පුරාණ පෙරදිග පුරාණ දැනුම ගවේෂණයට ජීවිතයම කැප කළ සුප්‍රකට බටහිර විද්‍යාඥයා

Jul 8, 2026 at 12:07 PM

|

Lanka Leader

නවීන විද්‍යාත්මක දැනුම වනාහි හුදු එක් ශිෂ්ටාචාරයක නිර්මාණයක් නොවන බව නූතන ලෝකය සාමාන්‍යයෙන් පිළිගන්නා කාරණයකි. එසේ වුවද නවීන විද්‍යාව යනු හුදු බටහිර ලෝකයේ පමණක් උපත ලැබූ දැනුම් සමුදායක් බව ශ්‍රී ලංකාවේ බොහෝ දෙනා තවමත් විශ්වාස කරති. ඒ මතය අදටත් වඩා ලෝකය පුරා ජනප්‍රියව පැවති කාලයක ඒ මතයට ප්‍රබල අභියෝගයක් එල්ල කළ එක්තරා සුවිශේෂී විද්වතෙක් බටහිර ලෝකයෙන්ම බිහිවිය. ඒ අදින් අවුරුදු 126කට පෙර බි්‍රතාන්‍යයේ ලන්ඩන් නුවර උපත ලැබූ ජෝශප් නීඩ්හැම් (Joseph Needham) නමැති ජීව රසායන විද්‍යාඥයාය.

ඔහු වෘත්තියෙන් ජීව රසායන විද්‍යාඥයෙක් වුවද පසුකාලීනව ඔහු සිය විද්‍යාත්මක දැනුමද පදනම් කරගනිමින් පෙරදිග ලෝකය පිළිබඳ සුවිශේෂී අනාවරණයන් සිදු කළ ඉතිහාසඥයෙක් බවට පත් වෙයි. ඔහුගේ ඓතිහාසික කාර්යභාරය වූයේ පුරාණ චීනයේ පැවති සාම්ප්‍රදායික දැනුම් පද්ධතිය ඉතා ගැඹුරින් ගවේෂණය කිරීමය. ඔහු ඒ ඔස්සේ පුරාණ චීනයේ විද්‍යාත්මක දැනුම් සම්භාරය කෙතරම් පුදුම සහගතද? නූතන ලෝකයේ විද්‍යාත්මක දැනුම නිර්මාණය කිරීමට පුරාණ චීනය කෙතරම් දායකත්වයක් සැපයුවේද? යන්න සාක්ෂි සාධක සහිතව පෙන්වා දුන්නේය. ඔහුගේ දැවැන්ත පර්යේෂණය අද දැවැන්ත වෙළුම් හතකින් යුත් පොත් විසි හතක් ලෙස ප්‍රකාශයට පත් කොට තිබේ. මේ ලිපියේ අරමුණ ජෝශප් නීඩ්හැම්ගේ කතාව සැකෙවින් ඉදිරිපත් කරමින් දැනුම පිළිබඳ සංවාදයට එහි අදාළත්වය පෙන්වා දීමය.

මහා සොයාගැනීම් හතරක් සහ සිය ගණනක්

මානව ඉතිහාසයේ ගමන් මග වෙනස් කිරීමට අතිශය තීරණාත්මක දායකත්වයක් දැක්වූ සොයාගැනීම් හතරකි. ඒ මාලිමාව, වෙඩි බෙහෙත්, කඩදාසි හා මුද්‍රණ තාක්ෂණය යන සොයාගැනීම් හතර වන අතර ලෝකය මේවා හඳුන්වනුයේ Four Great Inventions යන පොදු නාමයෙනි. අතීතයේදී මේ සියල්ල බටහිර ලෝකයේ නිර්මාණ බවය බොහෝ දෙනා විශ්වාස කළද, මේ නිර්මාණ හතරම චීනය විසින් සොයා ගත් දෑ බව මුලින්ම ලෝකයට අනාවරණය කරනුයේ ජෝශප් නීඩ්හැම් විසිනි. කාල වකවානු පිළිබඳ වාද විවාද පැවතියද ඔහු දළ වශයෙන් පෙන්වා දුන් පරිදි…

මාලිමාව පිළිබඳ බටහිර ලෝකයෙන් තොරතුරු වාර්තා වනුයේ ක්‍රි.ව. 12 දී වුවද චීනය මාලිමාව සොයාගෙන ඇත්තේ ක්‍රි.පූ. දෙවැනි සියවසේය.

බටහිර ලෝකය වෙඩි බෙහෙත් සොයාගෙන ඇත්තේ ක්‍රි.ව. 12 -13 සියවස්වල වුවද චීනයේ වෙඩි බෙහෙත් ගැන ඉතිහාසය ක්‍රි.ව. 9 දක්වා ඈතට දිවෙයි.

බටහිර ලෝකයේ කඩදාසි භාවිතය ක්‍රි.ව. 10 දී පමණ සිදු වුවද චීනයේ කඩදාසි ක්‍රි.ව. 3 වන සියවසට අයත් වේ.

බටහිර ලෝකයේ මුද්‍රණ තාක්ෂණය ක්‍රි.ව. 10 වන සියවසට අයත් වන අතර, චීනයේ මුද්‍රණ තාක්ෂණයේ ඉතිහාසය ක්‍රි.ව. 3 වන සියවස දක්වා විහිදෙයි.

මීට අමතරව ලෝකයේ පැරණිතම භූ කම්පන මානය, පැරණිතම යාන්ත්‍රික ඔරලෝසුව, සේද රෙදි, පෝසිලේන් පිඟන් භාණ්ඩ, තේ වගාව, සරුංගලය, දත් බුරුසුව, මුදල් නෝට්ටු භාවිතය, කුඩය, උණුසුම් වායු බැලුන්, විල්බැරෝව, පැඩල් සහ රෝද සහිත බෝට්ටු, ආරුක්කු පාලම්, වැල් පාලම්, ගිනි පෙට්ටිය, ගිනි කෙළි, අත්බෝම්බ ඇතුළු චීනය විසින් කළ තවත් සොයාගැනීම් සිය ගණනක් පිළිබඳ කරුණු ඔහු ලෝකයට අනාවරණය කොට තිබේ. ඇත්තෙන්ම මේවා පුරාණ චීනයේ නිර්මාණ බව අදටත් අපේ රටේ බොහෝ දෙනා නොදන්නා කරුණකි. මේ කියන්නට යන්නේ මේ සියල්ල පිටුපස සිටි විශිෂ්ට මිනිසාගේ කතාවය.

ඉතිහාසඥයෙකු වූ රසායන විද්‍යාඥයා

ජෝශප් නීඩ්හැම් යනු බටහිර ලෝකයේ බෙහෙවින් ගෞරවයට පාත්‍ර වූ විශිෂ්ට චරිතයකි. චීනයේ පැරණි දැනුම ගැන කළ සොයා ගැනීම්වලට අමතරව ඔහු තව කෘති ගණනාවක් රචනා කොට තිබේ. ඔහු වර්ෂ 1900 දෙසැම්බර් 9 වැනිදා ලන්ඩනයේදී උපත ලැබීය. වෛද්‍ය අධ්‍යාපනය ලැබූ නීඩ්හැම් 1925 වසරේ බි්‍රතාන්‍යයේ කේම්බි්‍රජ් විශ්ව විද්‍යාලයට අනුබද්ධ ආයතනයක් වූ Gonville and Caius College ආයතනයෙන් සිය ආචාර්ය උපාධිය සම්පූර්ණ කළේය. පසුව ඔහු ඒ විශ්වවිද්‍යාලයේම ජෛව රසායන දෙපාර්තමේන්තුවේ රැකියාවකට බැඳිණි. මේ අතරේ 1937 දී චීන විද්‍යාඥයෝ තිදෙනෙක් කිසියම් අධ්‍යයන කටයුත්තක් සඳහා කේම්බි්‍රජ් සරසවියට පැමිණියෝය. මේ තිදෙනා අතර එක් අයෙක් කාන්තාවක් වීම ඉතිහාසයේ සුන්දර අහම්බයකි. ලූ වෙයි ජෙන් (Lu Gwei-djen) නමැති මේ කාන්තාව ජෝශප්ට මුලින්ම චීනය ගැන උනන්දුවක් ඇති වීමටද හේතුවක් බව කියැවෙයි. ලූ හමුවන විට ජෝශප් විවාහකයෙකි. ඇත්තෙන්ම මේ දැනුම් ගවේෂණය පිටුපස අසම්මත ආදර කතාවක්ද සැඟවී තිබේ.

මේ අනුව මෙකී චීන විද්‍යාඥයන් හා ඇති වූ සම්බන්ධය මත නීඩ්හැම් මුලින්ම චීනයට පා තබා ඇත්තේ 1943 වසරේදී බි්‍රතාන්‍ය තානාපති කාර්යාලයට අනුබද්ධ රැකියාවක් සඳහාය. එහිදී ඔහු චීන භාෂාව උගෙන ඇති අතර, වසර හතරක් පමණ චීනයේ ගත කිරීමෙන් පසු 1946 දී නැවත බි්‍රතාන්‍යයට ගොස් තිබේ. මේ චීනයේ ගත කළ මේ කාලය පුරාම ඔහු තමන්ගේ රැකියාවට අමතරව කළ තවත් දෙයක් වූයේ චීනයේ පුරාණ දැනුමට අදාළ මූලාශ්‍ර හා පුරාවිද්‍යාත්මක සාධක කන්දරාවක් අධ්‍යයනය කිරීමය. ලූ වෙයි ජෙන් ඇතුළු චීන විද්වතුන් ගණනාවක් ඔහුගේ පර්යේෂණ කටයුතුවලට සිය දායකත්වය ලබාදී තිබේ.

කෙසේ වුවද මෙය කිසිසේත්ම අවුරුදු හතරකින් හමාර වූ පර්යේෂණයක් නොවේ. අවුරුදු හතර ඊට අදාළ මූලික තොරතුරු ඒකරාශී කරගැනීමට පමණි. නීඩ්හැම් එතැනින් පසු බි්‍රතාන්‍යයට ගොස් තමන්ගේ මුළු ජීවිත කාලය පුරාම සිදුකළේ මේ තොරතුරු පිළිබඳ වැඩි විස්තර අඛණ්ඩව අධ්‍යයනය කිරීමය. කේම්බි්‍රජ් විශ්වවිද්‍යාලය, බි්‍රතාන්‍ය රාජකීය සමිතිය, යුනෙස්කෝ ආයතනය, රොකෆෙලර් පදනම වැනි ආයතන නීඩ්හැම්ගේ පර්යේෂණවලට අවශ්‍ය අනුග්‍රහය ලබාදී තිබේ. නීඩ්හැම් මෙයට මූලිකත්වය ගත් නමුදු මෙය ඔහුගේ තනි පුද්ගල වෑයමක්ද නොවේ. එය ලෝකයේ විවිධ රටවල විද්වතුන් ගණනාවකගේ දායකත්වයෙන් දියත් වූ මහා පරිමාණ ව්‍යාපෘතියකි. මේ අනුව චීනය පිළිබඳ ජෝශප් නීඩ්හැම්ගේ ගවේෂණ මාලාවේ පළමු කෘතිය 1954දී ප්‍රකාශයට පත්වෙයි. එය Introductory Orientations නම් වෙයි. එතැන් සිට ඔහු විවිධ කාලවල තමන්ගේ පර්යේෂණයට අදාළ කෘති 27ක් ප්‍රකාශයට පත් කළ අතර, මේවා පහත දැක්වෙන ආකාරයට ප්‍රධාන වෙළුම් හතක් යටතේ ගොනු කර තිබේ.

Vol. 1 – Introductory Orientations (1954)

Vol. 2 – History of Scientific Thought (1956)

Vol. 3 – Mathematics and the Sciences of the Heavens and Earth (1959)

Vol. 4 – Physics and Physical Technology (1962 – 1971)

Vol. 5 – Chemistry and Chemical Technology (1974 – 1988)

Vol. 6 – Biology and Biological Technology (1986 – 2000)

Vol. 7 – The Social Background (1998 – 2004)

මේ ඇතැම් වෙළුම්වල ප්‍රකාශිත කාලය වසර කිහිපයක පරාසයක් ලෙස දක්වා ඇත්තේ, ඒ වෙළුමට අදාළ විවිධ කෘති ප්‍රකාශයට පත් වූ කාලය සැලකිල්ලට ගනිමිනි. මෙහි අවසාන කෘතිය ප්‍රකාශයට පත්ව ඇත්තේ ජෝශප් නීඩ්හැම්ගේ මරණින් පසුව වන අතර, ඔහු 1995 ජීවිතයෙන් සමු ගැනීමෙන් පසු වෙනත් අය විසින් අදාළ කෘතියේ වැඩ අවසාන කර තිබේ.

පොත්වල තිබුණු පුදුම කරුණු

මේ පොත් මගින් පුරාණ චීනයේ පැවති ගණිත ක්‍රම, භූ විද්‍යාව, යාන්ත්‍ර විද්‍යාව, ඉන්ජිනේරු ශිල්ප ක්‍රම, ඉදිකිරීම් තාක්ෂණය, නාවුක තාක්ෂණය, යුද තාක්ෂණය, රසායනික නිෂ්පාදන, කෘෂි කර්මාන්තය, ආහාර තාක්ෂණය, වෛද්‍ය විද්‍යාව, ඖෂධ නිෂ්පාදනය, රෙදි නිෂ්පාදනය, කැනීම් කටයුතු, භාෂාව, සාහිත්‍ය, දර්ශනවාදය වැනි ක්ෂේත්‍ර ගණනාවක් පිළිබඳ අනාවරණය කර ඇති කරුණු සම්භාරය ඇත්තෙන්ම විස්මිතය. මීට අමතරව චීනය විසින් සොයාගත් විවිධාකාර නව නිර්මාණ, ඔවුන් ලෝකයට දායාද කළ නොයෙක් මෙවලම්, ඔවුන් විසින් හඳුන්වා දුන් නව තාක්ෂණ ක්‍රමවේද, යන්ත්‍ර සූත්‍ර ගණනාවක් ගැන ජෝශප් නීඩ්හැම් කරුණු අනාවරණය කර තිබේ. මේවා ගැන වැඩිදුර විස්තර සෙවීමට නීඩ්හැම්ගේ බරසාර කෘති මාලාව සොයාගෙන කියවීම අත්‍යවශ්‍ය කරුණක් නොවේ. මෙහි මා පෙන්වා දී ඇති මූලික කරුණු ඔස්සේ සරලව අන්තර්ජාලය පිරික්සීමෙන් වුවද මේ පිළිබඳ බොහෝ තොරතුරු ඕනෑම අයෙකුට පහසුවෙන් සොයාගත හැකිය. මේ ලිපිය ඒ සඳහා මූලික ඉඟි සැපයීමක් පමණි.

නීඩ්හැම්ගේ මේ පර්යේෂණ සඳහා බටහිර රටවල්ද අරමුදල් සපයමින් නොයෙක් ආකාරයෙන් දායකත්වය ලබා දී තිබේ. චීනය අදට වඩා ආර්ථික ශක්තිය අතින්, විද්‍යාත්මක දැනුම අතින් ඉතා දුප්පත් මට්ටමක සිටි හතලිහ පනහ දශක තුළ බි්‍රතාන්‍යය වැනි රටවලින් ලැබුණු අනුග්‍රහය මේ ගවේෂණයට වැදගත් පිටුබලයක් වන්නට ඇතැයි සිතිය හැකිය. බටහිර ලෝකය විසින් අනෙක් ශිෂ්ටාචාරවල දැනුම විනාශ කිරීම, යටපත් කිරීම පිළිබඳ පැහැදිලි උදාහරණ බොහෝය. එහෙත් එය සෑම තැනකටම සරලව ගලපාලිය හැකි සමීකරණයක් නොවේ. දැනුම විනාශ කළ අවස්ථා මෙන්ම ගවේෂණයට හා සංරක්ෂණයට ඔවුන් මැදිහත් වූ අවස්ථාද බොහොමයක් තිබේ. ජෝශප් නීඩ්හැම්ගේ සොයාගැනීම් ගැන බොහෝ දෙනා අගය කළා සේම ඒවාට ශාස්ත්‍රීය මට්ටමින් නොයෙක් විවේචනද එල්ල වී තිබේ. ඕනෑම මතවාදයක් ඉදිරිපත් කරන අයෙකුට එවැනි විවේචන එල්ල වීම සාමාන්‍ය තත්ත්තවයකි. එය කිසිම ආකාරය වරදක්ද නොවේ. එසේ වුවද ඒ සියලු වාද විවාද මැද ජෝශප් නීඩ්හැම් විසින් සිදුකළ කාර්යභාරය අද්විතීය වන්නකි.

අසම්මත ආදරය පළ දරයි

ජෝශප් නීඩ්හැම්ට චීනය පිළිබඳ උනන්දුවක් ඇති වීමට හේතු වූ විශේෂ කාන්තාවක ගැන මේ ලිපිය ආරම්භයේ දී සඳහන් කළ බව ඔබට මතක ඇත. ලූ වෙයි ජෙන් නම් වූ ඇය තම ජීවිත කාලය පුරාම නීඩ්හැම්ගේ පර්යේෂණ සඳහා අඛණ්ඩව සිය දායකත්වය ලබාදී තිබේ. නීඩ්හැම් ගැන ලියැවී ඇති ඇතැම් මූලාශ්‍ර තුළ මේ අසම්මත ආදරය ගැන සැක සංකා මතු කර තිබුණද එය සැබෑවක් බව සනාථ වන්නේ ජීවිතයේ සැන්දෑ සමයේදී මේ දෙදෙනා යුග දිවියටද එළැඹීම නිසාය. 1989 නීඩ්හැම්ගේ පළමු බිරිඳ වූ ඩොරතිගේ (Dorothy Moyle) මරණින් පසු ලූ වෙයි ජෙන් ජෝශප් නීඩ්හැම් සමඟ විවාහ දිවියට එළැඹුණාය. එසේ වුවද ඒ විවාහ ජීවිතය වසර දෙකක් වැනි කෙටි කාලයකට සීමා වූයේ විවාහයෙන් වසර දෙකකට පසු ලු වෙයි ජෙන් මරණයට පත්වීම නිසාය. මේ විවාහය සිදුවන විට නීඩ්හැම්ගේ වයස අවුරුදු 89කි. ලූ වෙයි ජෙන්ගේ වයස අවුරුදු 85කි. ලූ වෙයි ජෙන්ගේ අභාවයෙන් වසර හතරකට පසු එනම් 1995 මාර්තු හතර වැනිදා ජෝශප් නීඩ්හැම්ද තම දිවියෙන් සමුගන්නා විට ඔහුගේ වයස අවුරුදු 95කි. කෙසේ හෝ වේවා ඔහු සිය වසර 95ක ජීවිත කාලයෙන් වසර පනහක්ම වැය කළේ වසර 5000ක් වයසැති පුරාණ ශිෂ්ටාචාරයක අභිමානය ලෝකයට පෙන්වා දීමේ ශ්‍රේෂ්ඨ යුග මෙහෙවර උදෙසාය. එතැනින් නොනැවතී දැනුම පිළිබඳ බටහිර කේන්ද්‍රිය කථිකාවට ප්‍රබල අභියෝගයක් එල්ල කරමින් නූතන විද්‍යාවේ සංවර්ධනයට පෙරදිග ලෝකයේ දායකත්වයෙන් බිඳක් හෝ ලෝකයට පෙන්වා දීම සඳහාය. එහෙයින් ජෝශප් නීඩ්හැම්ගේ නාමය කිසිදා මානව ඉතිහාසයෙන් මකා දැමිය හැක්කක් නොවේ.

දැනුම සහ හීනමාන ලාංකිකයා

අප ශ්‍රී ලංකාවේ පැරණි දැනුම ගැන එක වචනයක් හෝ කතා කරන විට එය ඉවසා දරා සිටීම පවා අසීරු විශාල පිරිසක් අපේ රටේ සිටිති. එවැනි අය බටහිර විද්‍යාඥයන් විසින්ම චීනයේ පැරණි දැනුම ගැන කියූ දේවල් දැන සිටීම වැදගත් විය හැකිය. ලෝකයේ සියලුම දැනුම ශ්‍රී ලංකාවේ මුලින්ම නිර්මාණය වූ බව කියමින් මෙරට ජාතිකවාදීන් උදම් අනන බවට ඇතැම්හු සමච්චල් සහගතව චෝදනා කරති. එහෙත් එය ජාතිකවාදීන්ගේ මතයකට වඩා, ජාතිකත්වයට පහර ගසන්නන් විසින් ඉදිරිපත් කරන අතිශයෝක්ති සහිත තර්කයකි. සියලු දැනුම ලංකාවේ නිර්මාණය වී නැතිවාක් මෙන්ම ශ්‍රී ලංකාවේ සැබවින්ම නිර්මාණය වූ දැනුම අගය කිරීම ද අප විසින් කළ යුත්තකි. එමෙන්ම බටහිර ඇතුළු ලෝකයේ අනෙකුත් ශිෂ්ටාචාරවල දැනුමටද ඒ ගරුත්වය නිසි පරිදි හිමි විය යුතුමය. මේ ආකාරයට මා චීනය ගැන අදහස් පළ කරනුයේ ලෝකයේ අනෙකුත් ශිෂ්ටාචාරවල දැනුම මැදහත්ව අගය කිරීමට මිස ශ්‍රී ලංකාව ගැන පමණක් පුරසාරම් දෙඩීමට නොවේ. එමෙන්ම මා මේ පිළිබඳ අවධානය යොමු කළේ කිසිසේත්ම බටහිර විද්‍යාත්මක දැනුම හෙළා දැකීමටද නොවේ. මේ සටහනේ අරමුණ වනුයේ බටහිර දැනුමින් පරිබාහිර වෙනත් දැනුම් පද්ධති ලෝකයේ පැවති බව සහ නූතන විද්‍යාත්මක දැනුම පෝෂණය කිරීමට ඒවායින් සැලකිය යුතු දායකත්වයක් ලැබුණු බව පෙන්වා දීම පමණි.

– ඉසුරු ප්‍රසංග

(2026-07-08 දිවයින පුවත්පත)

nextpagesl.com වෙබ් අඩවියෙන් උපුටා ගන්නා ලදී