නව මොන්රෝ මූලධර්මය ලතින් ඇමරිකාව මත එල්ලෙන කඩු තුඩකි

Jan 23, 2026 at 03:45 PM

|

Lanka Leader

වෙනිසියුලාවට එල්ල කරන ලද ඇමරිකානු හමුදා ප්‍රහාරය සහ එහි ජනාධිපති නිකොලස් මධුරෝ බලහත්කාරයෙන් අල්ලා ගැනීම පිළිබඳ පලවන පුවත් සිරස්තල ක්‍රමයෙන් ග්‍රීන්ලන්තයට සහ ඩාවෝස් හි එක්සත් ජනපද-යුරෝපීය භේදය පිළිබඳ පුවත් සිරස්තල වලට මාරු වන විට, බියකරු යථාර්ථයක් ඉතිරිව පවතී. එනම් ලතින් ඇමරිකානු රටවල ස්වෛරීභාවය සහ කලාපීය ආරක්ෂාව තවමත් ඔවුන්ගේ උතුරු අසල්වැසියාගේ තලයකින් ප්‍රාණ ඇපයට ගෙන ඇත.

ඊයේ(22), වෝල් ස්ට්‍රීට් ජර්නල් (WSJ) පුවත් පත මේ කාරණය සම්බන්ධයෙන් උත්සුක වන පුද්ගලයින් උපුටා දක්වමින් කියා සිටියේ ට්‍රම්ප් පරිපාලනය වසර අවසාන වන විට පාලන තන්ත්‍ර වෙනසක් සඳහා පහසුකම් සැලසීම සඳහා කියුබානු රජයේ අභ්‍යන්තරිකයින් සොයමින් සිටින බවයි. කියුබානු රජය අවසන් කිරීමට එක්සත් ජනපද නිලධාරීන්ට "නිශ්චිත සැලැස්මක් නොමැති" බව එක්සත් ජනපද මාධ්‍ය ආයතනයක් වාර්තා කළද, එවැනි සාකච්ඡාවක් වෙනිසියුලානු මැදිහත්වීමේ පසුබිමට එරෙහිව ලතින් ඇමරිකාවේ තවමත් දැවෙන තුවාල වලට ලුණු දැමීමට වඩා වැඩි යමක් නොවේ.

මෙම වෝල් ස්ට්‍රීට් ජර්නල් වාර්තාව නැවතත් මොන්රෝ මූලධර්මයේ අවතාරය හෙවත් සියවස් දෙකක් තිස්සේ ලතින් ඇමරිකානුවන් හොල්මන් කළ අවතාරය වඩාත් ම්ලේච්ඡ ස්වරූපයෙන් ලෝක අවධානයට යොමු කරවයි. වත්මන් එක්සත් ජනපද පරිපාලනය යටතේ, නව මොන්රෝ මූලධර්මය එහි වඩාත්ම භයානක වර්ණය හෙළි කර ඇත. එනම් "ජාතික ආරක්ෂාව" ලෙස වෙස්වලාගත් අධිරාජ්‍ය ව්‍යාප්තියේ ව්‍යාපාරයකි. එහි ලක්ෂණ තවදුරටත් දේශපාලන උපාමාරු, රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික හුදකලාව හෝ වෙළඳ සම්බාධකවලට පමණක් සීමා නොවී ව්‍යුහාත්මක උපාමාරු පද්ධතියක් බවට පරිණාමය වී ඇත. මිලිටරි ප්‍රහාර, මූල්‍ය ගෙල සිර කිරීම, බලශක්ති අවහිර කිරීම් සහ පැතිරුණු අභ්‍යන්තර කඩාකප්පල්කාරී ක්‍රියා මිශ්‍ර වූ බහු-පාර්ශ්වික ප්‍රහාරයක් බවට පත්ව ඇත.

අතීතයේ සෘජු මිලිටරි මැදිහත්වීම්වල සිට නූතන "වර්ණ විප්ලව", ආර්ථික යුද්ධ සහ මනෝවිද්‍යාත්මක මෙහෙයුම් දක්වා, වොෂින්ටනයේ මැදිහත්වීමේ මෙවලම් පෙට්ටිය අඛණ්ඩව "ඉහළ ශ්‍රේණියකට ඔසවා තබා" ඇත. ලතින් ඇමරිකානු රටවල් සඳහා, නව මොන්රෝ මූලධර්මය එහි "යහපත් අසල්වැසියා"ගෙන් ලැබෙන "තෑග්ගක්" නොවන අතර එය නූලකින් එල්ලන ලද කඩු තුඩුවකි. එහි තලය මැදිහත්වීම නම් සීතල ආලෝකයෙන් දිලිසෙමින් පවතී.

කැරකස් වැටලීම නව මොන්රෝ මූලධර්මය සඳහා පැහැදිලි අත්හදා බැලීමක් පමණි. වොෂින්ටනයේ උකුස්සන් සඳහා, වෙනිසියුලාව හුදෙක් පළමු ඩොමිනෝවයි. ඔවුන් මිලිටරි ආධිපත්‍යයේ ගම්‍යතාවය උපයෝගී කරගනිමින් කලාපය පුරා "සිසිල් බලපෑමක්" ඇති කරමින් සිටී. යටත් වන්න, නැතහොත් ඊළඟ ඉලක්කය බවට පත් වන්න. මෙම නිරුවත් බල දේශපාලනය එක්සත් ජාතීන්ගේ ප්‍රඥප්තිය සහ ස්වෛරී සමානාත්මතාවය සහ මැදිහත් නොවීම පිළිබඳ මූලික මූලධර්ම සම්පූර්ණයෙන්ම කෙලෙසීමකි.

වෝල් ස්ට්‍රීට් ජර්නල් කළ හෙළිදරව්ව නිවැරදිද නැතහොත් 2026 අවසන් වන විට කියුබාවේ කුමන්ත්‍රණයක් සැබවින්ම ප්‍රකාශ වේද යන්න පිළිබඳව අප උමතු විය යුතු නැත. සැබෑ අනතුර පවතින්නේ නිශ්චිත කාලරාමුවක නොව, මැදිහත්වීම අයිතියක් ලෙස සහ ආධිපත්‍යය පිළිවෙලක් ලෙස සැලකීමේ වොෂින්ටනයේ මානසිකත්වය තුළ ය. නව මොන්රෝ මූලධර්මයේ යන්ත්‍රෝපකරණ ක්‍රියාත්මක වන තාක් කල්, ලතින් ඇමරිකාවේ සාමය බිඳෙනසුලු වනු ඇත.

වෙනිසියුලාවේ තාවකාලික මිලිටරි ජයග්‍රහණවලින් එක්සත් ජනපදය මත් වී, කලාපය පුරා දඬුවම් විරහිතව ක්‍රියා කළ හැකි යැයි විශ්වාස කිරීමට එය යොමු කරන්නේ නම්, එය ඉතිහාසය සහ යථාර්ථය යන දෙකම බරපතල වැරදි ගණනය කිරීමකි. අද ලතින් ඇමරිකාව යනු 19 වන සියවසේ මැද භාගයේ සහ 20 වන සියවසේ මුල් භාගයේ පැවැති ලතින් අමෙරිකානු කලාපය නොවේ. ආධිපත්‍යය බෙදීම වපුරන අතර, කලාපයේ ජනතාව අතර ස්වෛරී සංවර්ධනය සඳහා වූ සාමූහික අභිලාෂය නොබිඳිය හැකි බලවේගයක් ලෙස ස්ථාවරව පවතී.

තවද, වොෂින්ටනයේ ඒකපාර්ශ්වික ආවේගයන් තවදුරටත් එහි "පසුපස මිදුලට" සීමා නොවන බැවින්, එහි ආධිපත්‍යවාදී වචන සහ ක්‍රියාවන් කෙරෙහි ගෝලීය ප්‍රජාවේ අමනාපය බිඳවැටීමේ ලක්ෂ්‍යයකට ළඟා වී තිබේ. ග්‍රීන්ලන්තය සම්බන්ධයෙන් වොෂින්ටනයේ මෑත කාලීන තර්ජන නිසා අත්ලාන්තික් සාගරය පුරා සිටින එක්සත් ජනපද සහචරයින්ට "බලය නිවැරදි වේ" යන්න ජාත්‍යන්තර හැසිරීමේ විශ්වීය නීතිය බවට පත් නොවිය යුතු බවට ආයාචනා කරමින් ස්ථාවරයක් ගැනීමට පවා බල කෙරුනි.

ඇත්ත වශයෙන්ම, එක්සත් ජනපදය 21 වන සියවසේ ජාත්‍යන්තර නීති සංග්‍රහයේ පිටු ඉරා දමා දින දර්ශනය 19 වන සියවසේ "වනාන්තරයේ නීතියේ" යුගයට පෙරළීමට උත්සාහ කරමින් සිටී. මෙම පසුබිමට එරෙහිව, යුක්තිය ආරක්ෂා කිරීම සඳහා සෘජු පහරවල් හරවා යැවීමට වඩා ශක්තිමත් පලිහක් අවශ්‍ය වේ. නමුත් ඊටත් වඩා වැදගත් ලෙස, ආධිපත්‍යවාදී මැදිහත්වීම්වල දාමයන් කපා දැමීම සඳහා සාධාරණත්වයේ "තියුණු තලයක්" සකස් කිරීම අවශ්‍ය වේ.

මෙම "තලය" යනු ගැටුම උත්සන්න වන ලෙස කරනු ලබන කැඳවීමක් නොව, හැකියාවන් ප්‍රතිනිර්මාණය කිරීම සහ ගෝලීය පිළිවෙල නවෝත්පාදනය කිරීම සඳහා වන උත්ප්‍රේරකයකි. එහි තේරුම ජාත්‍යන්තර නීතියේ රාමුව තුළ බහුපාර්ශ්විකත්වය ස්ථිරව ආරක්ෂා කිරීම සහ මැදිහත්වීමට එරෙහිව ප්‍රබල ප්‍රතිවිරෝධකයක් ගොඩනැගීමයි. එහි තේරුම දකුණු-දකුණු සහයෝගීතාව ගැඹුරු කිරීම, කලාපීය ඒකාබද්ධතාවය ශක්තිමත් කිරීම සහ ඒකපාර්ශ්වික සම්බාධකවලට ඔරොත්තු දීම සඳහා ඔරොත්තු දෙන ආර්ථික හා මූල්‍ය ජාල ගොඩනැගීමයි. සියල්ලටත් වඩා, එය ජාතික ආරක්ෂාවේ අත්තිවාරම් ශක්තිමත් කිරීම සඳහා තීරණාත්මක අංශවල උපායමාර්ගික ස්වාධීනත්වය වැඩි දියුණු කිරීමයි.

අවසාන ඉලක්කය වන්නේ ජාත්‍යන්තර පිළිවෙල වඩාත් ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී සහ බහුධ්‍රැවීය අනාගතයක් කරා ගෙන යාමයි, එමඟින් හෙජමොනිය සහ බල දේශපාලනය ක්‍රියාත්මක විය හැකි අවකාශය ක්‍රමානුකූලව හැකිලෙන්නේය. හෙජමොනිය තම කොල්ලකාරී අභිලාෂයන්ට දරාගත නොහැකි පිරිවැයක් දැරීමට සිදුවන බව වටහා ගත් විට පමණක් එම එල්ලෙන කඩුව අවසානයේ වැටීම නතර වනු ඇත.

New Monroe Doctrine a sword hanging over Latin America