නාගරික සභ්යත්ව කර්මාන්තය..
රටක සභ්යත්වය කියලා කියන්නේ අතීත උරුමයකට විතරක් නම් නෙවෙයි. රටක සභ්යත්වය මොනම විදිහකින්වත් පිටරටින් ආනයනය කරන එකකුත් නෙවෙයි. හැම ජාතියකටම තමන්ගේ අතීත සභ්යත්ව උරුමය ආරක්ෂා කරගැනීමේ වගකීමක් තියෙනවා. ඒ වගේ ම, තමන්ගේ උරුමය මත පදනම් වෙලා, හොඳින් පෝෂණය කරපු සභ්යත්වයක් අනාගතයට උරුම කරලාදීමේ වගකීමකුත් තියෙනවා. කිසිම ජාතියකට ඉබාගාතේ ගිහිල්ලා මේ වගකීම් ඉෂ්ට කරන්න බෑ. ජාතික මට්ටමින් ඒ වෙනුවෙන් කරන මගපෙන්වීමක් තියෙන්න ඕන. මෙහෙම මගපෙන්වීම් වෙනුවෙන් විවිධාකාර වැඩපිළිවෙළ ක්රියාත්මක කරන්නත් ඕන.
චීනයේ ක්රියාත්මක වෙන “ජාතික ශිෂ්ට නගර ව්යාපෘතිය” එහෙම එකක්. යම් නගරයකට “ජාතික ශිෂ්ට නගර” ඇගැයීම ලබාගැනීම වෙනුවෙන් සම්පූර්ණ කරගන්න ඕන කාරණා ගණනාවක් තියෙනවා. ඒ වෙනුවෙන් නගරයේ ආර්ථිකය ශක්තිමත් කරන්න ඕන. නගරයේ පාලනය විධිමත් කරන්න ඕන. නගරයේ සංස්කෘතික අංශය වර්ධනය කරන්න ඕන. නගරයේ සමාජ ගැටලු විසඳන්න ඕන. නගරයේ පරිසරය ආරක්ෂා කරන්න ඕන. නගර අලංකරණය වැඩි දියුණු කරන්න ඕන. නගර පාලනයට මගපෙන්වන චීන පොදු නිෂ්පාදන පක්ෂයේ කටයුතු හොඳින් මෙහෙයවන්න ඕන.
2003 අවුරුද්දේ සැප්තැම්බර් මාසයේ දී තමයි “ජාතික ශිෂ්ට නගර ව්යාපෘතිය” ප්රකාශයට පත් කළේ. චීන පොදු නිෂ්පාදන පක්ෂයේ මධ්යම කාරක සභාවට අනුයුක්ත ජෛවී සභ්යත්වයක් ගොඩනැංවීමේ කමිටුව විසින් දියත් කරපු දීර්ඝ පර්යේෂණ කාර්යයකින් පස්සේ මෙහෙම නගර තෝරාගැනීමට අදාළ පටිපාටියත් හඳුන්වලා දුන්නා. ඒ අනුව, මුල් ම “ජාතික ශිෂ්ට නගර” හඳුන්වාගැනීමේ කාර්යය 2005 සැප්තැම්බර් මාසයේ දී ආරම්භ කෙරුණා.
ජාතික ශිෂ්ට නගර ඇගැයීමේ පටිපාටිය “දර්ශක” දෙකකින් සමන්විත එකක්. “මූලික දර්ශක” සහ “විස්තරාත්මක දර්ශක” කියලා තමයි ඒවා නම් කරලා තියෙන්නේ. මූලික දර්ශකවලින් නගරයක අංශ නවයක ප්රගතිය මැනලා පෙන්නනවා. නගර පාලනය, නීතියේ පාලනය, වෙළෙඳපොළ පරිසරය, මානවීය පරිසරය, සංස්කෘතික පරිසරය, ජීවන තත්ත්වය, පාරිසරික තත්ත්වය, ආරක්ෂක වාතාවරණය, නිර්මාණාත්මක සහ නවෝත්පාදන පරිසරය කියන අංශ නවය තමයි ඒ දර්ශකවලින් මැනලා දක්වන්නේ. යම් නගරයකට විශේෂිත ගෞරවයක් හිමිවිය යුතු නම් ඒ කාර්යයට අදාළ සාධන මට්ටම් විස්තරාත්මක දර්ශකවලින් මැනලා බලනවා.
මේ වෙද්දි, චීනයේ “ජාතික ශිෂ්ට නගර ව්යාපෘතිය” ආරම්භ කරලා අවුරුදු 20 ක කාලයක් ගතවෙලා. ඇත්තෙන්ම, මෙහෙම ව්යාපෘතියක් පටන්ගන්න දිරිදීපු වැඩපිළිවෙළක් ඊටත් අවුරුදු 21 කට කලින් (1984 අවුරුද්දේ දී) නැගෙනහිර චීනයේ පුංචි නගරයකින් ආරම්භ වුණා. ඒ ෆූ-චියැන් පළාතේ සන්-මිං නගරයෙන්. ඒක “හරිත” නගරයක්. නගරයේ භූමි ප්රමාණයෙන් සීයට 71 කට වඩා වනාන්තරවලින් ආවරණය වෙලා. විශාල, පිරිසිදු විල් සහ ගංගාවලින් සමන්විත ජල පරිසරයකුත් ඒ නගරයට තියෙනවා. ඒ වගේ ම, පුරාණ උරුමයකින් සහ ඉතාමත් සාරවත් සංස්කෘතියකිනුත් ඒ නගරය පොහොසත්. ඉතින් මේ සම්පත්වලින් ප්රයෝජන ඇරැගෙන “ශිෂ්ට” නගරයක් බවට පත්වෙන වැඩපිළිවෙළක් ඒ භූමියෙන් ආරම්භ කෙරුණා. ඒ අනුව, විශාල සංචාරක ආකර්ෂණයක් දිනාගන්නත් සන්-මිං නගරයට පුළුවන් වුණා.
සන්-මිං නගරයේ හපන්කම චීන ආණ්ඩුවේ අවධානයටත් ලක්වුණා. අනිත් නගරත් ඒ “ශිෂ්ට” පාරේ යන්න පටන්ගත්තා. 1996 ඔක්තෝබර් මාසයේ දී, චීන පොදු නිෂ්පාදන පක්ෂයේ මධ්යම කාරක සභාව පවත්වපු සැසි වාරයක දී “තුන් මහා මෙහෙයුම” කියලා ක්රියාන්විතයකට අදාළ යෝජනාවක් සම්මත කරගත්තා. “ශිෂ්ට ගම්මාන”, “ශිෂ්ට නගර”, සහ “ශිෂ්ට වැඩපොළ” ඇති කරගැනීමට ජනතාව පෙළැඹවීම තමයි ඒ යෝජනාවේ අරමුණ වුණේ. ඒත් ඒ මෙහෙයුමට නිශ්චිත ඇගැයීම් වැඩපිළිවෙළක් ඇතුළත් කරලා තිබුණේ නෑ. ඉතින් ඒක සළකන්න පුළුවන් මේ කාර්යයට අදාළව ආණ්ඩුව පැත්තෙන් තියපු මූලික පියවරක් විදිහට විතරයි. කොහොම වුනත්, 1997 සහ 1999 අතර කාලයේ දී ආණ්ඩුවට තමන්ගේ නායකත්වය යටතේ නගර 10 ක් ශිෂ්ට පාරේ යවන්න පුළුවන් වුණා.
චීන මහජන ජනරජය පිහිටුවලා අවුරුදු 50 ක කාලයක් සම්පූර්ණ වුණේ 1999 ඔක්තෝබර් 1 වැනි දා. ඒ වෙනුවෙන් සංවිධානය කරපු සැමරුම්වලට “ශිෂ්ට නගර” ඇගැයීමේ වැඩපිළිවෙළකුත් ඇතුළත් කරලා තිබුණා. ඒ යටතේ රට පුරා ම නියෝජනය වෙන විදිහට හඳුනාගත්ත “ශිෂ්ට නගර” 58 ක් ප්රකාශයට පත් කරන්න චීන ආණ්ඩුව ක්රියා කළා. “ශිෂ්ටත්වය ගොඩනැගීමේ ජාතික වැඩපිළිවෙළේ ඉදිරියෙන් ම සිටින නගර” විදිහටයි ඒවා නම් කෙරුණේ. 2002 අවුරුද්දේ දී, ඒ “ශිෂ්ට මාර්ගය” ඔස්සේ ඉදිරියට යන දෙවැනි නගර කාණ්ඩය නම් කරන්න චීන පොදු නිෂ්පාදන පක්ෂයේ මධ්යම කාරක සභාවට අනුයුක්ත ජෛවී සභ්යත්වයක් ගොඩනැංවීමේ කමිටුව කටයුතු කළා. 2003 දී විධිමත් කෙරුණේ සහ 2005 අවුරුද්දේ ක්රියාත්මක කළේ මේ විදිහට පරිණාමයක් අත්පත් කරගත්ත වැඩපිළිවෙළක්.
යම් නගරයක් මේ “ශිෂ්ට ගෞරවය” ලබාගැනීමට අයැදුම් කරනවා නම් ඒ වෙනුවෙන් සම්පූර්ණ කරන්න ඕන මූලික කරුණු හයකුත් තියෙනවා. මුලින් ම, “ශිෂ්ටත්වය ගොඩනැගීමේ ජාතික වැඩපිළිවෙළේ ඉදිරියෙන් ම සිටින නගර” ලැයිස්තුවට තේරි පත්වෙන්න එහෙම නගරයකට පුළුවන් වෙන්න ඕන. අයැදුම් කරන අවස්ථාවට ආසන්න අවුරුදු දෙකේ දී පිට පිට ම නගරයේ ඒක පුද්ගල දළ ජාතික නිෂ්පාදිතය රටේ ඒක පුද්ගල දළ ජාතික නිෂ්පාදිතයට ඉහළින් පවත්වාගෙන යන්න ඕන. නගර පාලනයේ සහ නගරයේ පක්ෂ කමිටුවේ නායක මට්ටමේ කිසිම කෙනෙක් අයැදුම්කිරීමට ආසන්න මාස 12 ක කාලය ඇතුළත විනය විරෝධී කාර්යයක නිරතවෙලා තියෙන්න බෑ. අයැදුම්කිරීමට ආසන්න මාස 12 ක කාලය තුළ ජාතික අවධානයට ලක්වෙන මට්ටමේ කිසිම අපරාධයක් හරි අනතුරක් හරි නගරය තුළ ඇතිවෙලා තියෙන්න බෑ. බලශක්ති සංරක්ෂණයට සහ වායු විමෝචනයට අදාළව රාජ්ය සභාව විසින් පවරපු කාර්යයන් සම්පූර්ණ කරලා තියෙන්නත් ඕන. නීති විරෝධි සහ අසභ්ය ප්රකාශන පළකිරීම සහ විකිණීම, හිමිකම් උල්ලංඝණය සහ අනවසර ප්රකාශන සම්බන්ධ සිදුවීම් ඇතිවෙලා තියෙන්නත් බෑ.
නගරයක “ශිෂ්ට” බව ප්රකාශ කරන්න කලින් අදාළ ඇගැයීම් කාර්යය සිද්ද කෙරෙන පිළිවෙළකුත් චීන ආණ්ඩුව විසින් හඳුන්වලා දීලා තියෙනවා. උඩින් කියපු අයැදුම්කිරීමේ සුදුසුකම් සැපිරීමේ කාර්යය තුළ දී සිද්දවෙන්නේ ස්වයං-ඇගැයීමක්. මෙහෙම ලැබෙන අයදුම්පත් ප්රමුඛ නගරයේ දී ඇගැයීමට ලක්වෙනවා. ඒ ඇගැයීමේ දී ඉහළ ලකුණු ලබාගන්න ඒවා පළාත් සභ්යත්ව ඇගැයීම් කමිටුවේ අවධානයට යොමු කරනවා. එතැනින් ගොඩ යන ඒවා තමයි මධ්යම සභ්යත්ව ඇගැයීම් කාර්යාංශයේ ඇගැයීමටත් විගණනයටත් යොමු කරන්නේ. ඉතින් මෙහෙම හැම කඩුල්ලක් ම පනින්න පුළුවන් නගරවලට “ජාතික ශිෂ්ට” ඇගැයීම ලබාගන්න පුළුවන් වෙනවා.
උඩින් විස්තර කරපු “මූලික දර්ශක” ඇගැයෙන්නේ ලකුණු 100 ක සීමාවක් ඇතුළේ. ඊට අමතරව හඳුනාගන්න “විස්තරාත්මක දර්ශක” අගයන්න ලකුණු 20 ක් ලබාදෙනවා. මේ ලකුණු 120 න් ඉහළ ලකුණු ගන්න නගර “ජාතික ශිෂ්ට” ගෞරවයෙන් සම්මානයට පත් කෙරෙනවා.
තමන්ගේ නගරය “ශිෂ්ට” එකක් බවට පත් කරගැනීමේ වගකීම නායකත්වයට විතරක් පැවැරිච්ච එකක් නෙවෙයි. මේ වැඩේ වෙනුවෙන් නගරවැසියන්ගේ දායකත්වයක් තියෙන්නත් ඕන. තැන තැන කෙළගැසීම, චුවිංගම් හප හැළීම, අසභ්ය වචන කීම, එළිමහනේ මළ මුත්රාකිරීම, තැන තැන කුණු බැහැරකිරීම, කුණු ගොඩගැසීම, අවිධිමත් විදිහට කුණු වතුර බැහැරකිරීම, කුරුටු බලි - චිත්ර ඇඳීම, තැන නොතැන බලන්නේ නැතුව දැන්වීම් ඇලැවීම, දැන්වීම් - කටවුට් එසැවීම සහ රෙදි වැරැහිළි එල්ලීම, මාර්ග අවහිර වන විදිහට වෙළෙඳ අට්ටාල ඇටවීම, මහමග හඬ නගා වෙළෙඳාම්කිරීම, තණබිම් - මල් පාත්ති පෑගීම, අශිෂ්ට විදිහට ඇඳුම් ඇඳගෙන මහමග යෑම, මාර්ග සංඥා නොතැකීම, ආරක්ෂක වැටවල් උඩින් පැනීම, වාහනවලින් ද්රව්ය විසිකිරීම, නීති විරෝධි විදිහට වාහන නැවැත්වීම, පොදු ස්ථානවල දුම්පානය, පොදු සම්පත් ආරක්ෂා නොකිරීම, පෝලිම් පැනීම, අවශ්ය අයට පොදු වාහනවල ආසන ලබා නො දීම වගේ වැරැදි නො කරන්න නගරවැසියෝ වග බලාගන්න ඕන.
මේ සැප්තැම්බර් මාසයේ නිකුත් කරපු දත්තවලට අනුව, අවුරුදු 20 ක මහන්සියකින් පස්සේ නගර 505 කට “ජාතික ශිෂ්ට” ගෞරවය ලබාදෙන්න චීන ආණ්ඩුවට පුළුවන් වෙලා තියෙනවා. ඒ අතරින් 202 ක් අලුතින් ම තේරිච්ච ඒවා. කලින් “ශිෂ්ට” බවට පත්වෙච්ච නගර 303 ක් තමන්ගේ තත්ත්වය ආරක්ෂා කරගෙන තියෙනවා.
(2025 සැප්තැම්බර් මස 14 වැනි දා ඉරිදා “ඇත්ත” පුවත්පතේ පළ කරන ලද “චීන පෙරැළිය” ලිපි මාලාවේ 13 වැනි කොටස)
- ආචාර්ය වරුණ චන්ද්රකීර්ති
සම්බන්ධිත පුවත් | Related News
ප්රධාන පුවත්
ඉන්දු-ලංකා නිදහස් වෙළඳ ගිවිසුම තර කිරීමට එකඟවේ...
විනිසුරුවන්ගේ විශ්රාම වයස සහ ධුර කාලය වෙනස් කරන ව්යවස්ථා සංශෝධනයට ජනමත විචාරණයක් අවශ්යයි.. - ශ්රේෂ්ඨාධිකරණ තීන්දුවක් හෙළි කරයි
NLDB ගොවිපළ 32න් 26ක්ම පුද්ගලික සමාගම්වලට!.. විද්වතුන් සහ වෘත්තීය සමිති නිහඬයි..
ජාතික ජනබලවේගයට ලැබුනේ අතීත ජනතා විමුක්ති පෙරමුණට ලැබී තිබුණු වටිනාකම.. බෙදුම්වාදය පරාජය කිරීම වෙනුවෙන් එදා පෙරට ආ ජවිපෙ අද නෑ.. - වෛද්ය වසන්ත බණ්ඩාර
කන්කසන්තුරේ තිස්ස රජමහා විහාරය දෙකට කරමින් මැදින් පාරක්.. අමරපුර නිකායේ දැඩි විරෝධය..
''මේ රටේ ගෝඨාභය මරාදමා හෝ විදේශ මැදිහත් වීමෙන් අන්තර්කාලීන පාලනයක් ගොඩනගන්න හැදුවා.. ආණ්ඩුව පවාදීම් රැසක් මේ වන විට කර අවසන්.." - වෛද්ය වසන්ත බණ්ඩාර
සම්බුද්ධ ශාසනයේ ප්රධාන අංගයක් වන පෙරහැර විකාරයක් බව අගමැතිනිය කියන්නේ කොහොමද?.. - වෛද්ය වසන්ත බණ්ඩාර
සවුදිය, තුර්කිය සහ පාකිස්ථානය 'නේටෝ' වැනි යුද සංවිධානයකට අවතීර්ණ වෙයි.. 'මක්කා ඒකාබද්ධ ආරක්ෂක ගිවිසුම' අත්සන් තබයි..
විනිසුරුවන්ගේ විශ්රාම යෑමේ වයස අවුරුදු 67 දක්වා දිගු කිරීමට ජනමත විචාරණයක් අවශ්යයි.. - ශ්රේෂ්ඨාධිකරණය 2022 වසරේදී තීන්දු කරලා..
22වන ව්යවස්ථා සංශෝධන පනත් කෙටුම්පත ගැසට් කෙරේ..
වර්තමාන අර්බුද හමුවේ නාට්යකරුවන් අපේක්ෂාභංගත්වයට පත්වෙලා.. – නාට්යවේදී අඛිල සපුමල්
ලොවටම සහන සැලසූ චීනයේ ගෝලීය සංවර්ධන මුලපිරුමට වසර 5යි: ගෝලීය දකුණේ අනාගතය වෙනුවෙන් චීනයෙන් නව පොරොන්දුවක්..
බන්ධනාගාර කොමසාරිස් තුෂාර උපුල්දෙණියව අයින් කරන්න ආණ්ඩුවට අවශ්ය වුනා.. ආණ්ඩුව දේශපාලනිකව පොලිසිය මෙහෙයවනවා ද යන්න ගැටළුවක්.. - නීතිඥ සංජීව වීරවික්රම
බෞද්ධ සභ්යත්වයට එරෙහිව දියත්වන ප්රහාර උච්ඡතම ස්ථානයකට පැමිණිලා.. ෂානක්කියන්ලා, සුමන්තිරන්ලාගෙන් බෞද්ධ උරුමය විනාශ කරන්න පුරාවිද්යා දෙපාර්තුමේන්තුවටත් බලපෑම්.. දළදා පෙරහැරේ කරඬුව වඩම්මන ඇතුන්ටත් තහංචි වැටෙන ලකුණු!
මැගසින් බන්ධනාගාරය තුළ නොසන්සුන්තාවක්..
උතුරු-නැගෙනහිර බෞද්ධ උරුමය විනාශ කිරීමට සැලසුම්සහගත ප්රහාරයක්.. පුරාවිද්යා වාර්තා වෙනස් කරන්න දෙමළ මන්ත්රීන්ගෙන් බලපෑම්.. - වෛද්ය වසන්ත බණ්ඩාරගෙන් සුවිශේෂී හෙළිදරව්වක්..