ශ්‍රී ලංකාවේ ග්‍රීක බැඳුම්කර නඩුව සහ ඇලිස්ගේ අරුම පුදුම ලෝකය

Jun 20, 2026 at 06:23 PM

|

Lanka Leader

බ්‍රිතාන්‍ය සහ පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලීය දේශපාලනය සහ අධිකරණ පද්ධති පිළිබඳ දිගුකාලීන නිරීක්ෂකයෙකු වෙමින්, එම ක්ෂේත්‍ර දෙක අතර විටින් විට දක්නට ලැබෙන විකෘති අන්තර්ක්‍රියා පිළිබඳවද අවධානයෙන් සිටි අයෙකු ලෙස, 2011 අප්‍රේල් මාසයේදී ග්‍රීක රජයේ බැඳුම්කරවල සිදුකළ ආයෝජනයක් සම්බන්ධයෙන් ශ්‍රී ලංකාවේ හිටපු මහ බැංකු අධිපතිවරයෙකුට එරෙහිව අපරාධමය “දූෂණ” චෝදනා විභාග කිරීම සඳහා ශ්‍රී ලංකාවේ මහාධිකරණ “ත්‍රිපුද්ගල විනිශ්චය මණ්ඩලයක්” (Trial-at-Bar) පත් කර තිබීම මා පුදුමයට පත් කළේය.

මෙම ක්‍රියාමාර්ගය ගෙන ඇත්තේ, 2014 සැප්තැම්බර් 18 දින ලබාදුන් ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණ තීන්දුවකින් (SC FR 457/2012) එම ආයෝජනය අසාධාරණ හෝ අත්තනෝමතික නොවන බවත්, වංචනික නොවන බවත් දැනටමත් තීරණය කර තිබියදීය.

අල්ලස් හෝ දූෂණ චෝදනා විමර්ශන කොමිෂන් සභාව (CIABOC) විසින් ගොනුකර ඇති අධිචෝදනා පත්‍රය, මහ බැංකුවේ එවකට පැවති විදේශ සංචිත කළඹේ(reserve portfolio) 0.6% ක් ග්‍රීක බැඳුම්කරවල ආයෝජනය කිරීම පිළිබඳව පමණක් අවධානය යොමු කර ඇති බව පෙනේ.

නමුත්, එම කාලසීමාව තුළ, එම මහ බැංකු කණ්ඩායම විසින්, එම මහ බැංකු අධිපතිවරයාගේ නායකත්වය යටතේ, එම ක්‍රියාපටිපාටි ඔස්සේම කළමනාකරණය කරන ලද ඉතිරි 99.4% ක සංචිත කළඹ පිළිබඳව කිසිදු සඳහනක් නොමැත. එම කළඹ මගින් ඇමෙරිකානු ඩොලර් මිලියන 430.2 ක වාර්තාගත ශුද්ධ ලාභයක් උපයා තිබුණි.

මෙම ලාභය, ශ්‍රී ලංකාවේ ව්‍යවස්ථානුකූල නිලධාරියෙකු වන විගණකාධිපතිවරයා විසින් තහවුරු කර තිබූ අතර, ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණ තීන්දුවේද සටහන් වී තිබුණි. එය මහ බැංකු ඉතිහාසයේ වාර්තා වූ ඉහළම වාර්ෂික සංචිත කළමනාකරණ ලාභය විය.

ඊට ප්‍රතිවිරුද්ධව, ග්‍රීක බැඳුම්කර ආයෝජනයෙන් ඇතිවූ පාඩුව මුලින් ඇමෙරිකානු ඩොලර් මිලියන 6.6 ක් පමණ වූ අතර, එය එම වසරේ සමස්ත සංචිත කළමනාකරණ ආදායමේ 1.5% කට ආසන්න අගයකි. එම පාඩුව වසරේ සමස්ත ප්‍රතිඵල තුළම අවශෝෂණය වූ අතර, සංචිත කළඹේ සමස්ත ලාභදායීත්වයට කිසිදු සැලකිය යුතු බලපෑමක් ඇති කළේ නැත. එය විවිධාංගීකරණය කළ කළඹක තිබූ පාඩු ලැබූ එක් ආයෝජනයක් පමණි.

තවදුරටත් ගැටලුකාරී කරුණ වන්නේ, නඩු පාර්ශ්වය විසින් ත්‍රිපුද්ගල විනිශ්චය මණ්ඩලයට ඉදිරිපත් කරන තර්කය අනුව, ග්‍රීක බැඳුම්කර ආයෝජනය හරහා මහ බැංකුවට හා රජයට පාඩුවක් සිදුකිරීමට මහ බැංකු අධිපතිවරයා අදහස් කළ බවත්, එම අවස්ථාවේදීම එම ආයතනයේ ඉතිරි 99.4% ක කළඹ හරහා ඉතිහාසයේ ඉහළම ලාභය උපයා දීමටද ඔහු නායකත්වය දුන් බවත් එකවර පිළිගැනීමට සිදුවීමයි.

2011 මාර්තු 17 දින ජාත්‍යන්තර මෙහෙයුම් දෙපාර්තමේන්තුවේ අධ්‍යක්ෂවරයා විසින් ඉදිරිපත් කළ මතක සටහනක මෙසේ සඳහන් විය:

“ග්‍රීසිය සහ අයර්ලන්තය පිළිබඳ යෝජිත ආයෝජන සංචිතවල 1% ටත් වඩා අඩු ප්‍රමාණයක් බැවින් ඒවා ප්‍රමාණාත්මකව වැදගත් නොවන අතර, පසුගිය වසර 25 තුළ කිසිදු කළඹ පාඩුවක් වාර්තා නොවූ මහ බැංකුවේ සංචිත කළමනාකරණ සාර්ථකත්වය සැලකිල්ලට ගත් විට, මහ බැංකුව අනවශ්‍ය අවදානමකට ලක් නොවනු ඇත.”

ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයද මෙම විග්‍රහය පිළිගෙන තිබුණි.

ග්‍රීක බැඳුම්කරවල 0.6% ක ආයෝජනය සම්බන්ධයෙන් ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය ලබාදී ඇති නිරීක්ෂණ, පැමිණිලි පාර්ශ්වයේ චෝදනා දුර්වල කරන ප්‍රධාන කරුණු හතරකට පැහැදිලිවම සහාය දක්වයි.

1. අපරාධමය අරමුණ (Mens Rea)නොමැති වීම

අල්ලස් පනතේ 70 වන වගන්තිය අනුව, වැරදි පාඩුවක් සිදුවන බව දැන සිටියදීම ක්‍රියා කළ බව ඔප්පු කළ යුතුය. නමුත් එම වසරේම සංචිත කළඹෙන් 99.4% ක් හරහා වාර්තාගත ලාභයක් උපයා දුන් පුද්ගලයෙකු, ඉතිරි 0.6% ක් හරහා පාඩුවක් සිදුකිරීමට අදහස් කළේ යැයි තර්ක කිරීම යථාර්ථවාදී නොවේ.

වාර්තාගත ලාභයක් සහ අපරාධමය අරමුණක් එකිනෙකට පටහැනි සංකල්ප දෙකකි. එහෙත් CIABOC දැන් උත්සාහ කරන්නේ කළඹේ ඉතා කුඩා කොටසක අඩු කාර්යසාධනය පමණක් පදනම් කරගෙන දූෂණ චෝදනාවක් ගොඩනැගීමටය.

2. හිතාමතා වගකීම පැහැර හැරීමක් නොමැති බැවින් නීතිමය මුක්තිය අදාළ වේ

මූල්‍ය නීති පනතේ 47 වන වගන්තිය අනුව, “අකටයුතුකම්” හෝ “හිතාමතා වගකීම පැහැර හැරීම” මගින් පාඩුවක් සිදුවූයේ නම් හැර, මූල්‍ය මණ්ඩල සාමාජිකයන් වගකීමෙන් ආරක්ෂා කරයි.

විවිධාංගීකරණය කළ කළඹකින් 0.6% ක් වැඩි ප්‍රතිලාභ සහිත ආයෝජනයකට යොමු කර, ඉතිරි 99.4% ක් හරහා වාර්තාගත ලාභයක් උපයා ඇති කළමනාකරුවෙකු හිතාමතා වගකීම පැහැර හැරූ බවට සාධාරණව චෝදනා කළ නොහැක.

3. “වැරදි පාඩුවක්” නොමැත

ඇමෙරිකානු ඩොලර් මිලියන 430.2 ක ශුද්ධ ලාභයක් උපයාගත් වසරකදී සිදුවූ ඩොලර් මිලියන 6.6 ක පාඩුවක් “වැරදි පාඩුවක්” ලෙස හැඳින්විය නොහැක. එය ක්‍රියාකාරී කළඹ කළමනාකරණයේ සාමාන්‍ය හා අපේක්ෂිත ලක්ෂණයකි.

එලෙසම ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයද මෙසේ සඳහන් කළේය:

“ග්‍රීක බැඳුම්කර ආයෝජනය සහ එහි ගනුදෙනු අවදානම් කළමනාකරණ උපායමාර්ගයක කොටසකි. සියලු ආයෝජන අවදානම් රහිත නම්, ප්‍රතිලාභ ඉතා සුළු වනු ඇත. එබැවින් මහ බැංකුව අඩු අවදානම් සහ අවදානම් සහිත ආයෝජන මිශ්‍රණයක් තෝරා ගත යුතුය.”

4. ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය දැනටමත් මෙම ගනුදෙනුව ඇගයීමට ලක් කර ඇත

ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය ග්‍රීක බැඳුම්කර ආයෝජනය “ආයෝජන කළඹේ ඉතා කුඩා කොටසක්” ලෙසත්, “ තරමක් හොඳ සම්පත් ප්‍රමාණයක්” ලෙසත් විස්තර කර ඇත.

තීන්දුවේ මෙසේ සඳහන් වේ:

“එවැනි බැඳුම්කරවල ආයෝජනය කිරීමේ තීරණය ගනු ලැබුවේ විවිධ අවදානම් අතර සමතුලිතතාවය සැලකිල්ලට ගනිමිනි. ආයෝජන කළඹෙන් 0.6% ක් පමණක් ග්‍රීක බැඳුම්කරවල ආයෝජනය කර තිබුණි.”

තවද, යුරෝ කලාපයේ තත්ත්වය නරක අතට හැරුණු විට, තවත් අවදානම් අවම කිරීම සඳහා මහ බැංකුව ඩොලර් මිලියන 6.6 ක පාඩුවක් යටතේ එම බැඳුම්කරවල කොටසක් විකුණා ඇති බවත්, එම පාඩුව 2011 වසරේ ඩොලර් මිලියන 430.2 ක ලාභයට ඇතුළත් කර ඇති බවත් අධිකරණය සඳහන් කර ඇත.

කිසිදු කොටස් හිමියෙකු, නියාමකයෙකු, මහ බැංකුවක් හෝ ආයෝජන වෘත්තිකයෙකු,  ආයෝජන කළඹකින් 0.6% ක නරකම කාර්යසාධනය පමණක් වෙන් කරගෙන, වාර්තාගත ලාභය ලබාදුන් 99.4% ක් නොසලකා  ආයෝජන කළඹ කළමනාකරණය ඇගයීමට ලක් නොකරයි.

එය  ආයෝජන කළඹ කළමනාකරණය ක්‍රියාකරන ආකාරය නොවේ. එය අවදානම් කළමනාකරණය ක්‍රියාකරන ආකාරය නොවේ. ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයද පෙන්වා දී ඇත්තේ එය මෙම ආයෝජනය ඇගයිය යුතු ආකාරය නොවන බවයි.

සාරාංශයෙන් ගත් කල, පැමිණිලි පාර්ශ්වයේ තර්කය වන්නේ විවිධාංගීකරණය කළ සංචිත කළඹක් හරහා තම ආයතනයේ ඉතිහාසයේ ඉහළම ලාභය උපයා දුන් සංචිත කළඹ කළමනාකරුවෙකු, එම කළඹේ කුඩා කොටසක වටිනාකම අඩුවීම නිසා අපරාධමය දූෂිතයෙකු බවට පත්වන බවයි.

එවැනි යෝජනාවක් ආර්ථික වශයෙන් අතාර්කික වන අතර, ජාත්‍යන්තර වශයෙන් පිළිගත් සංචිත කළඹ කළමනාකරණ මූලධර්මවලටද පටහැනිය.

මෙම ක්‍රියාමාර්ගය පිටුපස සිටින පිරිස් වෙළෙඳපොළ බලවේග, බැඳුම්කර වෙළෙඳපොළ සහ ආයෝජන කළඹ පිළිබඳ පමණක් නොව, අපගේ නීති පද්ධතියේ මූලික මූලධර්ම පිළිබඳවද අවබෝධයකින් තොර බව පැහැදිලිය.

ඇලිස්ගේ අරුම පුදුම ලෝකයේ රැජිනගේ ප්‍රසිද්ධ ප්‍රකාශය මෙහිදී සිහිපත් නොවී සිටිය නොහැක:

“පළමුව දඬුවම දෙන්න; තීන්දුව පසුව දෙන්න.”

මහාචාර්ය ඩේවිඩ් හොයිල්

The Sri Lankan Greek Bonds Case Meets Alice in Wonderland

ආචාර්ය ඩේවිඩ් හොයිල් අප්‍රිකානු සහ ජාත්‍යන්තර කටයුතු පිළිබඳ විශේෂඥතාවක් ඇති මහජන කටයුතු උපදේශකයෙකි. ඔහු ආරක්ෂක හා ආරක්ෂණ අධ්‍යයන සඳහා වූ බ්‍රිතාන්‍යයේ ප්‍රමුඛතම ආයතනයක් වන Royal United Services Institute (RUSI) හි තේරී පත් වූ අධිසාමාජිකයෙකුද වේ. එමෙන්ම Royal Institute of International Affairs, Royal African Society, සහ එක්සත් රාජධානිය හා එක්සත් ජනපදයේ African Studies Associations හි සාමාජිකයෙකු ද වේ.

ඔහු අප්‍රිකානු දේශපාලනය, ජාත්‍යන්තර සබඳතා, මානව හිමිකම් සහ නීතිමය කාරණා ඇතුළු විෂයයන් පිළිබඳ ග්‍රන්ථ සහ පර්යේෂණ ලිපි රැසක කතුවරයා ද වේ.

කතෘ සටහන