එක්සත් ජනපදය තවත් පාලනය කළ නොහැකි යුද මඩ ගොහොරුවක් වෙත ලිස්සා යනවාද?

Mar 24, 2026 at 02:52 PM

|

Lanka Leader

මේ වන විට එක්සත් ජනපද-ඊශ්‍රායල්-ඉරාන ගැටුම එහි සිව්වන සතියට එළඹී ඇත. ඉක්මන් ජයග්‍රහණයක් අරමුණු කරගත් ඉරානයට එරෙහිව "ශිර්ෂ ඡේදන ප්‍රහාර" ලෙස ආරම්භ වූ අකුණු ප්‍රහාර දැන් දැන් පූර්ණ පරිමාණයේ මඩ ගොහොරුවක් බවට පත්වෙමින් තිබේ.

යුද්ධය නැවැත්වීම සඳහා "ඵලදායී" සාකච්ඡා ආරම්භ වූවා යැයි උපුටා දක්වමින්, එක්සත් ජනපදය විසින් ඉරානයේ බලාගාරවලට එල්ල කරන ප්‍රහාර කල් දමමින් සිටී. එහෙත් නිරීක්ෂකයින් ප්‍රවේශම් සහගතව ශුභවාදී බලාපොරොත්තු සහිතව සිටින අතර, එය හුදෙක් තාවකාලික කල්මැරීමක් ලෙස සලකයි. කෙසේ වුවද ධවල මන්දිරයට දැන් යුද්ධය තව තවත් අවුලුවා ලීමට අවශ්‍ය නැත. මෙම ලිපිය ලියන මොහොත වන විට, ටෙහෙරානය එක්සත් ජනපදය සමඟ කෙරෙන කිසිදු සාකච්ඡාවක් තහවුරු කර නොමැත.

ඊයේ(23), ප්‍රධාන ධාරාවේ එක්සත් ජනපද මාධ්‍ය ආයතන වොෂින්ටනය යුද්ධයේ ග්‍රහණය අහිමි වෙමින් පවතින බවට දැඩි කනස්සල්ල කනස්සල්ල පළ කළේය. හෝමූස් සමුද්‍ර සන්ධියේ අර්බුදයට විසඳුමක් සෙවීමේදී එක්සත් ජනපදය වඩ වඩාත් මංමුලා සහගත විකල්ප ලැයිස්තුවක් හරහා ගමන් කරමින් සිටින බව ඇසෝසියේටඩ් ප්‍රෙස් පවසා සිටියේය. මුහුදු මාර්ගය සුරක්ෂිත කිරීම සඳහා වන ඉල්ලීම්වල සිට සම්බාධක ඉවත් කිරීම දක්වා සහ දැන් ඉරානයේ සිවිල් යටිතල පහසුකම්වලට එරෙහිව සෘජු තර්ජනයක් දක්වා තත්වයන් වර්ධනය වෙමින් පවතී.

ඉරානයේ යුද්ධය වෙනුවෙන් ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයට නරක විකල්ප හතරක් "ද ඉකොනොමිස්ට්" සඟරාව විසින් පැහැදිලිවම ඉදිරිපත් කරන ලද්දේය. දෙපාර්ශ්වයම එකිනෙකා කෙරෙහි  විශ්වාසය ශුන්‍ය මට්ටමක තබා ඇති අතර සහන ලබා ගැනීමේ මනෝභාවයකින් නොසිටින බැවින් සාකච්ඡා කිරීම අවම විය හැකි අවස්ථාවකි. ඒකපාර්ශ්විකව ජයග්‍රහණය ප්‍රකාශ කිරීම සඳහා ඉරානය හෝමූස් සමුද්‍ර සන්ධියේ හුස්ම හිර කර පොහොසත් කළ යුරේනියම් සාක්කුවේ දමා ගනු ඇත. තවත් සති කිහිපයක් ගුවන් ප්‍රහාර එල්ල කිරීම හේතුවෙන් ගල්ෆ් කලාපයේ තීරණාත්මක යටිතල පහසුකම් මත ඉරානයේ ප්‍රහාර එල්ල විය හැකිය. කාර්ග් දූපත අල්ලා ගැනීම සඳහා ගොඩබිමින් සහ මුහුදින් කෙරෙන ප්‍රහාර ඇතුළුව ගැටුම උත්සන්න කිරීමට ගන්නා උත්සාහයන් ඊටත් වඩා විශාල අනතුරක් ගෙන එනු ඇත. නිගමනය පැහැදිලිය: විකල්ප කිසිවකින් ඇත්ත වශයෙන්ම යුද්ධය අවසන් කළ නොහැක.

සති හතරකට පසු, තවමත් මිසයිල පියාසර කරමින් සිටියි, තෙල් මිල තව තවත් ඉහළ යමින් පවතී. සිවිල් වැසියන් මිය යමින් සිටින අතර, මෙම යුද්ධය අවසන් වන්නේ කෙසේදැයි කිසිවෙකු දන්නේ නැත. වොෂින්ටනයට ඉරානයේ බලාගාර විනාශ කරන බවට තර්ජනය කර, පසුව දින පහකින් ප්‍රහාරක ක්‍රියාමාර්ග ප්‍රමාද කළ හැකි නමුත් සටන් විරාමයක් සඳහා ක්‍රියාත්මක කළ හැකි සැලැස්මක් නොමැත.

පෙබරවාරි 28 වන දින ඉරානයට එරෙහි ආරම්භක "ශිර්ෂ ඡේදන ප්‍රහාර" මුලදී එක්සත් ජනපදයට "තීරණාත්මක ජයග්‍රහණයක්" ලෙස පෙනෙන්නට තිබුණි. එහෙත් මේ වන විට යථාර්ථය උඩු යටිකුරු වී ඇත. විශ්ලේෂකයෝ පරස්පර විරෝධය පෙන්වා දෙමින් සිටිති.විශ්ලේෂකයන්ගේ නිරීක්ෂන; ප්‍රහාර "ඕනෑවට වඩා සාර්ථක" විය - ඔවුන් ඉරානයේ ප්‍රධාන පුද්ගලයින් කිහිප දෙනෙකු විනාශ කළ අතර, සාකච්ඡා කිරීමට කෙනෙකු සොයා ගැනීම දුෂ්කර වීම හේතුවෙන්  "ඕනෑවට වඩා අසාර්ථක" විය - ඉරානයේ විප්ලවවාදී ආරක්ෂක අණදෙන ව්‍යුහය නොනැසී පවතී. එහි අර්ථය හෝමූස් සමුද්‍ර සන්ධිය ප්‍රායෝගිකව අවහිර කර ඇති බවත්, එක්සත් ජනපදය සහ ඊශ්‍රායලය දිගු, වෙහෙසකර ගැටුමකට ඇද දමන බවත්, එහිදී කිසිදු පාර්ශ්වයක් ඉක්මනින් ජයග්‍රහණය නොකරන බවත්ය.

වොෂින්ටනය සම්ප්‍රදායික මාර්ගයෙන් බැහැර විකල්ප මාර්ගයක් සොයමින් සිටියද, එයට තවමත් අනෙක් පාර්ශව දෙක - ඉරානය සහ ඊශ්‍රායලය - එකම ස්ථාවරයකට පැමිණීම අවශ්‍ය වේ. ඉරානය මෙය ජාතික පැවැත්ම සඳහා පැවැත්මේ සටනක් ලෙස සලකයි. නැවත නැවතත් ඉරානය තුළ සිදු වූ ඝාතන සහ දැඩි පාඩු වලින් පසුව, ටෙහෙරානය එක්සත් ජනපදය සමඟ සාකච්ඡා කිරීමට තිබිය යුතු විශ්වාසය අහිමි කරගෙන ඇත. මේ අතර, ඊශ්‍රායලය ඉරානයට පහර දීම උත්සන්න කරමින් සිටින අතර, එය ඇමරිකානු හමුදා ඉවත් කර ගැනීමේ හැකියාව ඵලදායී ලෙස අවහිර කරන බව නිරීක්ෂකයෝ පවසති.

ඉරානයට ගොඩබෑමක් පිළිබඳ සාකච්ඡා දැන් වොෂින්ටනයේ ක්‍රියාකාරීව මේසය මත පවතී. ජපානයේ මූලස්ථානය කරගත් 31 වන මැරීන් ගවේෂණ ඒකකය  සමන්විත අවම වශයෙන් එක්සත් ජනපද මැරීන් භටයින් 2,000 ක් මැද පෙරදිග දෙසට යවා ඇත. කැලිෆෝනියාවේ 11 වන මැරීන් ගවේෂණ ඒකකය සහ USS Boxer ගොඩ බිමෙහි සහ මුහුදෙහි සටනට පුහුණු කළ කණ්ඩායමේ මැරීන් භටයින් 2,500 ක් අප්‍රේල් මාසයේදී  මැදපෙරදිග කලාපය බලා පිටත්ව යනු ඇත. 82 වන ගුවන් අංශය ද පෙර සැලසුම් කළ මැද පෙරදිග යෙදවීමකට සූදානම් වෙමින් සිටින බව වාර්තා වේ.

ඉරානයේ විශාල බොරතෙල් අපනයන මධ්‍යස්ථානයක් වන කාර්ග් දූපත එක්සත් ජනපදයට දර්ශන පතයට හසු වී ඇති බව වාර්තා වේ. "විශේෂඥයින් සහ හිටපු නිලධාරීන්ට අනුව, සමුද්‍ර සන්ධිය නැවත විවෘත කිරීම සඳහා එක්සත් ජනපදයට ලීවරයක් ලෙස භාවිතා කළ හැකි වන පරිදි මැරීන් භටයින්ට දිවයින අල්ලා ගත හැකිය." යනුවෙන් වෝල් ස්ට්‍රීට් ජර්නලය වාර්තා කළේය.

කෙසේ වෙතත්, මෙම අදහස අභ්‍යන්තර ආවේගයක් ඇති කර තිබේ. මෑතකදී ජාතික ත්‍රස්ත විරෝධී මධ්‍යස්ථාන අධ්‍යක්ෂ ධුරයෙන් ඉල්ලා අස්වූ ජෝ කෙන්ට් අනතුරු ඇඟවූයේ එය "අත්‍යවශ්‍යයෙන්ම ඉරානයට ඩ්‍රෝන යානා සහ මිසයිලවලින් පහර දිය හැකි දූපතක ප්‍රාණ ඇපකරුවන් පිරිසක් ලබා දීමක් වනු ඇති" බවයි.

ඉරාකයට වඩා විශාල ජාතියක් වන ඉරානයට සීමිත ගොඩ බිමින් සහ මුහුදින් කෙරෙන අමෙරිකානු හමුදා ගොඩබෑමක් වොෂින්ටනය බලාපොරොත්තු වන ප්‍රතිඵල ලබා දෙයිද යන්න - කාලය විසින් පමණක් පිළිතුරු ලබාදෙන ප්‍රශ්නයක් වනු ඇත. කෙසේ වෙතත්, ඉතිහාසය දැනටමත් පාඩමක් උගන්වා ඇත: 2003 දී, එක්සත් ජනපදය "සමූල ඝාතක අවි" මුවාවෙන් ඉරාකය ආක්‍රමණය කළේය. වේගවත් මිලිටරි "ජයග්‍රහණයකින්" පසු, එවැනි ආයුධ කිසිවක් සොයා ගැනීමට නොහැකි විය, නමුත් ඉරාකයේ ඇති වූ අවුල් සහගත තත්ත්වය වසර 20 කට වැඩි කාලයක් පැවතුනි. ඉරාක යුද්ධය බුෂ් පරිපාලනයේ මහජන අනුමැතිය ශ්‍රේණිගත කිරීම් බරපතල ලෙස අඩපණ කළ අතර එහි ඓතිහාසික උරුමය මත කල් පවතින පැල්ලමක් ඉතිරි කළේය.

ඉරානය සම්බන්ධයෙන් ගත් කල, එක්සත් ජනපදය දැන් ගිරයට හසු වූ පුවක් ගෙඩියක් තත්වයට පත්ව ඇති බව පෙනෙන්නට ඇත: ඉදිරි පෙළේ, ඉරානය දැඩි අධිෂ්ඨානයෙන් පෙරලා සටන් කරයි; පිටුපසින්, දේශීය සහයෝගය ඛාදනය වෙමින් පවතින අතර මිත්‍ර පාක්ෂිකයින් අමෙරිකාවෙන් ඈත් වෙමින් සිටිති.

නරකම දෙය නම්, එක්සත් ජනපදය ගැඹුරු උපායමාර්ගික උභතෝකෝටිකයකට කොටු වී සිටීමයි: පූර්ණ පරිමාණයේ යුද මඩ ගොහොරුවකට ගිලී යාම ගැන බියට පත් වුවද මැද පෙරදිග ආධිපත්‍යය අත්හැරීමට අකමැති වීම; ඉරානය සම්පූර්ණයෙන්ම පරාජය කිරීමට මංමුලා සහගත නමුත් එයට ඇතුළත් විය හැකි දැවැන්ත මිල ගෙවීමට අකමැති වීමයි.

කෙනෙකුට යුද්ධයක් ආරම්භ කළ හැකි නමුත් එය අවසන් කිරීම සම්පූර්ණයෙන්ම වෙනස් කාරණයකි.

Is the US slipping into another uncontrollable war quagmire?