කැනඩාව 'චීන මාදිලියේ ප්‍රතිප්‍රහාරයක්' දියත් කරයි.. - ග්ලෝබල් ටයිම්ස් කතුවැකිය
වොෂින්ටනයේ තීරුබදු තර්ජනය හමුවේ කැනඩාව "චීන මාදිලියේ ප්‍රතිප්‍රහාරයක්" දියත් කර ඇත. එනම් තීරණාත්මකව හා සමානුපාතිකව ප්‍රතිචාර දැක්වීම; ස්වෛරීභාවය පිළිබඳ කිසිදු සම්මුතියකට නොපැමිණීම; සහ නීති රීති හා නීත්‍යානුකූල පියවරයන් වෙත යොමු වීමයි. ඇමරිකාවේ සමීපතම හිටපු මිත්‍රයෙකු වන කැනඩාවේ මෙම පියවරෙන් පැහැදිලි වන්නේ එක් දෙයකි. නීති රීති මත තනි අයිතිය පවත්වාගෙන යාමට හෝ අන් අයගේ අනාගතය තීරණය කිරීමට කිසිදු රටකට විශේෂ වරප්‍රසාදයක් නොමැත.
කැනඩාව මෙවැනි "චීන මාදිලියේ ප්‍රතිප්‍රහාරයක්" දියත් කරනු ඇතැයි වොෂින්ටනය කිසි විටෙකත් නොසිතන්නට ඇත. ඩොලර් බිලියන 20 ක් වටිනා කැනේඩියානු නිෂ්පාදන සඳහා ඇමරිකාව පැනවූ සියයට 50 ක තීරුබදුවලට පිළිතුරු ලෙස, කැනේඩියානු අගමැති මාක් කාර්නි සෙනසුරාදා ජාතිය අමතමින් කියා සිටියේ කැනඩාව "වොෂින්ටනයේ නව තීරුබදුවලට ඩොලරයට ඩොලරයක් මට්ටමෙන් ප්‍රතිචාර දක්වන" බවයි. සැප්තැම්බර් 8 වනදා සිට කැනඩාව විසින් ඇමරිකාවේ වානේ, කිරි නිෂ්පාදන, ගෘහ උපකරණ, කෘෂිකාර්මික උපකරණ, පල්ප් සහ කඩදාසි මෙන්ම ඉලෙක්ට්‍රොනික ක්ෂේත්‍ර සඳහා පළිගැනීමේ තීරුබදු පනවනු ඇත.
පස්වන ඇස (Five Eyes) සන්ධානයේ සහ නේටෝ (NATO) සංවිධානයේ සාමාජිකයෙකු වන කැනඩාව, වොෂින්ටනයට එරෙහිව නැගී සිටීමට සහ පළිගැනීමේ තීරුබදුවලින් ප්‍රතිචාර දැක්වීමට තරම් දැන් ධෛර්ය සම්පන්න වී ඇත. මෙම පියවරේ වැදගත්කම උතුරු ඇමරිකානු වෙළඳ ආරවුලක සීමාවෙන් ඔබ්බට යන්නකි. ඇමරිකානු වෙළඳ නියෝජිත ජේමිසන් ග්‍රියර් (Jamieson Greer) කැනඩාවේ ප්‍රතිචාරය "චීනය විසින් කරනු ලබන ආකාරයේ ක්‍රියාවක්" ලෙස පහත් කොට සැලකීය. ඇමරිකානු මාධ්‍ය වෙත සම්මුඛ සාකච්ඡාවක් දෙමින් ඔහු පැවසුවේ, නිෂ්පාදනය නැවත රට තුළට ගෙන ඒම සහ ඇමරිකානු රැකියා ආරක්ෂා කිරීම අරමුණු කරගත් වෙළඳ ප්‍රතිපත්ති වොෂින්ටනය විසින් හඳුන්වා දීමෙන් පසු, "ලෝකයේ රටවල් දෙකක් අපට එරෙහිව ප්‍රතිප්‍රහාර එල්ල කර ඇත: එනම් මහජන චීන සමූහාණ්ඩුව සහ කැනඩාවයි."
ඇමරිකානු බලපෑමට සමාන මට්ටමේ පියවරයන්ගෙන් පිළිතුරු දීමට ධෛර්යවත් වූ එකම රටවල් වන්නේ චීනය සහ කැනඩාවයි. මෙයින් ඇඟවෙන්නේ "චීන මාදිලියේ ප්‍රතිප්‍රහාරය" යනු සැබවින්ම "එක පාර්ශවීය බලපෑම් පිළිගැනීම ප්‍රතික්ෂේප කිරීම" සඳහා යොදන තවත් නමකි. චීනය දීර්ඝ කාලයක් තිස්සේ පෙනී සිටි දෙය පිළිබඳ අවබෝධයක් කැනඩාවේ ප්‍රතිචාරය මගින් ලෝකයට ලබා දෙයි. එනම් තීරණාත්මකව හා සමානුපාතිකව ප්‍රතිචාර දැක්වීම; ස්වෛරීභාවය සුරැකීම; සහ නීති රීති හා නීත්‍යානුකූල පියවරයන් අනුගමනය කිරීමයි. වඩාත් නිවැරදිව කීවොත්, මෙය චීනයට පමණක් ආවේණික වූ ක්‍රමවේදයක් නොව, ජාත්‍යන්තර වෙළඳාමේ වඩාත්ම මූලික පරස්පරතා මූලධර්මයයි (Principle of reciprocity).
කැනඩාව මෙම මග තෝරා ගැනීම පුදුමයක් නොවේ. එය තනි පාර්ශ්වීය තර්ජනයන්ට එරෙහිව දැක්වූ නීත්‍යානුකූල ප්‍රතිචාරයකි - බලපෑම් හමුවේ පලිහක් එසවීමකි. "චීන මාදිලියේ ප්‍රතිප්‍රහාරය" මගින් රටක ස්වකීය යහපත ආරක්ෂා කරනවා පමණක් නොව, ගෝලීය සැපයුම් දාමවල ස්ථාවරත්වය සහ ජාත්‍යන්තර වෙළඳ අනුපිළිවෙලෙහි සාධාරණත්වය ද සුරකියි.
කැනඩාවේ මෙම පියවරෙන් පෙන්නුම් කරන්නේ "උපායමාර්ගික ස්වාධීනත්වය" ගෝලීය දකුණේ (Global South) රටවල පොදු අපේක්ෂාවක සිට ඇමරිකානු මිත්‍ර පාක්ෂිකයින්ට ද මුහුණ දීමට සිදුවන සැබෑ ලෝකයේ ගැටලුවක් බවට පත්වෙමින් තිබෙන බවයි. ඇමරිකාවට පරාජය වීමෙන් ගෞරවය සහ ස්ථාවරත්වය නොලැබෙන බවත්, සාකච්ඡා සඳහා ශක්තියක් සහ තමන්ව ආරක්ෂා කර ගැනීමට ශක්තියක් ලබා ගත හැක්කේ වැඩි හවුල්කරුවන් සංඛ්‍යාවක්, වැඩි වෙළඳපොළවල් සහ ස්වාධීන තේරීම් සඳහා වැඩි ඉඩක් තබා ගැනීමෙන් පමණක් බවත් වැඩිදුරටත් රටවල් තේරුම් ගනිමින් සිටී.
"චීන ක්‍රමයට" ඇමරිකාවට පිළිතුරු දීමට කැනඩාව ගත් තීරණය මගින් එක් කරුණක් පැහැදිලිව නිරූපණය කරයි. එනම් තීරුබදු ප්‍රහාර හමුවේ ඇමරිකාවේ මිත්‍ර පාක්ෂිකයෙකු වීමෙන් කිසිදු "නිදහස් වීමක්" නොලැබෙන බවයි. අද කැනඩාව නම්, හෙට එය යුරෝපීය සංගමය විය හැකිය, ඊට පසුදා ජපානය හෝ දකුණු කොරියාව විය හැකිය. චීනය සහ කැනඩාව "ප්‍රතිප්‍රහාර දෙන්නන්" ලෙස එකට ලැයිස්තුගත කිරීමෙන්, ඇමරිකානු ප්‍රතිපත්තියේ අසාර්ථකත්වය ග්‍රියර් විසින්ම පිළිගනී - ප්‍රතිපත්තිය සැබවින්ම "ශ්‍රේෂ්ඨ" නම්, එහි සමීපතම මිත්‍රයෙකු පවා නැවත පහර දීමට පෙළඹෙන්නේ මන්ද? විවිධ භූදේශපාලනික තත්ත්වයන් සහ පාලන ක්‍රම ඇති රටවල් වලට ප්‍රතිප්‍රහාර එල්ල කිරීමට යම් ප්‍රතිපත්තියක් මගින් බල කරන්නේ නම්, "ඔවුන් චීනය මෙන් හැසිරෙන්නේ ඇයි" කියා නොව, "ඇමරිකානු ප්‍රතිපත්තිය මගින් චීනයට සමාන ප්‍රතිචාර වැඩි වැඩියෙන් නිර්මාණය කරන්නේ ඇයි" යන්න ප්‍රශ්න කළ යුතුය.
වඩාත් ගැඹුරු මට්ටමකින් බලන කල, කැනඩාවේ "චීන මාදිලියේ ප්‍රතිප්‍රහාරය" මගින් ඒකපාර්ශ්විකවාදයේ අර්බුදය නිරාවරණය කරයි. ගෝලීයකරණය යනු ඇමරිකාව විසින් පමණක් මෙහෙයවන තනි පුද්ගල සංදර්ශනයක් නොවන අතර කර්මාන්ත දාමයන් එකිනෙකට තදින් සම්බන්ධ වී ඇත. පිරිවැය, කාර්යක්ෂමතාව සහ සම්පත් සැපයීම වැනි මූලික ආර්ථික සාධක නොසලකා හරිමින්, තීරුබදු බාධක යොදා ගනිමින් නිෂ්පාදනය නැවත රට තුළට ගෙන ඒමට ඇමරිකාවට අවශ්‍ය වී ඇත. ඇමරිකාවේ විශාලතම වෙළඳ හවුල්කරුවෙකු ලෙස කැනඩාව දිනපතා දේශසීමා හරහා භාණ්ඩ ටොන් සිය ගණනක් සහ දහස් ගණනක් ගෙන යනු ලබයි. 2024 දී දෙරටේ සප්‍රමාණික දිනපතා වෙළඳාම ඩොලර් බිලියන 2.5 කි. තීරුබදු පැනවීමෙන් වොෂින්ටනය කරන්නේ තමන්ගේම පයට ගලක් දමා ගැනීමයි.
කොන්සර්වේටිව් මතධාරී මාධ්‍යයක් වන Fox News පවා පාරිභෝගිකයින්ට අනතුරු අඟවමින් ලිපියක් පළ කළේ "ඔබේ ප්‍රියතම කොක්ටේල් පානය මෙම වෙළඳ සටනේ බලාපොරොත්තු නොවූ ගොදුරක් විය හැකි" බවයි. මන්ද කැනේඩියානු විස්කි යනු ඇමරිකානු බාර් සහ ආපනශාලාවල කොක්ටේල් සඳහා බහුලව භාවිත වන මූලික පානයක් වන බැවිනි.
"ඇමරිකානු රැකියා ආරක්ෂා කිරීමේ" අරමුණ යනු සරලව කීවොත් "ඇමරිකාවට මුල් තැන, අන් සියල්ලන්ටම පිටතින් සිටීමට සිදුවේ" යන්නයි. එහි ප්‍රතිඵලය කුමක් වීද? "මුල් තැන" යන්න හුදකලාව බවට පත් වී ඇති අතර, "නැවත ගෙන ඒම" යන්නෙන් සිදු වී ඇත්තේ තුවාල වී ලේ ගැලීමයි. "වෙළඳ අසමතුලිතතාවය නිවැරදි කිරීම" ලෙස හඳුන්වන දෙයෙහි අවසාන ප්‍රතිඵලය වී ඇත්තේ දේශීය සමාගම්වල සැපයුම් දාම බිඳ වැටීමයි. ඇමරිකානු සාමාන්‍ය පාරිභෝගිකයින්ට ඒ සඳහා වන්දි ගෙවීමට සිදුවී ඇති අතර උද්ධමන පීඩනය ඉහළ මට්ටමක පවතී. ඇමරිකානු ෆෙඩරල් දත්ත පෙන්වා දෙන්නේ "Liberation Day" තීරුබදුවලින් පසුව ගෙවී ගිය මාස අටෙන් එක එක මාසය තුළම නිෂ්පාදන සමාගම් තම සේවක සංඛ්‍යාව අඩු කළ බවයි. තීරුබදු තාප්පවලට "සතුරන් දහසක් මරා දැමිය හැකි" වුවද, තමන්ටම සිදුවන හානිය සුළුපටු නොවේ.
කැනඩාවේ "චීන මාදිලියේ ප්‍රතිප්‍රහාරය" යනු සංරක්ෂණවාදයට (Protectionism) එරෙහිව එල්ල වූ දැවැන්ත පහරකි. ඇමරිකානු ඒකපාර්ශ්වික තීරුබදුවලට එරෙහිව චීනය දැක්වූ ස්ථාවර ප්‍රතිරෝධය සමහර බටහිර විචාරකයින් විසින් වරක් හඳුන්වන ලද්දේ "තනි තනිව සිටි සුවිශේෂී අවස්ථාවක්" ලෙසය. දැන් ඇමරිකාවේ සමීපතම හිටපු මිත්‍රයෙකු ද ඊට සමාන මගක් ගෙන ඇති බැවින්, "නීති ආරක්ෂා කරන්නේ කවුද සහ ඒවා කඩන්නේ කවුද" යන්න පිළිබඳ මතය නිවැරදි වන අතරම, චීනයේ පරස්පර ප්‍රතිප්‍රහාරවල අවශ්‍යතාවය සහ නීත්‍යානුකූලභාවය ද මෙයින් පෙන්නුම් කෙරේ.
"චීන මාදිලියේ ප්‍රතිප්‍රහාරයේ" සාරය නම් වඩාත් පැහැදිලි වන පොදු එකඟතාවයයි: එනම් විවෘතභාවය ගොඩනැගිය යුත්තේ සමානාත්මතාවය මත වන අතර, සහයෝගීතාවය පදනම් විය යුත්තේ පරස්පර ගෞරවය මතය. එමෙන්ම නීති රීති මගින් අන් අය පාලනය කිරීමට හෝ අන් අයගේ අනාගතය තීරණය කිරීමට කිසිදු රටකට විශේෂ වරප්‍රසාදයක් නොමැත.
සම්බන්ධිත පුවත් | Related News
ප්‍රධාන පුවත්
සිවුරට මුවාවී ඉතිහාසයේ වැඩිම ගේම් ගහපු පිරිසක් ඉන්නේ මාලිමාවේ 159 අතරේ.. සිවුරු ඇරපු 50කට වැඩි පිරිසක් ඉන්න ආණ්ඩුවක් මේක.. - උලපනේ සුමංගල හිමි
ඉරාන තෙල් නෞකා 17කට ඇමෙරිකාවෙන් සම්බාධක..
ඥානසාර හිමියන්ගේ කටහඬ ගැන නොව, උන්වහන්සේ කියූ ජාතික කාරණා ගැන අවධානය යොමු කරන්න.. ඊළගට ජම්පරේ අන්දන්නේ මට ලු.. – මහාචාර්ය පූජ්‍ය ඉඳුරාගාරේ ධම්මරතන හිමි
එක් අයෙකු වෙනුවෙන් නීති නමන්න බෑ.. බන්ධනාගාර ආඥා පනතේ නීති රෙගුලාසි සමාලෝචනයට කමිටුවක් පත් කරනවා.. - ජනපති
රට වෙනුවෙන් කැපවූ භික්ෂූන් වහන්සේලා, රණවිරුවන් සහ ජාතික බලවේග මර්ධනය කිරීමට ආණ්ඩුවෙන් මෙහෙයුමක්.. - විමල්ගෙන් හෙළිදරව්වක්
ඇමරිකාව ප්‍රමුඛ කඳවුර අපේ රට තම ග්‍රහණයට නතු කරගෙන අවසන්.. - ජ්‍යෙෂ්ඨ මාධ්‍යවේදී මොහාන් සමරනායක
ඔය ගළවා දැම්මේ ඥානසාර හිමියන්ගේ සිවුර නොවේ.. මහා සංඟරත්නයේ බුද්ධ චීවරය.. පක්ෂ පාට වාද භේද නොසලකා එකාවන්ව නැගී සිටිය යුතුයි.. - විමල් වීරවංශ.
හෙළ ශාසනික ඉතිහාසයේ අඳුරුතම දිනය බවට 2026යේ ඔක්තෝබර් 6 වෙනිදා පත්වුණා.. සුදු අධිරාජ්‍යවාදීන් පවා කවදාවත් සිවුරට අත තිබ්බේ නෑ.. - උදය ගම්මන්පිල
ඥානසාර හිමියන්ට ගිහි වස්ත්‍ර ඇන්දවීම ගැන ත්‍රෛනිකායික මහානායක හිමිවරුන්ගෙන් දැඩි විරෝධය.. - බන්ධනාගාර කොමසාරිස්වරයාට විශේෂ ලිපියක්
ඤාණසාර හාමුදුරුවො වෙනුවෙන් රටපුරා මහා සංඝරත්නය කොළඹ මහාධිකරණයට..
යේමන ගැටුම කලාපීය යුද්ධයක් දක්වා උත්සන්න වෙයි
ඥානසාර හිමියන් ගේ සිවුර ගැලවීම වර්තමාන ආණ්ඩුවේ දැඩිි බෞද්ධ විරෝධී ප්‍රතිපත්තියේ දුෂ්ඨ පිළිබිඹුවක්.. - ජාතික සවිධානවලින චෝදනා..
සමාගම්වලට කැමති මිලකට ඉන්ධන විකුණන්න පුළුවන්- ඛනිජ තෙල් නීතිගත සංස්ථාවේ සභාපති ඩී.ජේ. රාජකරුණා
කච්චතිව් ගිවිසුම් යළි විවෘත කරන්න අදහසක් නැහැ.. - ඉන්දීය මධ්‍යම රජය එරට ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයට දැනුම්දෙයි..
සුරේෂ් සලේ ගැන එක්සත් ජාතීන් ඇසූ ප්‍රශ්න හමුවේ ආණ්ඩුව මුනිවත රකියි..
ශ්‍රී ලංකාව NATO සංවිධානය සමඟ සබඳතා පැවැත්වීමෙන් වහල් රාජ්‍යයක් බවට පත්වීමේ අවදානමක්.. – ජ්‍යෙෂ්ඨ මාධ්‍යවේදී මොහාන් සමරනායකගෙන් අනාවරණයක්