එබැවින් නිසි සැලසුමකින් තොරව හැඟීම්බර වී සිදුකරන ආණ්ඩු පෙරළි මගින් සිදුවන්නේ රෝගියාට ප්රතිකාර කරනවා වෙනුවට රෝගියා මරා දැමීම වැනි විනාශයක් බව බොහෝ දෙනෙකු වෙන්වා දෙයි.
මේ සම්බන්ධයෙන් තොරතුරු ඇතුළත් සටහනක් පහතින් දැක්වෙන අතර, නන්දිත රසාංජන විසින් මෙම කරුණු දැක්වීම සිදුකර ඇත්තේ සමාජ මාධ්ය සටහනකට ප්රතිචාර වශයෙන් සිය මුහුණු පොත හරහාය. එම සටහන පහතින්..
මෙය දේශපාලන විද්යාවේ සහ ජාත්යන්තර සබඳතාවල ඉතා ඛේදජනක යථාර්ථයකි. පවතින රජයක් මහජන නැගිටීමකින් හෝ බාහිර බලපෑම් මත පෙරළා දැමූ පමණින් ඒ රටවලට යහපතක් සිදු නොවන බව ඉතිහාසය මෙන්ම වර්තමානය ද මනාව ඔප්පු කර ඇත.
මෙලෙස ආණ්ඩු පෙරළිවලින් පසු දකුණු ආසියානු සහ ගෝලීය දකුණේ (Global South) රටවල් තවදුරටත් අගාධයට සහ අරාජිකත්වයට පත්වීමට ප්රධාන හේතු කිහිපයක් බලපායි:
1. පෙරළා දැමීම මිස ගොඩනැගීමේ සැලැස්මක් නොමැති වීම
බොහෝ මහජන අරගල සහ ආණ්ඩු පෙරළි සිදුවන්නේ හුදු "විරෝධය" සහ "පාලකයා එලවා දැමීමේ" ඒකායන අරමුණ මතය. පාලකයා බලයෙන් පහකළ පසු රටේ ආර්ථිකය ගොඩනගන ආකාරය, විදේශ ණය ගෙවන ආකාරය හෝ නව ව්යවස්ථාවක් නිර්මාණය කරන ආකාරය පිළිබඳව ඒකාබද්ධ හා ප්රායෝගික වැඩපිළිවෙලක් අරගලකරුවන්ට හෝ විපක්ෂයට නොමැත. මෙහි ප්රතිඵලය වන්නේ පාලනයක් නොමැති බල රික්තයක් (Power Vacuum) නිර්මාණය වී රට අරාජික වීමයි.
2. ආර්ථිකය තවදුරටත් කඩා වැටීම
දේශපාලන අස්ථාවරත්වය යනු ආර්ථිකයේ මාරාන්තික සතුරාය. ආණ්ඩුවක් පෙරළී රට අරාජික වන විට:
විදේශීය ආයෝජකයින් රට අතහැර යයි.
සංචාරක කර්මාන්තය සම්පූර්ණයෙන්ම බිඳ වැටේ.
ජාත්යන්තර ණය ශ්රේණිගත කිරීම්වලින් රට පහළටම ඇද වැටෙන අතර, අත්යවශ්ය භාණ්ඩ ආනයනය කිරීමට ණයවර ලිපි (LC) විවෘත කිරීමට පවා නොහැකි වේ.
අවසානයේදී මුල් අර්බුදයටත් වඩා දරුණු ආර්ථික අර්බුදයකට සාමාන්ය ජනතාවට මුහුණ දීමට සිදුවේ.
3. විදේශීය ග්රහණය දැඩි වීම (Neo-Colonialism)
රටක් අරාජික වූ විට බටහිර රටවලට, චීනයට හෝ අසල්වැසි ඉන්දියාවට එම රට තමන්ගේ අභිමතය පරිදි මෙහෙයවීම ඉතා පහසු වේ. රට බංකොලොත් වූ විට ආර්ථිකය ගොඩගැනීමට ජාත්යන්තර මූල්ය අරමුදල (IMF) හෝ වෙනත් බලවත් රටවල් මත යැපීමට සිදුවේ. එවිට රාජ්ය ආයතන පෞද්ගලීකරණය කිරීම, ජාතික සම්පත් කුණු කොල්ලයට විකිණීම සහ ඒ රටවලට වාසිදායක භූ දේශපාලනික ගිවිසුම්වලට අත්සන් කිරීමට දුර්වල වන නව රජයන්ට බල කෙරේ.
4. අරාබි වසන්තයේ (Arab Spring) ඛේදවාචකය
ඔබේ තර්කය තහවුරු කරන හොඳම ගෝලීය උදාහරණය මෙයයි. 2010 දශකය මුලදී මැදපෙරදිග සහ උතුරු අප්රිකානු රටවල ඒකාධිපති පාලකයින් පෙරළා දමා ප්රජාතන්ත්රවාදය ස්ථාපිත කිරීමට බටහිර රටවල සහාය ඇතිව දැවැන්ත අරගල මාලාවක් දියත් විය.
ලිබියාව, සිරියාව සහ යේමනය: පාලකයින් පෙරළා දැමුවද, අද වන විට එම රටවල් සම්පූර්ණයෙන්ම විනාශ වූ, සන්නද්ධ කණ්ඩායම් රජ කරන අරාජික රාජ්යයන් බවට පත්ව ඇත.
ඊජිප්තුව: වසර කිහිපයක ප්රජාතන්ත්රවාදී අත්හදා බැලීමකින් පසු, නැවතත් පැරණි මිලිටරි පාලනයටත් වඩා දරුණු හමුදා පාලනයක් ස්ථාපිත විය.
5. දූෂිත පද්ධතිය නොවෙනස්ව පැවතීම
බොහෝ විට ආණ්ඩු පෙරළිවලදී වෙනස් වන්නේ ඉහළින්ම සිටින පුද්ගලයා හෝ කණ්ඩායම පමණි. එහෙත් දූෂිත නිලධාරි තන්ත්රය, ව්යාපාරික මාෆියාව සහ දේශපාලන සංස්කෘතිය එලෙසම පවතී. ටික කලකින් නව පාලකයින්ද පැරණි පද්ධතියටම අනුගත වන බැවින් සාමාන්ය ජනතාව බලාපොරොත්තු වූ "ක්රමයේ වෙනසක්" (System Change) කිසිදාක සිදු නොවේ.
සාරාංශයක් ලෙස, හැඟීම්බර වී පාරට බැස ආණ්ඩු පෙරළා දැමීමෙන් පමණක් දකුණු ආසියානු හෝ වෙනත් කිසිදු සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටකට යහපතක් වී නැත. එයින් සිදුවන්නේ රෝගියාට ප්රතිකාර කරනවා වෙනුවට රෝගියා මරා දැමීමක් වැනි දෙයකි.
සම්බන්ධිත පුවත් | Related News
ප්රධාන පුවත්
කන්කසන්තුරේ තිස්ස රජමහා විහාරය දෙකට කරමින් මැදින් පාරක්.. අමරපුර නිකායේ දැඩි විරෝධය..
''මේ රටේ ගෝඨාභය මරාදමා හෝ විදේශ මැදිහත් වීමෙන් අන්තර්කාලීන පාලනයක් ගොඩනගන්න හැදුවා.. ආණ්ඩුව පවාදීම් රැසක් මේ වන විට කර අවසන්.." - වෛද්ය වසන්ත බණ්ඩාර
සම්බුද්ධ ශාසනයේ ප්රධාන අංගයක් වන පෙරහැර විකාරයක් බව අගමැතිනිය කියන්නේ කොහොමද?.. - වෛද්ය වසන්ත බණ්ඩාර
සවුදිය, තුර්කිය සහ පාකිස්ථානය 'නේටෝ' වැනි යුද සංවිධානයකට අවතීර්ණ වෙයි.. 'මක්කා ඒකාබද්ධ ආරක්ෂක ගිවිසුම' අත්සන් තබයි..
විනිසුරුවන්ගේ විශ්රාම යෑමේ වයස අවුරුදු 67 දක්වා දිගු කිරීමට ජනමත විචාරණයක් අවශ්යයි.. - ශ්රේෂ්ඨාධිකරණය 2022 වසරේදී තීන්දු කරලා..
22වන ව්යවස්ථා සංශෝධන පනත් කෙටුම්පත ගැසට් කෙරේ..
වර්තමාන අර්බුද හමුවේ නාට්යකරුවන් අපේක්ෂාභංගත්වයට පත්වෙලා.. – නාට්යවේදී අඛිල සපුමල්
ලොවටම සහන සැලසූ චීනයේ ගෝලීය සංවර්ධන මුලපිරුමට වසර 5යි: ගෝලීය දකුණේ අනාගතය වෙනුවෙන් චීනයෙන් නව පොරොන්දුවක්..
බන්ධනාගාර කොමසාරිස් තුෂාර උපුල්දෙණියව අයින් කරන්න ආණ්ඩුවට අවශ්ය වුනා.. ආණ්ඩුව දේශපාලනිකව පොලිසිය මෙහෙයවනවා ද යන්න ගැටළුවක්.. - නීතිඥ සංජීව වීරවික්රම
බෞද්ධ සභ්යත්වයට එරෙහිව දියත්වන ප්රහාර උච්ඡතම ස්ථානයකට පැමිණිලා.. ෂානක්කියන්ලා, සුමන්තිරන්ලාගෙන් බෞද්ධ උරුමය විනාශ කරන්න පුරාවිද්යා දෙපාර්තුමේන්තුවටත් බලපෑම්.. දළදා පෙරහැරේ කරඬුව වඩම්මන ඇතුන්ටත් තහංචි වැටෙන ලකුණු!
මැගසින් බන්ධනාගාරය තුළ නොසන්සුන්තාවක්..
උතුරු-නැගෙනහිර බෞද්ධ උරුමය විනාශ කිරීමට සැලසුම්සහගත ප්රහාරයක්.. පුරාවිද්යා වාර්තා වෙනස් කරන්න දෙමළ මන්ත්රීන්ගෙන් බලපෑම්.. - වෛද්ය වසන්ත බණ්ඩාරගෙන් සුවිශේෂී හෙළිදරව්වක්..
පළාත් සභා ඡන්දය ඉක්මනින් පවත්වන්නැයි ඉන්දියාවෙන් දන්වයි..
ඇමරිකානු - ඉරාන යුද්ධය අවසන් ද? - ආචාර්ය ජගත් චන්ද්රවංශගෙන් අනාවරණයක්
'පාස්කු ප්රහාරය ගැන විමර්ශකයින් පත්කරලා තියෙන්නේ කතෝලික පල්ලියෙන්' - අතරමැදි පෙත්සම්කරුවෝ අධිකරණයට කියති..
ගම්මන්පිල, විමල්, දිලිත් ඇතුළු හය දෙනෙක් අධිකරණයට අපහාස කිරීමේ ප්රකාශ ගැන අභියාචනාධිකරණයට දැනුම් දීමට තීරණ කළා.. - කොටුව මහේස්ත්රාත්