ලොව ප්‍රථම කාන්තාවන් විසින් මෙහෙයවන රාජ්‍යනොවන සංවිධාන ඵලදායකද?..
ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය, එක්සත් රාජධානිය ඇතුළු ලොව බලවත් රටවල රාජ්‍ය ප්‍රධානීන්ගේ හෝ අගමැතිවරුන්ගේ භාර්යාවන් (First Ladies / Spouses) විසින් සමාජ සේවා, පුණ්‍යාධාර සහ සහන සංවිධාන මෙහෙයවීම හෝ ඒවායේ ප්‍රධාන අනුග්‍රාහකත්වය දැරීම සාමාන්‍යයෙන් සිදුවන්නකි.
එවැනි රටවල ක්‍රියාත්මක වූ සහ ක්‍රියාත්මක වන ප්‍රධාන සංවිධාන සහ ව්‍යාපෘති කිහිපයක් පහත දැක්වේ:
ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය (United States)
ඇමරිකාවේ ජනාධිපති භාර්යාවන් (First Ladies) තමන්ගේම විශේෂිත රාජ්‍ය නොවන සංවිධාන හෝ ජාතික මට්ටමේ සමාජ සේවා ව්‍යාපෘති (Initiatives) මෙහෙයවීම වසර ගණනාවක සිට පැවත එන සම්ප්‍රදායකි.
Let's Move! (මිෂෙල් ඔබාමා): බරැක් ඔබාමාගේ ජනාධිපති සමයේ මිෂෙල් ඔබාමා විසින් ළමුන්ගේ තරබාරුකම පාලනය කිරීම සහ සෞඛ්‍ය සම්පන්න ආහාර රටා ප්‍රවර්ධනය කිරීම සඳහා ආරම්භ කරන ලද විශේෂ සහන සහ සමාජ මෙහෙයුමකි.
Be Best (මෙලානියා ට්‍රම්ප්): ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප්ගේ පළමු ධුර කාලයේදී මෙලානියා ට්‍රම්ප් විසින් ළමුන්ගේ සුභසාධනය, සයිබර් බුලින් (Cyberbullying) වැළැක්වීම සහ මත්ද්‍රව්‍යවලට ඇබ්බැහි වූවන්ට සහන සැලසීම වෙනුවෙන් ක්‍රියාත්මක කළ ව්‍යාපෘතියකි.
Joining Forces (ජිල් බයිඩන්): ජෝ බයිඩන්ගේ භාර්යාව වන ජිල් බයිඩන් විසින් ඇමරිකානු හමුදා සාමාජිකයන්ගේ පවුල් සහ දරුවන්ගේ අධ්‍යාපනය හා මානසික සෞඛ්‍යය වෙනුවෙන් ක්‍රියාත්මක කරන සහන ව්‍යාපෘතියකි.
Rosalynn Carter Institute for Caregivers (රෝසලින් කාටර්): ජිමී කාටර් ජනාධිපතිවරයාගේ භාර්යාව විසින් රෝගීන් සහ මහලු අය රැකබලා ගන්නන් වෙනුවෙන් විශේෂයෙන් පිහිටුවන ලද ප්‍රසිද්ධ නොවන රාජ්‍ය සංවිධානයකි.
එක්සත් රාජධානිය (United Kingdom)
එක්සත් රාජධානියේ අගමැතිවරුන්ගේ භාර්යාවන් බොහෝ විට පවතින ප්‍රධාන පුණ්‍යාධාර සංවිධානවල අනුග්‍රාහකයන් (Patrons) ලෙස කටයුතු කරන අතර, සමහරුන් තමන්ගේම පෞද්ගලික පුණ්‍යාධාර පදනම් ද පවත්වාගෙන යති.
Children in Crisis (සාරා ෆර්ගියුසන් සහ චෙරී බ්ලෙයාර්): ටෝනි බ්ලෙයාර් අගමැතිවරයාගේ භාර්යාව වන චෙරී බ්ලෙයාර් (Cherie Blair) කාන්තාවන්ගේ ව්‍යවසායකත්වය දියුණු කිරීම සඳහා Cherie Blair Foundation for Women නමින් සංවිධානයක් පිහිටුවා ලොව පුරා ක්‍රියාත්මක කළාය.
SafeHands for Mothers (සාරා බ්‍රවුන්): ගෝඩන් බ්‍රවුන් අගමැතිවරයාගේ භාර්යාව වන සාරා බ්‍රවුන් (Sarah Brown) මව්වරුන්ගේ සහ අලුත උපන් දරුවන්ගේ සෞඛ්‍යය වෙනුවෙන් Theirworld නමැති ජාත්‍යන්තර සහන සංවිධානය මෙහෙයවනු ලබයි.
ප්‍රංශය (France)
Fondation Hôpitaux (බ්‍රිජිට් මැක්‍රෝන් / බර්නාඩෙට් චිරැක්): ප්‍රංශ ජනාධිපති එමානුවෙල් මැක්‍රෝන්ගේ භාර්යාව වන බ්‍රිජිට් මැක්‍රෝන් (Brigitte Macron) ප්‍රංශයේ රෝහල්ගත දරුවන් සහ මහලු අයගේ පහසුකම් නැංවීම සඳහා වන Fondation Hôpitaux පුණ්‍යාධාර සංවිධානයේ සභාපතිනිය ලෙස කටයුතු කරයි. ඊට පෙර ජාක් චිරැක් ජනාධිපතිවරයාගේ භාර්යාව වූ බර්නාඩෙට් චිරැක් ද මෙම සංවිධානය දීර්ඝ කාලයක් මෙහෙයවූවාය.
කැනඩාව (Canada)
WE Charity / Canadian Red Cross (සොෆී ග්‍රෙගොයිරේ ටෲඩෝ): ජස්ටින් ටෲඩෝ අගමැතිවරයාගේ හිටපු භාර්යාව වන සොෆී ග්‍රෙගොයිරේ, යෞවනියන්ගේ මානසික සෞඛ්‍යය සහ කාන්තා බලගැන්වීම් වෙනුවෙන් ක්‍රියාත්මක වන රාජ්‍ය නොවන සංවිධාන ගණනාවක ප්‍රධාන තානාපතිනියක ලෙස කටයුතු කළාය.
මේ ආකාරයට ලොව පුරා රාජ්‍ය ප්‍රධානී භාර්යාවන් (First Ladies) තමන්ගේ ධුර කාලය තුළ සමාජ සේවා, ළමා හා කාන්තා සුභසාධනය, සහ සෞඛ්‍ය ක්‍ෂේත්‍රයන් වෙනුවෙන් මෙවැනි සහන සංවිධාන සහ පදනම් (Foundations) මෙහෙයවීම සාමාන්‍ය පිළිගැනීමක් සහ සම්ප්‍රදායකි.
එසේම, ශ්‍රී ලංකාවේ රාජ්‍ය නායකයන්ගේ (ජනාධිපතිවරුන් සහ අගමැතිවරුන්) භාර්යාවන් විසින් පිහිටුවා හෝ ප්‍රධානත්වය උසුලමින් මෙහෙයවන ලද කැපී පෙනෙන සමාජ සුභසාධන සහ රාජ්‍ය නොවන සංවිධාන (NGOs/Foundations) ශ්‍රී ලංකාවේද පැවතුණි. ඒවා කිහිපයක් පහත දැක්වේ:
සිරිනිවාස පදනම (Siriniwasa Foundation / Seva Vanitha Activities):
* මෙහෙයවූ පුද්ගලයා: හේමා ප්‍රේමදාස මහත්මිය (රණසිංහ ප්‍රේමදාස ජනාධිපතිතුමාගේ භාර්යාව)
* ක්‍රියාකාරකම්: "සෙවන" සහ "සෙවණ අරමුදල" හරහා අඩු ආදායම්ලාභී පවුල්, අනාථ දරුවන් සහ පදික වේදිකාවේ වෙසෙන්නන් වෙනුවෙන් නිවාස සපයා දීම, ආහාර සහ ඇඳුම් පැළඳුම් ලබා දීම වැනි විවිධ සුභසාධන ව්‍යාපෘති රැසක් මෙහෙයවන ලදී.
ශ්‍රියාණි වික්‍රමසිංහ සුභසාධන පදනම / සේවක සුභසාධන වැඩසටහන්:
* මෙහෙයවූ පුද්ගලයා: මෛත්‍රී වික්‍රමසිංහ මහත්මිය (රනිල් වික්‍රමසිංහ මහතාගේ භාර්යාව)
* ක්‍රියාකාරකම්: විශ්වවිද්‍යාල මහාචාර්යවරියක වන ඇය, සෘජු දේශපාලන සංවිධානවලට වඩා අධ්‍යාපනික, කාන්තා අයිතිවාසිකම් සහ ලිංගික සමානාත්මතාවය උදෙසා ක්‍රියාත්මක වන රාජ්‍ය නොවන සංවිධාන හා පදනම් රැසකට උපදේශකත්වය සහ නායකත්වය ලබා දී ඇත.
කාන්තා සහ ළමා සුභසාධන පදනම් (Shiranthi Rajapaksa Initiatives / Carlton Pre-Schools):
* මෙහෙයවූ පුද්ගලයා: ශිරන්ති රාජපක්ෂ මහත්මිය (මහින්ද රාජපක්ෂ ජනාධිපතිතුමාගේ භාර්යාව)
* ක්‍රියාකාරකම්: "කාල්ටන් ළමා සංවර්ධන අරමුදල" සහ "සිරිලිය සෙවන" වැනි සංවිධාන හරහා ග්‍රාමීය ප්‍රදේශවල ළමා අධ්‍යාපනය, පෙරපාසල් පහසුකම් නැංවීම සහ පිළිකා රෝගී කාන්තාවන්ගේ සෞඛ්‍ය පහසුකම් වෙනුවෙන් සුභසාධන වැඩසටහන් මෙහෙයවන ලදී.
සේවා වනිතා ඒකක (National Seva Vanitha Movement):
* ක්‍රියාකාරකම්: නිල වශයෙන් සංවිධානයක් (NGO) ලෙස නොවුණද, ශ්‍රී ලංකාවේ සංකල්පයක් ලෙස ජනාධිපති සහ අගමැති භාර්යාවන්ගේ ප්‍රධානත්වයෙන් ක්‍රියාත්මක වන "සේවා වනිතා ඒකකය" හරහා රණවිරු පවුල්, ආබාධිත තැනැත්තන් සහ අසරණ කාන්තාවන් උදෙසා දීපව්‍යාප්තව නොමිලේ නිවාස, ශිෂ්‍යත්ව සහ ආධාර ලබාදීමේ ප්‍රජා සේවා රැසක් සිදු කෙරේ.
සම්ප්‍රදායිකව, ජනාධිපතිතුමන්ගේ භාර්යාව (පළමු කාන්තාව) ජාතික මට්ටමින් සහ ආරක්ෂක අමාත්‍යාංශයේ සේවා වනිතා වැඩසටහන් සඳහා අනුශාසකත්වය හෝ ගෞරවනීය නායකත්වය ලබාදෙන අතර, ත්‍රිවිධ හමුදා හා පොලිස් සේවා වනිතා ඒකක ඒ ඒ හමුදාපතිවරුන්ගේ සහ පොලිස්පතිවරයාගේ භාර්යාවන් විසින් සෘජුවම මෙහෙයවනු ලැබේ.
කෙසේ උවද එවැනි ප්‍රථම කාන්තා සංවිධාන පිළිබඳව වත්මන් ශ්‍රී ලංකාවෙන් ඇසෙන්නට නොලැබෙන අතර සේවා වනිතා ඒකක (Seva Vanitha Units) වර්තමානයේ ක්‍රියාත්මක වන්නේ එක් ප්‍රධාන නායකත්වයක් යටතේ නොව, ආරක්ෂක අමාත්‍යාංශය සහ ත්‍රිවිධ හමුදා හා පොලිසිය ආදී අදාළ රාජ්‍ය/ආරක්ෂක ආයතන වෙන් වෙන් වශයෙන් පදනම් කරගනිමින් ය. එක් එක් ක්ෂේත්‍රය අනුව වත්මන් නායකත්වය මෙහෙයවනු ලබන්නේ මෙසේය:
ආරක්ෂක අමාත්‍යාංශ සේවක/සේවා වනිතා ඒකකය: ආරක්ෂක අමාත්‍යාංශයේ ලේකම්වරයාගේ භාර්යාවගේ ප්‍රධානත්වයෙන් ක්‍රියාත්මක වේ.
යුද්ධ හමුදා සේවා වනිතා ඒකකය: වත්මන් යුද්ධ හමුදාපතිවරයාගේ භාර්යාව විසින් මෙහෙයවනු ලබයි.
නාවික හමුදා සේවා වනිතා ඒකකය: වත්මන් නාවික හමුදාපතිවරයාගේ භාර්යාව විසින් මෙහෙයවනු ලබයි.
ගුවන් හමුදා සේවා වනිතා ඒකකය: වත්මන් ගුවන් හමුදාපතිවරයාගේ භාර්යාව විසින් මෙහෙයවනු ලබයි.
ශ්‍රී ලංකා පොලිස් සේවක සුභසාධන/සේවා වනිතා ඒකකය: වත්මන් පොලිස්පතිවරයාගේ භාර්යාවගේ ප්‍රධානත්වයෙන් පැවැත්වේ.
ලෝකයේ විවිධ රටවල රාජ්‍ය නායකයන්ගේ භාර්යාවන් (පළමු කාන්තාවන්) සිය නිල සීමාවන්ගෙන් ඔබ්බට යමින්, ජාතික මෙන්ම ජාත්‍යන්තර මට්ටමින් ඉටුකර ඇති අනුපමේය සමාජ මෙහෙවර කෘතඥපූර්වකව ඇගයිය යුතුය. දේශපාලන අධිකාරියට එහා ගිය මානුෂීය ස්පර්ශයකින් සමාජය වෙනස් කිරීමට ඔවුන් දැක්වූ දායකත්වය අතිමහත්ය.
එලිනෝර් රූස්වෙල්ට් මානව හිමිකම් වෙනුවෙන් හඬක් නැඟූ අතර, මිෂෙල් ඔබාමා සහ මෙලනියා ට්‍රම්ප් වැනි නායිකාවන් ළමා පෝෂණය, අධ්‍යාපනය සහ සයිබර් හිංසනයට එරෙහිව ජාත්‍යන්තර අවධානය යොමු කළහ. එසේම, ශ්‍රී ලංකාව ඇතුළු නැගෙනහිර ආසියාතික රටවල පළමු කාන්තාවන් සෙවණ අරමුදල්, ළමා හා මාතෘ සෞඛ්‍ය ප්‍රවර්ධනය සහ යුද පීඩිත පවුල් නැංවීම උදෙසා සේවා වනිතා සංවිධාන හරහා දැවැන්ත කාර්යභාරයක් ඉටු කර ඇත.
තමන්ට හිමි බලය සහ ප්‍රතිරූපය අසරණ ජනතාවගේ අයිතිවාසිකම් දිනා දීමටත්, අධ්‍යාපන, සෞඛ්‍ය හා කාන්තා සබලගැන්වීමේ ව්‍යාපෘති සඳහා යෙදවීමටත් ඔවුන් දැක්වූ කැපවීම සදා අගය කළ යුත්තකි.
- යසස් ධර්මදාස
සම්බන්ධිත පුවත් | Related News
ප්‍රධාන පුවත්
ඥානසාර හිමියන්ගේ කටහඬ ගැන නොව, උන්වහන්සේ කියූ ජාතික කාරණා ගැන අවධානය යොමු කරන්න.. ඊළගට ජම්පරේ අන්දන්නේ මට ලු.. – මහාචාර්ය පූජ්‍ය ඉඳුරාගාරේ ධම්මරතන හිමි
එක් අයෙකු වෙනුවෙන් නීති නමන්න බෑ.. බන්ධනාගාර ආඥා පනතේ නීති රෙගුලාසි සමාලෝචනයට කමිටුවක් පත් කරනවා.. - ජනපති
රට වෙනුවෙන් කැපවූ භික්ෂූන් වහන්සේලා, රණවිරුවන් සහ ජාතික බලවේග මර්ධනය කිරීමට ආණ්ඩුවෙන් මෙහෙයුමක්.. - විමල්ගෙන් හෙළිදරව්වක්
ඇමරිකාව ප්‍රමුඛ කඳවුර අපේ රට තම ග්‍රහණයට නතු කරගෙන අවසන්.. - ජ්‍යෙෂ්ඨ මාධ්‍යවේදී මොහාන් සමරනායක
ඔය ගළවා දැම්මේ ඥානසාර හිමියන්ගේ සිවුර නොවේ.. මහා සංඟරත්නයේ බුද්ධ චීවරය.. පක්ෂ පාට වාද භේද නොසලකා එකාවන්ව නැගී සිටිය යුතුයි.. - විමල් වීරවංශ.
හෙළ ශාසනික ඉතිහාසයේ අඳුරුතම දිනය බවට 2026යේ ඔක්තෝබර් 6 වෙනිදා පත්වුණා.. සුදු අධිරාජ්‍යවාදීන් පවා කවදාවත් සිවුරට අත තිබ්බේ නෑ.. - උදය ගම්මන්පිල
ඥානසාර හිමියන්ට ගිහි වස්ත්‍ර ඇන්දවීම ගැන ත්‍රෛනිකායික මහානායක හිමිවරුන්ගෙන් දැඩි විරෝධය.. - බන්ධනාගාර කොමසාරිස්වරයාට විශේෂ ලිපියක්
ඤාණසාර හාමුදුරුවො වෙනුවෙන් රටපුරා මහා සංඝරත්නය කොළඹ මහාධිකරණයට..
යේමන ගැටුම කලාපීය යුද්ධයක් දක්වා උත්සන්න වෙයි
ඥානසාර හිමියන් ගේ සිවුර ගැලවීම වර්තමාන ආණ්ඩුවේ දැඩිි බෞද්ධ විරෝධී ප්‍රතිපත්තියේ දුෂ්ඨ පිළිබිඹුවක්.. - ජාතික සවිධානවලින චෝදනා..
සමාගම්වලට කැමති මිලකට ඉන්ධන විකුණන්න පුළුවන්- ඛනිජ තෙල් නීතිගත සංස්ථාවේ සභාපති ඩී.ජේ. රාජකරුණා
කච්චතිව් ගිවිසුම් යළි විවෘත කරන්න අදහසක් නැහැ.. - ඉන්දීය මධ්‍යම රජය එරට ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයට දැනුම්දෙයි..
සුරේෂ් සලේ ගැන එක්සත් ජාතීන් ඇසූ ප්‍රශ්න හමුවේ ආණ්ඩුව මුනිවත රකියි..
ශ්‍රී ලංකාව NATO සංවිධානය සමඟ සබඳතා පැවැත්වීමෙන් වහල් රාජ්‍යයක් බවට පත්වීමේ අවදානමක්.. – ජ්‍යෙෂ්ඨ මාධ්‍යවේදී මොහාන් සමරනායකගෙන් අනාවරණයක්
උතුරු-නැගෙනහිර බෙදුම්වාදී ක්‍රියා වහා පාලනය කිරීමට මැදිහත්වන්න.. - ජාතික නිදහස් පෙරමුණෙන් ජනපති අනුරට ලිපියක්
වහබ්වාදී ආගමික අන්තවාදය ශ්‍රී ලංකා භූමියෙන් මුලිනුපුටා දැමීම සඳහා වූ ගෝඨාභය රාජපක්ෂ යෝජනාවලිය යනු කුමක් ද?