බීමතින් රිය පැදවීමේ කොටස ඉතිරිව තිබියදී රවී සෙනෙවිරත්න රිය අනතුරක් වලක්වා නොගැනීමේ කොටසට විතරක් වරඳ පිලිගත්තේ ඇයි?
මහජන ආරක්ෂක අමාත්යාංශ ලේකම්,විශ්රාමික ජ්යෙෂ්ඨ නියෝජ්ය පොලිස්පති රවී සෙනෙවිරත්න සම්බන්ධ වැල්ලවත්ත මුහුදු මාර්ගයේ සිදු වූ රිය අනතුර,ශ්රී ලංකාවේ සමස්ත නීති ක්ෂේත්රයේම අවධානයට ලක්විය හැකි සංකීර්ණ නෛතික ගැටලු රාශියක් මතු කරන්නකි.
මතු කළ සියලුම කරුණු — එනම් චෝදනාවල ස්වභාවය,වරද පිළිගැනීමේ උපක්රම,බීමත් රියදුරු පරීක්ෂණවල අනිවාර්යභාවය, රජයේ මුදල් අවභාවිතය,නිලධාරීන්ගේ අපරාධමය වගකීම සහ ක්රමවේදමය තාක්ෂණික දෝෂ (Systemic Flaws) සමස්ත පුරවැසියන්ට බලපාන ආකාරය — ඒකරාශී කරමින් කරන විග්රහ.
භාවය සහ වෙන් වෙන්ව වරද පිළිගැනීමේ නෛතික ක්රියාවලිය
ශ්රී ලංකාවේ අපරාධ නඩු විධාන සංග්රහය (Criminal Procedure Code) ප්රකාරව,එකම සිද්ධියකට අදාළව විත්තිකරුවෙකුට එරෙහිව චෝදනා පත්රයක වෙන වෙනම චෝදනා කිහිපයක් ඉදිරිපත් කළ හැකිය.මෙම නඩුවේදී විත්තිකරුට එරෙහිව චෝදනා 3 ක් ඉදිරිපත් වී තිබුණි.එනම්
● රිය අනතුරක් වළක්වා නොගැනීම.
● අපරීක්ෂාකාරීව රිය පැදවීම.
● බීමත්ව රිය පැදවීම.
නීතියට අනුව විත්තිකරුවෙකුට තමන්ට එරෙහිව ඇති චෝදනා සියල්ලටම හෝ ඉන් කොටසකට පමණක් වරද පිළිගැනීමේ අයිතියක් ඇත.මෙහිදී විත්ති පාර්ශවය පළමුවන චෝදනාව වූ "රිය අනතුරක් වළක්වා නොගැනීම" සම්බන්ධයෙන් පමණක් වරද පිළිගෙන ඇත.වරදක් පිළිගත් විට,දීර්ඝ සාක්ෂි විභාගයකින් තොරව සෘජුවම දඬුවම් නියම කිරීමට මහේස්ත්රාත්වරියට නෛතික බලය හිමිවන අතර,ඒ අනුව රුපියල් 2,500ක දඩයක් නියම විය.
මෙම දඩය මෝටර් රථ වාහන පනතේ 224 වන වගන්තිය (සාමාන්ය දණ්ඩන ප්රතිපාදන) යටතේ පනවන ලද සරල තාක්ෂණික දඬුවමකි.එම දඩය ගෙවීමෙන් පළමු චෝදනාවට අදාළ නෛතික කොටස එතැනින් අවසන් වන නමුත්,බීමත්කම සහ අපරීක්ෂාකාරී බව පිළිබඳ ප්රධාන චෝදනා දෙක තවමත් අධිකරණය ඉදිරියේ විවෘතව පවතී.
මෝටර් රථ වාහන පනතේ 151 වගන්තිය ප්රකාරව, "බීමත්ව රිය පැදවීමේ" වරදට පුද්ගලයෙකුට එරෙහිව චෝදනා ගොනු කර එය ඔප්පු කිරීමට නම් නීත්යානුකූලව පිළිගත හැකි විද්යාත්මක සාක්ෂි තිබිය යුතුය.සැකය හෝ පොලිස් නිලධාරියෙකුගේ පෞද්ගලික නිගමනය පමණක් චෝදනා පත්රයක් ගොනු කිරීමට ප්රමාණවත් නොවේ.
ඒ සඳහා ශ්වාස විශ්ලේෂණ පරීක්ෂණයක් (Breathalyzer Test) මගින් නියමිත සීමාව ඉක්මවා ඇති බවට උපකරණයෙන් ලැබෙන මුද්රිත වාර්තාව,හෝ රජයේ වෛද්ය නිලධාරියෙකුගේ (JMO) සායනික/වෛද්ය වාර්තාවක් අනිවාර්යයෙන්ම තිබිය යුතුය.
රවී සෙනෙවිරත්නට එරෙහිව බීමත්කමේ චෝදනාව ගොනු කිරීමට පොලිසියට හැකි වූයේද සිද්ධිය වූ අවස්ථාවේදී මෙම පරීක්ෂණ සිදුකර සාක්ෂි ගොනු කර තිබූ බැවිනි.
ශ්වාස පරීක්ෂණ කට්ටල සහ වෛද්ය පරීක්ෂණ සඳහා රජයේ මුදල් සහ පොදු දේපළ වැය වන බව සැබෑය.කෙසේ වෙතත්,රජයේ මුදල් වැය වී තිබීම යන කරුණ මතම පමණක් චෝදනාවක් ඉල්ලා අස්කර ගත නොහැකි බවට නීතිමය රීතියක් නැත.නීතියට අනුව, පැමිණිලි පාර්ශවයට (පොලිසියට) සාධාරණ නෛතික පදනමක් ඇත්නම් ඕනෑම අවස්ථාවක චෝදනාවක් ඉල්ලා අස්කර ගැනීමට (Withdraw) අධිකරණයෙන් අවසර ඉල්ලා සිටිය හැකිය.
නමුත්,බීමත් බවට විද්යාත්මක සාක්ෂි නිසි පරිදි තිබියදී සහ රජයේ වියදම්ද දරා තිබියදී,එම චෝදනාව ඉල්ලා අස්කර ගැනීමට නම් පොලිසිය අධිකරණයට ඉතා ප්රබල සහ සාධාරණ තාක්ෂණික හේතු (උදා: උපකරණයේ දෝෂයක් හෝ බරපතළ ක්රියා පටිපාටිමය වැරැද්දක්) ඉදිරිපත් කළ යුතුය.කිසිදු තාක්ෂණික හෝ නෛතික දෝෂයක් නොමැතිව,විත්තිකරුගේ තරාතිරම හෝ දේශපාලන බලය මත පොලිසිය එම චෝදනාව ඉල්ලා අස්කර ගැනීමට උත්සාහ කළහොත්, මහේස්ත්රාත්වරියට එම ඉල්ලීම ප්රතික්ෂේප කර නඩුව විභාගයට ගැනීමට (Trial) පූර්ණ බලය ඇත.
පැහැදිලි සාක්ෂි නඩු ගොනුවේ තිබියදී,හිතාමතාම චූදිතයා බේරාගැනීමේ අරමුණින් බීමත්කමේ චෝදනාව නීති විරෝධී ලෙස අත්හැරියහොත් හෝ නඩුව සාක්ෂි මෙහෙයවීම මඟහැර හිතාමතාම දුර්වල කළහොත්,එම ක්රියාවට සම්බන්ධ වන සියලුම නිලධාරීන් නීතිය ඉදිරියේ සෘජුවම වැරදිකරුවන් වේ.
නඩු මෙහෙයවන පොලිස් නිලධාරීන් දණ්ඩ නීති සංග්රහයේ 210 වන වගන්තිය ප්රකාරව,දඬුවමකට යටත් විය යුතු පුද්ගලයෙකු වංචනිකව දඬුවමෙන් මුදවා ගැනීමට කටයුතු කිරීමේ වරදට වැරදිකරුවන් වන අතර ඔවුන්ට සිරදඬුවම් පැනවිය හැකිය.
නීති විරෝධී නියෝග දුන් ඉහළ නිලධාරීන්: සාක්ෂි මඟහැරීමට හෝ චෝදනා අත්හැරීමට ඉහළින් බලපෑම් කළ හෝ නියෝග දුන් උසස් පොලිස් නිලධාරීන් දණ්ඩ නීති සංග්රහය යටතේ එම වරදට අනුබල දීමේ (Abetment) චෝදනාවට වැරදිකරුවන් වේ.
රජයේ මුදල් වැය කර ලබාගත් පරීක්ෂණ වාර්තා දේශපාලන හෝ පරිපාලනමය වාසි තකා නොසලකා හැරීම 2023 අංක 9 දරන නව දූෂණ විරෝධී පනත යටතේ "දූෂණය" සහ "නිල බලය අවභාවිත කිරීම" යන බරපතළ වැරදි ගණයට වැටේ.ඊට එරෙහිව අල්ලස් කොමිසමට ක්රියාමාර්ග ගත හැකිය.
මෙම නඩුවේදී පොලිසිය හෝ විත්ති පාර්ශවය විසින් "අදාළ උපකරණය නිසි පරිදි ප්රමිතිකරණය (Calibration) කර නොතිබූ,විද්යාත්මකව දෝෂ සහිත එකක්" බව හෝ සමස්ත පද්ධතියේම ක්රමවේදමය දෝෂයක් (Systemic Flaw) තිබූ බව ඔප්පු කළහොත් සහ මහේස්ත්රාත්වරිය එය පිළිගෙන ඔහුව නිදහස් කළහොත්,එය සමස්ත රටටම බලපාන නෛතික පූර්වාදර්ශයක් (Precedent) බවට පත්වේ.
ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවේ 12(1) වගන්තිය (නීතිය ඉදිරියේ සියල්ලන්ම සමාන වේ) ප්රකාරව,එකම දෝෂ සහිත උපකරණයෙන් හෝ ක්රමවේදයෙන් පරීක්ෂා කර දඬුවම් ලැබූ වෙනත් ඕනෑම පුරවැසියෙකුටද එම සමාන නෛතික සහනය (Equal Protection of the Law) ලැබීමට අයිතියක් ඇත.
කෙසේ වෙතත්,දැනටමත් මහේස්ත්රාත් අධිකරණයකින් වරදකරුවී දඩ ගෙවා ඇති පුද්ගලයන්ට ස්වයංක්රීයව නිදහස් විය නොහැක. ඔවුන් විසින් පහත සඳහන් උසස් අධිකරණ පියවර අනුගමනය කරමින් තමන් වෙනුවෙන් නැවත සාධාරණය ඉල්ලා සිටිය යුතුය.
මහාධිකරණය වෙත ප්රතිශෝධන අයදුම්පත් (Revision Applications to the High Court) ඉදිරිපත් කරමින් තමන්ට දඬුවම් නියම කළ මහේස්ත්රාත් අධිකරණ තීන්දුව නීති විරෝධී සහ අසාධාරණ බව පවසමින් මහාධිකරණයට ප්රතිශෝධන අයදුම්පතක් ඉදිරිපත් කළ හැකිය.එහිදී රවී සෙනෙවිරත්නගේ නඩුවේ දුන් තීන්දුව සහ උපකරණයේ දෝෂය පිළිබඳ විද්යාත්මක වාර්තා ප්රධාන සාක්ෂියක් ලෙස ඉදිරිපත් කළ යුතුය.
ශ්රේෂ්ඨාධිකරණය හමුවේ මූලික අයිතිවාසිකම් නඩුවක් (FR Application)පවරා පොලිසිය විසින් දෝෂ සහිත උපකරණ භාවිත කරමින් තමන්ව ව්යාජ ලෙස වරදකරුවන් කර ඇති බවත්,එමගින් ව්යවස්ථාවෙන් තහවුරු කර ඇති "සාධාරණ නඩු විභාගයකට ඇති අයිතිය" (Right to a fair trial) උල්ලංඝනය වී ඇති බවත් පවසමින් පෙත්සමක් ගොනුකල හැකිය.ලෝකයේ වෙනත් රටවල (ඇමරිකාව,බ්රිතාන්ය වැනි) මෙවැනි තාක්ෂණික දෝෂ පොදුවේ සනාථ වූ අවස්ථාවලදී,එම කාල සීමාව තුළ දඬුවම් ලැබූ දහස් ගණනකගේ නඩු තීන්දු උසස් අධිකරණ මගින් අවලංගු කර තිබේ.
මෙම නඩුව නැවත කැඳවන ඉදිරි දිනයේදී (අගෝස්තු 20) සිදුවිය හැක්කේ ප්රධාන විකල්ප දෙකක් පමණි:
පියවය 01- පොලිසිය චෝදනා ඉදිරියට ගෙන ගොස්,වෛද්ය සාක්ෂි මත විත්තිකරු වරදකරු උවහොත් මෝටර් රථ වාහන පනතේ 151(1) වගන්තිය ප්රකාරව,රුපියල් 25,000 - 30,000 දක්වා ඉහළ ස්ථාවර දඩයක් සහ මාස 3 ක් දක්වා සිරදඬුවම් පැනවීමේ හැකියාව.රියදුරු බලපත්රය යම් නිශ්චිත කාලසීමාවකට (මාස 6 සිට වසරක් දක්වා) තහනම් කිරීමද සිදුවේ.
මහජන ආරක්ෂක අමාත්යාංශයේ ලේකම්වරයා (පොලිසිය භාර ඉහළම සිවිල් නිලධාරියා) මෙවැනි බරපතළ අපරාධ වරදකට නිල වශයෙන් වරදකරු වීම නිසා,රාජ්ය සේවා ව්යවස්ථා සංග්රහය අනුව ඔහුට තනතුර අහිමි වීමේ සෘජු අවදානමක් පවතී.
විකල්පය 02 - චෝදනාවලින් නිදහස් කළහොත් (Acquitted) - නිසි තාක්ෂණික හේතුවක් මත හෝ පැමිණිල්ල සාක්ෂි මෙහෙයවීමට අපොහොසත් වීම මත ඔහුව නිදහස් කළහොත්,ඔහු රථවාහන පනතේ දැඩි දඬුවම්වලින් සහ බලපත්ර තහනමෙන් නිදහස් වේ.මහේස්ත්රාත් අධිකරණයේ අපරාධ නඩුව එතැනින් අවසන් වේ.
අපරාධ නඩුවෙන් නිදහස් වුවද,අනතුර සිදුවූ බවට පළමු චෝදනාවෙන් ඔහු වරද පිළිගෙන ඇති බැවින් (රු. 2,500 දඩය),හානියට පත් පාර්ශවයට දිසා අධිකරණයේ (District Court) සිවිල් නඩුවක් පවරා ඔහුගෙන් වන්දි ලබා ගැනීමට එම වරද පිළිගැනීම ප්රබල සාක්ෂියක් කරගත හැකිය.
මෙම නඩුව හුදෙක් එක් පුද්ගලයෙකුගේ රිය අනතුරක් පිළිබඳ තීන්දුවක් ඉක්මවා ගිය,ශ්රී ලංකාවේ නීතියේ ආධිපත්යය (Rule of Law) මැන බලන ප්රබල දර්ශකයකි.දැනට පනවා ඇති රුපියල් 2,500ක දඩය "අනතුර වළක්වා නොගැනීම" යන සරල තාක්ෂණික වරදට පමණක් සීමා වූවක් වන අතර,බරපතළම චෝදනාව වන බීමත්කම පිළිබඳ නෛතික ඉරණම තවමත් විවෘතව පවතී.
ඉදිරි නඩු දිනයේදී පොලිසිය සහ අධිකරණය ගන්නා තීරණය — එය සාක්ෂි මත පදනම් වූ සාධාරණ නඩු විභාගයක්ද,නැතහොත් සමස්ත පද්ධතියම අභියෝගයට ලක් කරන තාක්ෂණික නිදහස් කිරීමක්ද යන්න — ශ්රී ලාංකීය නීති ඉතිහාසයේ ඉතාමත් තීරණාත්මක සන්ධිස්ථානයක් වනු ඇත.
- රටේ රාළ බලකාය - නීති පියස.
(මුහුණු පොතින් උපුටා ගන්නා ලදී)
සම්බන්ධිත පුවත් | Related News
ප්රධාන පුවත්
කන්කසන්තුරේ තිස්ස රජමහා විහාරය දෙකට කරමින් මැදින් පාරක්.. අමරපුර නිකායේ දැඩි විරෝධය..
''මේ රටේ ගෝඨාභය මරාදමා හෝ විදේශ මැදිහත් වීමෙන් අන්තර්කාලීන පාලනයක් ගොඩනගන්න හැදුවා.. ආණ්ඩුව පවාදීම් රැසක් මේ වන විට කර අවසන්.." - වෛද්ය වසන්ත බණ්ඩාර
සම්බුද්ධ ශාසනයේ ප්රධාන අංගයක් වන පෙරහැර විකාරයක් බව අගමැතිනිය කියන්නේ කොහොමද?.. - වෛද්ය වසන්ත බණ්ඩාර
සවුදිය, තුර්කිය සහ පාකිස්ථානය 'නේටෝ' වැනි යුද සංවිධානයකට අවතීර්ණ වෙයි.. 'මක්කා ඒකාබද්ධ ආරක්ෂක ගිවිසුම' අත්සන් තබයි..
විනිසුරුවන්ගේ විශ්රාම යෑමේ වයස අවුරුදු 67 දක්වා දිගු කිරීමට ජනමත විචාරණයක් අවශ්යයි.. - ශ්රේෂ්ඨාධිකරණය 2022 වසරේදී තීන්දු කරලා..
22වන ව්යවස්ථා සංශෝධන පනත් කෙටුම්පත ගැසට් කෙරේ..
වර්තමාන අර්බුද හමුවේ නාට්යකරුවන් අපේක්ෂාභංගත්වයට පත්වෙලා.. – නාට්යවේදී අඛිල සපුමල්
ලොවටම සහන සැලසූ චීනයේ ගෝලීය සංවර්ධන මුලපිරුමට වසර 5යි: ගෝලීය දකුණේ අනාගතය වෙනුවෙන් චීනයෙන් නව පොරොන්දුවක්..
බන්ධනාගාර කොමසාරිස් තුෂාර උපුල්දෙණියව අයින් කරන්න ආණ්ඩුවට අවශ්ය වුනා.. ආණ්ඩුව දේශපාලනිකව පොලිසිය මෙහෙයවනවා ද යන්න ගැටළුවක්.. - නීතිඥ සංජීව වීරවික්රම
බෞද්ධ සභ්යත්වයට එරෙහිව දියත්වන ප්රහාර උච්ඡතම ස්ථානයකට පැමිණිලා.. ෂානක්කියන්ලා, සුමන්තිරන්ලාගෙන් බෞද්ධ උරුමය විනාශ කරන්න පුරාවිද්යා දෙපාර්තුමේන්තුවටත් බලපෑම්.. දළදා පෙරහැරේ කරඬුව වඩම්මන ඇතුන්ටත් තහංචි වැටෙන ලකුණු!
මැගසින් බන්ධනාගාරය තුළ නොසන්සුන්තාවක්..
උතුරු-නැගෙනහිර බෞද්ධ උරුමය විනාශ කිරීමට සැලසුම්සහගත ප්රහාරයක්.. පුරාවිද්යා වාර්තා වෙනස් කරන්න දෙමළ මන්ත්රීන්ගෙන් බලපෑම්.. - වෛද්ය වසන්ත බණ්ඩාරගෙන් සුවිශේෂී හෙළිදරව්වක්..
පළාත් සභා ඡන්දය ඉක්මනින් පවත්වන්නැයි ඉන්දියාවෙන් දන්වයි..
ඇමරිකානු - ඉරාන යුද්ධය අවසන් ද? - ආචාර්ය ජගත් චන්ද්රවංශගෙන් අනාවරණයක්
'පාස්කු ප්රහාරය ගැන විමර්ශකයින් පත්කරලා තියෙන්නේ කතෝලික පල්ලියෙන්' - අතරමැදි පෙත්සම්කරුවෝ අධිකරණයට කියති..
ගම්මන්පිල, විමල්, දිලිත් ඇතුළු හය දෙනෙක් අධිකරණයට අපහාස කිරීමේ ප්රකාශ ගැන අභියාචනාධිකරණයට දැනුම් දීමට තීරණ කළා.. - කොටුව මහේස්ත්රාත්