"චීන ණය උගුල" පිළිබඳ කතාව පදනම් විරහිත ප්‍රබන්ධයක්- භූ-ආර්ථික විද්‍යාව පිළිබඳ කීර්තිමත් ඉරාක-ස්වීඩන් විශාරදයෙකු වන හුසේන් අස්කරි

Apr 29, 2026 at 01:50 PM

|

Lanka Leader

චීනයේ තීරයක් සහ මාර්ග මුලපිරීම ((Belt and Road Initiative) බටහිර විවරණ මගින් බොහෝ විට වරාය, දුම්රිය මාර්ග සහ මහාමාර්ගවලට ලඝු කරන තත්වයට වඩා බොහෝ සෙයින් අභිලාෂකාමී බව ජාත්‍යන්තර සබඳතා සහ භූ-ආර්ථික විද්‍යාව පිළිබඳ ප්‍රමුඛ ඉරාක-ස්වීඩන් විශාරදයෙකු වන හුසේන් අස්කරි පවසයි.

ඔහුගේ තර්කයට අනුව චීනයේ තීරයක් සහ මාර්ග මුලපිරීමෙහි ඇති හරය තුළ,  "මනුෂ්‍ය වර්ගයා සඳහා බෙදාගත් අනාගතයක් සහිත ප්‍රජාවක්" යන සංකල්පය පවතී. එලෙසම, තීරයක් සහ මාර්ග මුලපිරීම  ආර්ථික සහයෝගීතාවය පමණක් නොව, ශිෂ්ටාචාර අතර සංස්කෘතික හුවමාරුව සහ අන්‍යෝන්‍ය ඉගෙනීම ද ඇතුළත්වන අදහසකි.

"තීරයක් සහ මාර්ගයක් යනු යටිතල පහසුකම් සම්බන්ධයෙන් වන මැදිහත් වීමක් පමණක් නොවේ," අස්කරි බීජිං හි පැවති සමුළුවකට සමගාමීව "21st Century Business Herald" සමඟ සම්මුඛ සාකච්ඡාවකට එක් වෙමින් පැවසීය. " තීරයක් සහ මාර්ග මුලපිරීම යනු පුරාණ සේද මාවතේ සැබෑ ආත්මය වන දැනුම බෙදා ගැනීම සහ එකිනෙකාගෙන් ඉගෙනීම පිළිබඳ ශිෂ්ටාචාරවත් බවයි." ඔහු පැවසුවේය.

අස්කරි ස්වීඩනයේ තීරයක් සහ මාර්ග මුලපිරීම ආයතනයේ (BRIX) සම-නිර්මාතෘ සහ නියෝජ්‍ය අධ්‍යක්ෂවරයා වන අතර එම මුලපිරීම වෙනුවෙන් පර්යේෂණ කිරීමට සහ ඒ වෙනුවෙන් පෙනී සිටීමට වසර ගණනාවක් ගත කර ඇත.

ඔහු බටහිර ආසියාව සහ අප්‍රිකාවට නව සේද මාවත දිගු කිරීමේ සම කර්තෘ, ජාත්‍යන්තර උපාය මාර්ග සඳහා වූ ගුවැන්ඩොං ආයතනයේ විශේෂ පර්යේෂණ සහකරුවෙකු සහ ෂිලර් ආයතනයේ ආර්ථික උපාය මාර්ග විශ්ලේෂකයෙකි.

අප්‍රේල් 14 වන දින ඔහු චීනයේ රෙන්මින් විශ්ව විද්‍යාලයේ චොංයැං මූල්‍ය අධ්‍යයන ආයතනය විසින් සංවිධානය කරන ලද කලාපීය සහ රාජ්‍යන් අධ්‍යයන සංසදයේ “එක්සත් ජනපද මාලාවේ” 21 වන සැසිය ඇමතීය. “‘ඇමරිකාව පළමුව’ ‘චීනයේ ප්‍රවේශය හමුවෙයි’: චීනය බටහිර ආසියාව සහ අප්‍රිකාව ගැඹුරින් සම්බන්ධ කර ගන්නේ කෙසේද?” යන මාතෘකාව යටතේ ඔහු පැවැත්වූ දේශනය, ලෝකයේ විවිධ කලාපවල තීරයක් සහ මාර්ග මුලපිරීම හි වර්ධනය වන බලපෑම පරීක්ෂා කළේය.

“ණය උගුල” හෙවත් පදනම් විරහිත වෘතාන්තය 

සමුළුවේ විවේක කාලය අතරතුර පැවැති පුළුල් සාකච්ඡාවකදී, චීනය අප්‍රිකාවේ සහ අනෙකුත් සංවර්ධනය වෙමින් පවතින කලාපවල “ණය උගුලක්” නිර්මාණය කරන බවට දිගු කලක් තිස්සේ පැවති බටහිර චෝදනාව අස්කරි තර්කානුකූලව ප්‍රතික්ෂේප කළේය. අප්‍රිකානු රටවල් මුහුණ දෙන ණය ගැටළුවේ සැබෑ මූලාශ්‍රය චීනය සමඟ නොව බටහිර මූල්‍ය ආයතන සමඟ ඇති බව ඔහු තර්කානුකූලව ඔප්පු කළේය.

"සැම්බියාව, කෙන්යාව හෝ පකිස්ථානය වැනි රටවල ණය ව්‍යුහය දෙස බැලුවහොත්, බ්ලැක්රොක්, ඈෂ්මෝර් වැනි බටහිර පෞද්ගලික ණය දෙන්නන් හෝ ජාත්‍යන්තර මුල්‍ය අරමුදල සහ ලෝක බැංකුව වැනි බහුපාර්ශ්වික ආයතන සමඟ සසඳන විට චීනයේ කොටස ඉතා කුඩා බව ඔබට පෙනෙනු ඇත," අස්කරි පැහැදිලි කළේය. "ඊනියා 'ණය උගුල' ආඛ්‍යානය කරුණු මත පදනම් නොවේ - එය එක්සත් ජනපද රාජ්‍ය දෙපාර්තමේන්තුව සහ සමහර හාවඩ් ශාස්ත්‍රඥයින් විසින් නිර්මානය කරන ලද භූ දේශපාලනික කතාවකි."

චීන ණය සාමාන්‍යයෙන් දිගු කාලීන (අවුරුදු 20-25), 2-3% පමණ අඩු පොලී අනුපාත දරන අතර, අනාගත ආදායමක් උපයා ගැනීමට උපකාරී වන ඵලදායී යටිතල පහසුකම් සඳහා ආයෝජනය කරනු ලබන බව ඔහු තවදුරටත් පැවසීය.

ඊට පටහැනිව, බටහිර ණය බොහෝ විට කෙටි කාලීන වන අතර, 6-10% පොලී අනුපාත සහිතව, සහ අයවැය හිඟයන් ආවරණය කිරීමට හෝ පවතින ණය අළුත් කිරීමට නිතර භාවිතා කරනු ලැබේ. එමගින් සැබෑ "හිමබෝල බලපෑමක්" නිර්මාණය කරන බව ඔහු පෙන්වා දුන්නේය. "සැබෑ ණය උගුල"  "චීනයෙන් නොව බටහිර මූල්‍ය පද්ධතියෙන් පැමිණේ" යනුවෙන් අස්කරි අවධාරණය කළේය.

ඇමරිකාවේ පරිහානිය වේගවත් කරන “ඇමරිකාව පළමුව”

එක්සත් ජනපද විදේශ ප්‍රතිපත්තිය ව්ශ්ලේශණය කරමින්, අස්කරි තර්ක කළේ මෙම වසරේ නිතර සිදුවන ඇමරිකානු මිලිටරි ක්‍රියාමාර්ග, වෙනිසියුලාවේ සිට මැදපෙරදිග දක්වා, “නිස්සාරණ මැදිහත්වීමක්” ලෙස හැඳින්වූ දෙයට අනුකූල උපාය මාර්ගයක් පිළිබිඹු නොකරන බවයි. එවැනි ප්‍රවේශයක්, ස්ථාවරත්වයක් ලබා දීමට අපහසු බවත්, ඒ වෙනුවට ඇමරිකාවේ සාපේක්ෂ පරිහානිය ඉක්මන් කළ හැකි බවත් ඔහු අවධාරණය කළේය.

සැබෑ දිගුකාලීන ජාතික ශක්තිය, කෙටි කාලීන මිලිටරි හෝ දේශපාලන ලීවරයක් වෙනුවට ආර්ථික ඵලදායිතාව සහ ජීවන තත්වයන් මගින් මනිනු ලබන බව ඔහු තවදුරටත් පෙන්වා දුන්නේය. “මෙම ප්‍රතිපත්ති දිගටම පැවතුනහොත්, ඒවා අස්ථායී ජාත්‍යන්තර පරිසරයක් ඉතිරි කරන අතරම ඇමරිකාවේම සංවර්ධනයේ අත්තිවාරම් ඛාදනය කරනු ඇත.” අස්කරි පැවසීය.

ඔහු සඳහන් කළේ, අධිරාජ්‍යයන් බොහෝ විට අන් අයව ආධිපත්‍යය දැරීමට දීර්ඝ කාලයක් තිස්සේ දරන උත්සාහයන් හරහා තමන්ව දුර්වල කරන බව ඉතිහාසය ඔප්පු කර ඇති බවයි.

මැදපෙරදිග ගැටුම් සාමකාමීව විසඳා ගත යුතු නම්, ගෝලීය දකුණේ රටවල් ක්‍රියාකාරීව ප්‍රවර්ධනය කරන සහ වැළඳ ගැනීමට උනන්දු වන වඩාත් සහයෝගීතා ආදර්ශයක් ලෝකයට දැකගත හැකි බව ඔහු විශ්වාස කරන බව අවධාරණය කළේය.

ශිෂ්ටාචාර සංවාදය සඳහා වාහනයක් ලෙස තීරයක් සහ මාර්ග මුලපිරීම

දේශනයේදී, අස්කරිගේ කේන්ද්‍රීය අරමුණ වූයේ තීරයක් සහ මාර්ග මුලපිරීම සෑම විටම පටු යටිතල පහසුකම් ඉලක්ක ඉක්මවා ගොස් ඇති බවත්, එහි ගැඹුරු අරමුණ වන්නේ මනුෂ්‍යත්වය සඳහා බෙදාගත් අනාගතයක රාමුව යටතේ ශිෂ්ටාචාර අතර අන්‍යෝන්‍ය ඉගෙනීම පෝෂණය කිරීම බව තහවුරු කිරීමටය.

ඔහු පෙන්වා දුන්නේ,පුරාණ සේද මාවත, කිසි විටෙකත් ප්‍රධාන වශයෙන් සේද සම්බන්ධයෙන් නොවන බවත් එය මහාද්වීප හරහා අදහස්, තාක්ෂණයන් සහ සංස්කෘතීන් තිරසාර ලෙස හුවමාරු කර ගැනීම සම්බන්ධයෙන් වන බවත්ය.

බොහෝ ශිෂ්ටාචාරවල නැගීම සහ වැටීම ඓතිහාසිකව ප්‍රචණ්ඩ ගැටුම් සහ අතිමහත් මානව පිරිවැය මගින් සලකුණු කර ඇති අතර, චීනයේ අඛණ්ඩ ශිෂ්ටාචාරය වෙනස් ආකෘතියක් ඉදිරිපත් කරන බව ඔහු පෙන්වා දුන්නේය.

අස්කරි පෙන්වා දුන්නේ, ඉතිහාසයේ පළමු වතාවට, ලෝකයට අව්‍යාජ "ශිෂ්ටාචාර අතර සංවාදයක්" සාක්ෂාත් කර ගැනීමට අවස්ථාවක් උදාවී ඇති බවයි. එනම්, ජාතීන් සහ සංස්කෘතීන් එකම ඓතිහාසික කාල පරිච්ඡේදයක් තුළ සමාන කොන්දේසි යටතේ සම්බන්ධ වන අවස්ථාවක් බවයි.