ඇමරිකානු ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් ධූරයෙන් ඉවත් කිරීමට සෙනෙට් මන්ත්‍රීවරුන්ගෙන් දැඩි බලපෑම්.. 25 වන ව්‍යවස්ථා සංශෝධනය ක්‍රියාත්මක කරන ලෙසත් ඉල්ලීම්..

Mar 11, 2026 at 03:40 PM

|

Lanka Leader

අමෙරිකානු දේශපාලන කරළිය උඩුයටිකුරු කරමින්, ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් වහාම ධූරයෙන් ඉවත් කරන ලෙස අමෙරිකානු සෙනෙට් මන්ත්‍රීවරුන් කණ්ඩායමක් ඉල්ලීමක් කර ඇති බව වාර්තා වේ. 

ඒ සඳහා අමෙරිකානු ව්‍යවස්ථාවේ 25 වන සංශෝධනය භාවිතා කරන ලෙස ඔවුන් බලකර සිටින බව වාර්තා වේ.

ජනාධිපතිවරයාට තවදුරටත් සිය ධූරයේ වගකීම් දැරීමට හැකියාවක් නොමැති බවත්, රටේ ස්ථාවරත්වය ආරක්ෂා කර ගැනීම සඳහා මෙම හදිසි පියවර ගැනීම අත්‍යවශ්‍ය බවත් එම මන්ත්‍රීවරුන් තර්ක කරති.

ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාමය ගැටුම.

මෙම පියවර පිටුපස සිටින සෙනෙට් මන්ත්‍රීවරුන් පවසන්නේ, රටේ නායකත්වය සහ තීරණ ගැනීමේ හැකියාව මේ වන විට අවදානමට ලක්ව ඇති බවයි. මෙය නූතන ඇමරිකානු දේශපාලන ඉතිහාසයේ ව්‍යවස්ථාදායකය සහ විධායකය අතර ඇති වූ බරපතලම ව්‍යවස්ථාමය ගැටුමක් ලෙස විචාරකයෝ හඳුන්වති.

25 වන ව්‍යවස්ථා සංශෝධනය ඉස්මතු කිරීම හරහා, මෙහි වගකීම දැන් උප ජනාධිපතිවරයා සහ ජනාධිපතිවරයාගේ කැබිනට් මණ්ඩලය වෙත පැවරේ. ව්‍යවස්ථාවට අනුව, ජනාධිපතිවරයාට තම රාජකාරි ඉටු කිරීමට නොහැකි බව තීරණය කිරීමටත්, බලය පැවරීමේ නිල ක්‍රියාවලිය ආරම්භ කිරීමටත් බලය ඇත්තේ එම නිලධාරීන්ටය.

තීව්‍ර වන දේශපාලන උණුසුම.

මෙම ඉල්ලීම ඉදිරිපත් වන්නේ අමෙරිකාව තුළ දැඩි දේශපාලන නොසන්සුන්තාවක් පවතින වටපිටාවක ය. මෙය හුදෙක් දේශපාලන මතභේදයක් පමණක් නොව, ජාතික ආරක්ෂාව සහ රාජ්‍ය ආයතනවල ස්ථාවරත්වය පිළිබඳ ගැටලුවක් බව මන්ත්‍රීවරු අනතුරු අඟවති.

දැන් මුළු රටේම අවධානය යොමුව ඇත්තේ, උප ජනාධිපතිවරයා සහ කැබිනට් මණ්ඩලය මෙවැනි පෙර නොවූ විරූ පියවරක් ගැනීමට එකඟ වනු ඇත්ද යන්න පිළිබඳවයි. මෙහි ප්‍රතිඵලය ඇමරිකානු නායකත්වයේ අනාගතය සහ පාලන ආයතන අතර බල තුලනය තීරණය කරනු ඇත.

මොකක්ද මේ 25 වන සංශෝධනය?

ඇමරිකානු ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ 25 වන සංශෝධනය (25th Amendment) යනු ජනාධිපතිවරයෙකුට සිය ධූරයේ රාජකාරි ඉටු කිරීමට නොහැකි වන අවස්ථාවකදී ක්‍රියාත්මක වන විශේෂ ආරක්ෂිත පියවරකි. මෙහි වඩාත්ම කතාබහට ලක්වන 4 වන වගන්තිය ක්‍රියාත්මක වන ආකාරය පහත පරිදි සාරාංශ කළ හැකිය:

පියවරෙන් පියවර ක්‍රියාවලිය:

1. නිවේදනය කිරීම:

උප ජනාධිපතිවරයා සහ කැබිනට් මණ්ඩලයේ බහුතරය (නැතහොත් කොංග්‍රස් මණ්ඩලය විසින් නම් කරන ලද විශේෂ මණ්ඩලයක්) විසින් ජනාධිපතිවරයාට සිය ධූරයේ බලතල සහ වගකීම් ඉටු කිරීමට නොහැකි බවට ලිඛිත ප්‍රකාශයක් සෙනෙට් මණ්ඩලයේ සභාපතිවරයාට සහ නියෝජිත මන්ත්‍රී මණ්ඩලයේ කථානායකවරයාට ලබා දිය යුතුය.

2. බලය පැවරීම:

එම ප්‍රකාශය ලබා දුන් වහාම, ජනාධිපතිවරයාගේ බලතල අත්හිටුවන අතර උප ජනාධිපතිවරයා "වැඩබලන ජනාධිපති" ලෙස වහාම රාජකාරි ආරම්භ කරයි.

3. ජනාධිපතිවරයාගේ ප්‍රතිචාරය:

ජනාධිපතිවරයා තමන්ට රාජකාරි කළ හැකි බවට ලිඛිතව දැනුම් දුන්නොත්, ඔහුට නැවත බලය ලබා ගත හැකිය. නමුත් උප ජනාධිපතිවරයා සහ කැබිනට් මණ්ඩලය එය පිළි නොගන්නේ නම්, අවසන් තීරණය ගැනීම සඳහා ප්‍රශ්නය කොංග්‍රස් මණ්ඩලය වෙත යොමු කෙරේ.

4. කොංග්‍රස් මණ්ඩලයේ තීරණය:

මෙහිදී ජනාධිපතිවරයා ස්ථිරවම ඉවත් කිරීමට නම්, සෙනෙට් මණ්ඩලයේ සහ නියෝජිත මන්ත්‍රී මණ්ඩලයේ තුනෙන් දෙකක (2/3) බහුතර ඡන්දයක් අවශ්‍ය වේ. එසේ නොවුණහොත් ජනාධිපතිවරයාට නැවත බලය හිමි වේ.

මෙය විශේෂ වන්නේ ඇයි?

* මෙම සංශෝධනය ඉතිහාසයේ කිසිදු දිනක ජනාධිපතිවරයෙකු බලයෙන් ඉවත් කිරීම සඳහා භාවිතා කර නොමැත.

* මෙය සාමාන්‍යයෙන් නිර්මාණය කර ඇත්තේ ජනාධිපතිවරයෙකු සිහිසුන් වීම හෝ බරපතල ලෙස රෝගාතුර වීම වැනි ශාරීරික/මානසික නොහැකියාවන් සඳහා වුවද, දේශපාලනික අර්බුදවලදී ද මෙය දැඩි ලෙස සාකච්ඡාවට බඳුන් වේ.

(අන්තර්ජාල තොරතුරු ඇසුරිනි)