ඉරානය, ගල්ෆ් රාජ්යයන්, එක්සත් ජනපදය සහ ඊශ්රායලය අතර පවතින ගැටළු එකවර විසඳීම සඳහා එක්සත් ජාතීන්ගේ ආරක්ෂක මණ්ඩල යෝජනාවලි රාමුවක් ඉදිරිපත් කිරීම.. - ආචාර්ය ජගත් චන්ද්රවංශ
ඉරානය, ගල්ෆ් රාජ්යයන්, එක්සත් ජනපදය සහ ඊශ්රායලය අතර පවතින සියළුම ප්රධාන ගැටළු එකවර විසඳීම සඳහා සමබර හා බලාත්මක කළ හැකි එක්සත් ජාතීන්ගේ ආරක්ෂක මණ්ඩල යෝජනාවලි රාමුවක් ඉදිරිපත් කිරීම සම්බන්ධයෙන් ජාත්යන්තර ප්රතිපත්ති විශ්ලේෂක ආචාර්ය ජගත් චන්ද්රවංශ මහතා අදහස් දක්වා තිබේ.
ඒ මහතා ඉදිරිපත් කරන අදහස් පහළින්..
පංචවිධ ක්රියාමාර්ග :
පළමු ක්රියාමාර්ගය: වන්දි සහ ගල්ෆ් කලාපීය ආරක්ෂාව
කුමක්ද: ගල්ෆ් රාජ්යයන් පහක් (බහරේනය, සෞදි අරාබිය, කටාර්, එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්යය, ජෝර්දානය) විසින් ඉරානයට වන්දි වශයෙන් ඩොලර් බිලියන 270ක් ගෙවීම. ඉරානය ගල්ෆ් සහයෝගිතා කවුන්සිලයේ සාමාජික රටවල(GCC) ආරක්ෂාව සහතික කරයි. චීනය සහ රුසියාව මෙහි සම-ඇපකරුවන් ලෙස කටයුතු කරනු ලබයි. හෝමුස් සමුද්ර සන්ධිය හරහා ගමනාගමනය UNCLOS සම්මුතිය යටතේ සහතික කෙරේ.
ප්රතිඵලය: ඉරානයට වන්දි ලැබීම සහ ගල්ෆ් කලාපයට ආරක්ෂාව සැලසීම.
දෙවන ක්රියාමාර්ගය: IAEA යටතේ කලාපීය න්යෂ්ටික පාලනය
කුමක්ද: සියළුම කලාපීය රාජ්යයන් (ඉරානය, ඊශ්රායලය, සෞදි අරාබිය, එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්යය, ඊජිප්තුව, ජෝර්දානය) තම න්යෂ්ටික වැඩසටහන් ජාත්යන්තර පරමාණුක බලශක්ති ඒජන්සියේ (IAEA) පූර්ණ ආරක්ෂණ විධිවිධාන යටතට පත් කරනු ලබයි. ඊශ්රායලය න්යෂ්ටික නොවන රාජ්යයක් ලෙස NPT ගිවිසුමට එක්වේ. ඊශ්රායලයේ ඩිමෝනා නගරය ආසන්නයේ පිහිටා ඇති න්යෂ්ටික පර්යේෂණ මධ්යස්ථානය පරීක්ෂණ සඳහා විවෘත කෙරේ. මැදපෙරදිග කලාපය න්යෂ්ටික අවිවලින් තොර කලාපයක් බවට පත්වේ.
ප්රතිඵලය: ද්විත්ව ප්රමිතීන් ඉවත් වීම සහ සැමට සමාන නීති ක්රියාත්මක වීම.
තෙවන ක්රියාමාර්ගය: ඉරාන න්යෂ්ටික සහ මිසයිල පාලනය (JCPOA ආකෘතියට අනුව)
කුමක්ද: ඉරානයේ න්යෂ්ටික වැඩසටහන IAEA අධීක්ෂණය යටතේ සාමකාමී මට්ටමක පවතී. මිසයිල විදින පරාසය වසර පහක් සඳහා කි.මී. 2,000කට සීමා වේ. එකඟතාවය ඉබේම අවසන් වන වගන්ති (Sunset clauses) ඇතුළත් වේ (න්යෂ්ටික: වසර 10, මිසයිල: වසර 5). තහවුරු කරන ලද ගිවිසුම් කඩකිරීම් සඳහා ප්රතිවිපාක (Snapback mechanism) යාන්ත්රණය ක්රියාත්මක වේ.
ප්රතිඵලය: බලාත්මක කළ හැකි සීමාවන් සහ ඉරානය සඳහා කාලානුරූපී වැඩපිළිවෙළක් සකස් වීම.
සිව්වන ක්රියාමාර්ගය: සම්බාධක ඉවත් කිරීම සහ නිදහස් රාජ්යයක තත්ත්වය
කුමක්ද: ඉරානයට එරෙහි සියළුම සම්බාධක වහාම ඉවත් කිරීම. අත්හිටුවා ඇති වත්කම් (ඩොලර් බිලියන 100කට වැඩි) දින 30ක් ඇතුළත නිදහස් කිරීම. ඉරානය SWIFT පද්ධතියට සහ ගෝලීය මූල්ය පද්ධතියට නැවත සම්බන්ධ කිරීම. එක්සත් ජාතීන්ගේ ආරක්ෂක මණ්ඩලය ඉරානය නිදහස්, ස්වෛරී රාජ්යයක් ලෙස පිළිගැනීම.
ප්රතිඵලය: ආර්ථික සාධාරණත්වය සහ ජාතික අභිමානය.
පස්වන ක්රියාමාර්ගය: ඇමරිකා-ඊශ්රායල-ඉරාන අන්යෝන්ය ඇපකරය (වඩාත්ම දුෂ්කර කොටස)
කුමක්ද:
එක්සත් ජනපද හෝ ඊශ්රායල ඉලක්කවලට එරෙහිව තම කලාපීය හවුල්කරුවන් (හිස්බුල්ලා, හූති) භාවිතා නොකිරීමට ඉරානය කැපවේ.
* ඉරානයට එරෙහිව ප්රහාර, ඝාතන, රහසිගත මෙහෙයුම් හෝ පාලන තන්ත්රය වෙනස් කිරීමේ උත්සාහයන් සිදු නොකිරීමට එක්සත් ජනපදය සහ ඊශ්රායලය කැපවේ.
* ඒකපාර්ශ්වික නිරායුධකරණ ඉල්ලීම්වලින් ඉරානයේ හවුල්කරුවන් ආරක්ෂා කෙරේ.
* ඉරානයට එරෙහිව න්යෂ්ටික තර්ජන නොතිබිය යුතුය; ඊශ්රායලයේ අවි ගබඩාව දෙවන ක්රියාමාර්ගය (Track 2) යටතේ පාලනය වේ.
* චීනය සහ රුසියාව ඇපකරුවන් ලෙස කටයුතු කරන, එක්සත් ජාතීන්ගේ අධීක්ෂණය යටතේ පවතින ආරවුල් විසඳීමේ යාන්ත්රණයක් ස්ථාපිත කෙරේ.
ප්රතිඵලය: සෙවනැලි යුද්ධය (Shadow war) අවසන් වීම සහ සහජීවනය සඳහා වූ රාමුවක් සකස් වීම.
පාර්ශවකරුවන්ගේ ප්රතිලාභ සාරාංශය
පාර්ශවකරුවන්ගේ ප්රධාන ප්රතිලාභ
ඉරානය ඇ.ඩො. බි. 270ක් + සම්බාධක ඉවත් කිරීම + වත්කම් නිදහස් කිරීම + න්යෂ්ටික සමමිතිය + හවුල්කරුවන්ගේ ආරක්ෂාව + ප්රහාර/ඝාතන අවසන් වීම
GCC රාජ්යයන්වලට ඉරානයෙන් ආරක්ෂක සහතිකය + හෝමුස් සමුද්ර සන්ධියට ප්රවේශය + ගැටුම් අවසන් වීම
එක්සත් ජනපදය සහ ඊශ්රායලය ඉරාන හිතවාදී කණ්ඩායම්වල ප්රහාර අවසන් වීම + තහවුරු කළ හැකි න්යෂ්ටික/මිසයිල සීමාවන්
හිස්බුල්ලා සහ හූති ඒකපාර්ශ්වික නිරායුධකරණයෙන් ආරක්ෂාව + දේශපාලන මාවතක් විවෘත වීම
චීනය සහ රුසියාව බලපෑම වර්ධනය වීම + ස්ථාවර බලශක්ති මාර්ග
ගෝලීය ප්රජාව න්යෂ්ටික අවි ව්යාප්තිය වැළැක්වීම + නිදහස් මුහුදු ගමනාගමනය + ස්ථිර සාමය
නිගමනය
මෙම ක්රියාමාර්ග පහම නොමැතිව ස්ථිර සාමයක් ඇති කළ නොහැක. පස්වන ක්රියාමාර්ගය වඩාත්ම දුෂ්කර වුවද එය වඩාත්ම අත්යවශ්යම ක්රියාමාර්ගය වේ.
මෙම රාමුව සමබර, සාධාරණ වන අතර චීනය සහ රුසියාව ඇපකරුවන් ලෙස තබා ගනිමින් එක්සත් ජාතීන්ගේ ආරක්ෂක මණ්ඩලය හරහා බලාත්මක කළ හැකිය.
දශක ගණනාවක් තිස්සේ අනුගමනය කළ වත්මන් මාවත අසාර්ථක වී ඇත. විස්තීරණ, සාධාරණ සහ බලාත්මක කළ හැකි සාමයක් සඳහා කාලය එළඹ ඇත.
සම්බන්ධිත පුවත් | Related News
ප්රධාන පුවත්
කන්කසන්තුරේ තිස්ස රජමහා විහාරය දෙකට කරමින් මැදින් පාරක්.. අමරපුර නිකායේ දැඩි විරෝධය..
''මේ රටේ ගෝඨාභය මරාදමා හෝ විදේශ මැදිහත් වීමෙන් අන්තර්කාලීන පාලනයක් ගොඩනගන්න හැදුවා.. ආණ්ඩුව පවාදීම් රැසක් මේ වන විට කර අවසන්.." - වෛද්ය වසන්ත බණ්ඩාර
සම්බුද්ධ ශාසනයේ ප්රධාන අංගයක් වන පෙරහැර විකාරයක් බව අගමැතිනිය කියන්නේ කොහොමද?.. - වෛද්ය වසන්ත බණ්ඩාර
සවුදිය, තුර්කිය සහ පාකිස්ථානය 'නේටෝ' වැනි යුද සංවිධානයකට අවතීර්ණ වෙයි.. 'මක්කා ඒකාබද්ධ ආරක්ෂක ගිවිසුම' අත්සන් තබයි..
විනිසුරුවන්ගේ විශ්රාම යෑමේ වයස අවුරුදු 67 දක්වා දිගු කිරීමට ජනමත විචාරණයක් අවශ්යයි.. - ශ්රේෂ්ඨාධිකරණය 2022 වසරේදී තීන්දු කරලා..
22වන ව්යවස්ථා සංශෝධන පනත් කෙටුම්පත ගැසට් කෙරේ..
වර්තමාන අර්බුද හමුවේ නාට්යකරුවන් අපේක්ෂාභංගත්වයට පත්වෙලා.. – නාට්යවේදී අඛිල සපුමල්
ලොවටම සහන සැලසූ චීනයේ ගෝලීය සංවර්ධන මුලපිරුමට වසර 5යි: ගෝලීය දකුණේ අනාගතය වෙනුවෙන් චීනයෙන් නව පොරොන්දුවක්..
බන්ධනාගාර කොමසාරිස් තුෂාර උපුල්දෙණියව අයින් කරන්න ආණ්ඩුවට අවශ්ය වුනා.. ආණ්ඩුව දේශපාලනිකව පොලිසිය මෙහෙයවනවා ද යන්න ගැටළුවක්.. - නීතිඥ සංජීව වීරවික්රම
බෞද්ධ සභ්යත්වයට එරෙහිව දියත්වන ප්රහාර උච්ඡතම ස්ථානයකට පැමිණිලා.. ෂානක්කියන්ලා, සුමන්තිරන්ලාගෙන් බෞද්ධ උරුමය විනාශ කරන්න පුරාවිද්යා දෙපාර්තුමේන්තුවටත් බලපෑම්.. දළදා පෙරහැරේ කරඬුව වඩම්මන ඇතුන්ටත් තහංචි වැටෙන ලකුණු!
මැගසින් බන්ධනාගාරය තුළ නොසන්සුන්තාවක්..
උතුරු-නැගෙනහිර බෞද්ධ උරුමය විනාශ කිරීමට සැලසුම්සහගත ප්රහාරයක්.. පුරාවිද්යා වාර්තා වෙනස් කරන්න දෙමළ මන්ත්රීන්ගෙන් බලපෑම්.. - වෛද්ය වසන්ත බණ්ඩාරගෙන් සුවිශේෂී හෙළිදරව්වක්..
පළාත් සභා ඡන්දය ඉක්මනින් පවත්වන්නැයි ඉන්දියාවෙන් දන්වයි..
ඇමරිකානු - ඉරාන යුද්ධය අවසන් ද? - ආචාර්ය ජගත් චන්ද්රවංශගෙන් අනාවරණයක්
'පාස්කු ප්රහාරය ගැන විමර්ශකයින් පත්කරලා තියෙන්නේ කතෝලික පල්ලියෙන්' - අතරමැදි පෙත්සම්කරුවෝ අධිකරණයට කියති..
ගම්මන්පිල, විමල්, දිලිත් ඇතුළු හය දෙනෙක් අධිකරණයට අපහාස කිරීමේ ප්රකාශ ගැන අභියාචනාධිකරණයට දැනුම් දීමට තීරණ කළා.. - කොටුව මහේස්ත්රාත්