අසාර්ථකත්වයන්ගේ වීර කාව්‍යය.. දින 40 ක ගල්ෆ් යුද්ධය පිළිබඳ උපායමාර්ගික ගණනය කිරීමක් - ආචාර්ය ජගත් චන්ද්‍රවංශ

Apr 16, 2026 at 03:04 PM

|

Lanka Leader

කොංග්‍රස් මණ්ඩලයේ අනුමැතියකින් තොරව සහ ජාත්‍යන්තර නීතිය උල්ලංඝනය කරමින් ට්‍රම්ප් පරිපාලනය විසින් ආරම්භ කරන ලද මේ වන විට ගෙවා ඇති ගල්ෆ් කලාපයේ දින 40 ක යුද්ධය, නවීන ඇමරිකානු ඉතිහාසයේ සිදු වූ දරුණුතම මිලිටරි සහ රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික අසාර්ථකත්වයන්ගෙන් එකක් ලෙස සනිටුහන් වේ.

යුද්ධයේ පිරිවැය

හාවඩ් ව්‍යාපාරික පාසලේ (Harvard School of Business) අධ්‍යයනයකට අනුව ඩොලර් ට්‍රිලියන 1ක සෘජු පිරිවැයක් දැරීමෙන් පසුවත්, පාසල් ළමුන් ඇතුළු දහස් ගණනක අහිංසක සිවිල් වැසියන්ගේ මරණ, බහුතරයක් ගල්ෆ් රටවල විනාශයන් සහ ඇමරිකානු මෙන්ම ඉරාන හමුදාවන්ගේ සිදු වූ සැලකිය යුතු ජීවිත හානි මධ්‍යයේ වුවද, එක්සත් ජනපදය සහ ඊශ්‍රායලය විසින් ඔවුන්ගේ ප්‍රකාශිත අරමුණු කිසිවක් ඉටු කර ගැනීමට සමත් වූයේ නැත:

 * ඉරානයේ පාලන තන්ත්‍රය වෙනස් කිරීමට නොහැකි වීම.

 * ඉරානයේ න්‍යෂ්ටික වැඩසටහන විනාශ කිරීමට නොහැකි වීම.

 * කිසිදු ආකාරයක ජයග්‍රහණයක් අත්කර නොගැනීම.

 ප්‍රතිඵලය වූයේ නින්දා සහගත ලෙස පසුබැසීම පමණි.

ඒ වෙනුවට, මෙම ආක්‍රමණය හේතුවෙන් හෝමුස් සමුද්‍ර සන්ධිය (Strait of Hormuz) වසා දැමීමට සිදු වූ අතර, එය ගෝලීය ආර්ථිකය අඩපණ කිරීමටත්, ලොව පුරා බලශක්ති මිල ඉහළ නැංවීමටත්, ඇමරිකානු මිත්‍ර පාක්ෂිකයින් සහ ඇමරිකානු පුරවැසියන් පවා දැඩි ආර්ථික අවපාතයකට ඇද දැමීමටත් හේතු විය.

උපායමාර්ගික වශයෙන්  හුදකලා වීම

පහත සඳහන් පාර්ශවයන් විසින් එක්සත් ජනපදය අත්හැර දමනු ලැබීය:

 නේටෝ (NATO) මිත්‍ර රටවල්:

තුර්කිය, ජර්මනිය, ප්‍රංශය, එක්සත් රාජධානිය, ඉතාලිය, ස්පාඤ්ඤය සහ අනෙකුත් රටවල් සහය දීම ප්‍රතික්ෂේප කළ අතර එක්සත් ජනපද ක්‍රියාවන්ට විවෘතව විරුද්ධ විය.

 ගල්ෆ් හවුල්කරුවන්:

සෞදි අරාබිය සහ එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්‍යය රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික විසඳුම් ඉල්ලා සිටි අතර, කටාර් රාජ්‍යය වොෂින්ටනයට එරෙහි විය.

ආසියානු මිත්‍ර රටවල්:

ජපානය සහ දකුණු කොරියාව වන්දි ඉල්ලා සිටි අතර එක්සත් ජනපදය සමග ඇති ඔවුන්ගේ ආරක්ෂක සබඳතා පිළිබඳව නැවත සලකා බැලීමට කටයුතු කළේය.

ට්‍රම්ප් පරිපාලනය දේශපාලනිකව, නීත්‍යානුකූලව සහ සදාචාරාත්මකව තනි විය.

නීතිමය සහ ව්‍යවස්ථාපිත ගණනය කිරීම්

යුද්ධය සඳහා කොංග්‍රස් මණ්ඩල අනුමැතිය නොමැති වූ බැවින්, ඉරානය අවහිර කිරීම ජාත්‍යන්තර නීතියට අනුව (UNCLOS 101 වගන්තිය) මුහුදු කොල්ලකෑමක් ලෙස සැලකේ.

දහස් ගණනක සිවිල් මරණ සහ "ශිෂ්ඨාචාරය විනාශ කිරීමේ" ප්‍රකාශිත අභිප්‍රාය ද සමග ඒකාබද්ධව, එක්සත් ජනපද නායකත්වය පහත සඳහන් චෝදනාවලට මුහුණ දී සිටී: (මෙම තත්වයන් මඟ හරවා ගැනීම සඳහා, අප්‍රේල් 27 ට පෙර කොංග්‍රසයේ සහය ලබා ගැනීමට එක්සත් ජනපද පරිපාලනය සැලසුම් කරමින් සිටින බව මෙම ලිපිය ලියන අතරතුර රුසියානු මාධ්‍ය හරහා අසන්නට ලැබුණි.)

 * ආක්‍රමණශීලී අපරාධ (Crimes of aggression)

 * යුද අපරාධ (War crimes)

 * මුහුදු කොල්ලකෑම (Piracy)

 * එක්සත් ජනපද ව්‍යවස්ථාව උල්ලංඝනය කිරීම (යුද බලතල වගන්තිය)

දේශීය බලපෑම

සෙනෙට් සභාවේ ඩිමොක්‍රටික් පක්ෂ නායක චක් ෂූමර් (Chuck Schumer) විසින් මෙම සමස්ත මෙහෙයුම "අසාර්ථකත්වයන්ගේ වීර කාව්‍යය" (Epic of Failures) ලෙස උචිත ලෙස නම් කළ අතර එය මෙම ගැටුම සදාකාලිකව හඳුනා ගන්නා ලේබලය වනු ඇත.

මෙම වාක්‍ය ඛණ්ඩය සමස්ත බිඳවැටීමම මනාව ග්‍රහණය කර ගනී:

 * මිලිටරිමය අසාර්ථකත්වය

 * උපායමාර්ගික අසාර්ථකත්වය

 * ආර්ථිකමය අසාර්ථකත්වය

 * නීතිමය අසාර්ථකත්වය

 * රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික අසාර්ථකත්වය

 * සදාචාරාත්මක අසාර්ථකත්වය

අවසන් තීන්දුව

එක්සත් ජනපදය යුද්ධයට අවතීර්ණ වූයේ ගෝලීය සුපිරි බලවතෙකු ලෙසය. නමුත් ඉන් ඉවත් වූයේ "මැර රාජ්‍යයක්" (Rogue state) ලෙසිනි. එනම් ආර්ථික වශයෙන් ලේ ගලන, දේශපාලනිකව හුදකලා වූ, නීතිමය වශයෙන් නිදහසට කරුණු කිව නොහැකි සහ සදාචාරාත්මකව බංකොලොත් වූ රාජ්‍යයක් ලෙසය.

ඉරානය නොනැසී පැවතුණි. ඔවුන්ගේ න්‍යෂ්ටික වැඩසටහන ද නොනැසී පැවතුණි. වරක් වොෂින්ටනය විසින් මෙහෙයවන ලද ගෝලීය අනුපිළිවෙල, දැන් ස්ථාවරත්වය සඳහා වෙනත් දෙසක් බලා සිටියි.

උගත යුතු පාඩම

"අසාර්ථකත්වයන්ගේ වීර කාව්‍යය" අනාගත පරිපාලනයන් සඳහා එක් ස්ථිර පාඩමක් ලබා දෙයි:

"නීත්‍යානුකූලභාවයෙන් තොර ආක්‍රමණශීලීත්වයත්, යථාර්ථවාදයෙන් තොර උපායමාර්ගයත්, ප්‍රඥාවෙන් තොර බලයත් මග පෙන්වන්නේ ජයග්‍රහණය කරා නොව, ස්වයං විනාශය කරාමය."