‘පළමුව ඇමරිකාව’ සංකල්පය ඇමරිකාවට පාරාවලල්ලක් වන්නේ ඇයි?

Jan 28, 2026 at 01:51 PM

|

Lanka Leader

MAGA හෙවත් අමෙරිකාව නැවැත ශ්‍රේෂ්ඨත්වයට පත් කිරීමේ මූලධර්මය සහ ට්‍රම්ප්වාදය පහත පරිදි සාරාංශ කළ හැකිය. එනම් එක්සත් ජනපදය ගෝලීය නායකයෙකු ලෙස එහි භූමිකාවෙන් පසු බැස, ඒ ආශ්‍රිත බර අතහැර දේශීය සංවර්ධනය කෙරෙහි අවධානය යොමු කිරීමයි.

මෙම සීරු මාරුවෙන් උපකල්පනය කරන්නේ ඇමරිකාව ස්වයංපෝෂිත ජාතියක් බවයි. නමුත් එය නොමඟ යවන සුළු උපකල්පනයකි. නූතන ඇමරිකාව ලෝකයේ අගනගරය ලෙස හැඳින්වීම වඩාත් සුදුසුය. ලෝකය එක්සත් ජනපදය මත රඳා පවතින තරමටම එක්සත් ජනපදය ලෝකයේ සෙසු රටවල් මත රඳ පවතියි. මෙම අන්‍යෝන්‍ය යැපීම අතහැර එහි නායකත්ව භූමිකාවෙන් ඉවත් වීමට ගත් තීරණය ඇමරිකාවට දැඩි ලෙස බලපානු ඇත. එසේ වන්නේ ඇයිද යන්න සැකෙවින් සලකා බළමු.

ලෝකයේ අගනගරය

එක්සත් ජනපදයට තවමත් වඩාත්ම නව්‍ය ආර්ථිකයක් ඇත, නමුත් එම නවෝත්පාදනයෙන් වැඩි කොටසක් සුගම මුදල් ප්‍රතිපත්තිය මගින් මෙහෙයවනු ලැබේ. ප්‍රමාණාත්මක ලිහිල් කිරීම ආර්ථිකයට නොවටිනා මුදල්වලින් පිරී ඉතිරී ගොස් ඇති අතර, කොටස් වෙළඳපොළ ඉහළ නංවමින් සමාගම්වලට අසීමිත අරමුදල් සැපයීමට කටයුතු කර ඇත. එය විසිරුණු උපාය මාර්ගයක් හෙවත් ප්‍රතිඵල අපේක්ෂාවෙන් සෑම තැනකම මුදල් වත් කිරීමකි.

කෙසේ වුවද මෙම ක්‍රියාවලිය උද්ධමනය අවුලුවාලන්නේ නැත. මන්ද ඩොලරය ලෝකයේ සංචිත මුදල් ඒකකය ලෙස පවත්වා ගෙන යන තත්වය නිසා එක්සත් ජනපදයෙන් පිටත ඉහළ ඉල්ලුමක් පවත්වා ගනී. ඇත්ත වශයෙන්ම, ඩොලරය ඇමරිකාවේ ප්‍රධාන අපනයන භාන්ඩය බවත්, දේශීය වෙළඳපොළට ඩොලර් ගලා ඒම අඛණ්ඩ අපනයන හේතුවෙන් අධික සැපයුමකට හේතු නොවන බවත් කෙනෙකුට තර්ක කළ හැකිය.

ඇත්ත වශයෙන්ම, එක්සත් ජනපදය ලොව පුරා සිටින  වඩාත්ම බුද්ධිමත්, දක්ෂ නිර්මාණශීලී පුද්ගලයින් - විශේෂයෙන් සිතීමේ, ගැටළු විසඳීමේ හෝ නවෝත්පාදනයේ සුවිශේෂී කුසලතා ඇති අය ආකර්ෂණය කර ගනියි. මෙසේ වන්නේ ඇයි? මන්ද සෑම කෙනෙකුම මුදල් සහ අවස්ථා බහුල වන අගනගරය දෙසට ආකර්ෂණය වන බැවිනි. 

එක්සත් ජනපදය තවමත් ලෝකයේ විශාලතම වෙළඳපොළ වන්නේ ප්‍රධාන වශයෙන් හේතු දෙකක් නිසාය. එනම් නිමක් නැති මුදල් නිපදවීම සහ බොහෝ ගෝලීය පද්ධති ඒ මත රඳා පවතින බැවිනි. කෙටියෙන් කිවහොත්, සියල්ල ඇමරිකාව හරහා දිව යයි.

මෙම ගතිකත්වයන් ඇමරිකාවේ වත්මන් තත්ත්වයට යටින් පවතින අතර, එය එක්සත් ජනපදය නායකත්වය දෙන ඒක ධ්‍රැවීය ලෝකයක පමණක් පැවතිය හැකිය. ඇමරිකාවේ සමෘද්ධිය සහ අද එය මුහුණ දෙන අභියෝග සෘජුවම පැන නගින්නේ ලෝකයේ අගනගරය ලෙස රඟ දක්වන එහි භූමිකාව හේතුවෙනි. ඉහත සඳහන් කළ ඕනෑම සාධකයක් ඉවත් කළහොත්,එයට සමාන්තරව අනෙක් සියල්ල බිඳ වැටෙනු ඇත.

අභියෝග සම්බන්ධයෙන් සාකච්ඡා කිරීමේදී, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය අගනගරයක් ලෙස සැලකීමම අද පවතින සමාජ අසමතුලිතතාවයන් බොහොමයක් පැහැදිලි කිරීමට උපකාරී වේ. නිෂ්පාදන රැකියා අහිමි වීම; ඕනෑම ප්‍රාග්ධනයක් නිෂ්පාදනය ඉඩම් සහ ශ්‍රමය ලාභදායී දුරස්ථ ප්‍රදේශවලට ගමන් කරන බැවින් එය අවබෝධ කර ගත හැකිය. දරිද්‍රතාවයේ පැතිරීම සහ ඉහළ යන අසමානතාවයේ ව්‍යාප්තිය; නැවතත්, මෙය බොහෝ විට පළාත්වලින් සංක්‍රමණය වී සමාජ ආර්ථික ඉණිමඟට නැගීමට නොහැකි වූ අයගෙන් සමන්විත වන අගනගරයකට සාමාන්‍ය සිද්ධියකි. සේවා රැකියා බහුල වීම; සේවා රැකියා විශාල සංඛ්‍යාවක් ලෝකයේ මූල්‍ය හා පරිපාලන මධ්‍යස්ථානය සඳහා ද සාමාන්‍යකරණය වීම අළුත් දෙයක් නොවේ.

මම  වාක්‍යයක් MacBook  යන්ත්‍රයක ටයිප් කරමි. දැන් මෙම උපකරණය  විධිමත් ලෙස ගත් කළ ඇමරිකානු නිෂ්පාදනයකි. නමුත් එය යතාර්ථයමද? පිලිතුර බැලූ බැල්මටම  නැහැ යන්නයි. MacBook යන්තර එක්සත් ජනපදයේ නිෂ්පාදනය කළ නොහැකිවා පමණක් නොව එය එහි සංවර්ධනය කිරීමද කළ නොහැක. බොහෝ ඇමරිකානු සමාගම් මෙන්, Apple ද විදේශයන්හි ඉංජිනේරු කාර්යයන් රාශියක් බාහිරින් ලබා ගනී. මෙම නිෂ්පාදනයද ඇමරිකානු ගුවන් යානා, රොකට්,  ඖෂධ සහ මිලිටරි නිෂ්පාදනයේ වැඩි කොටසක් මෙන් ඇමරිකාව විසින් නිර්මාණය කරන ලද ගෝලීය භූ දර්ශනයේ ප්‍රතිඵලයකි. අගනගරය තුළ අයිස් කුට්ටියේ ඉහළ කෙළවර පමණක් ඉතිරිව ඇත. එනම්, කළමනාකරණය, අලෙවිකරණය, මූල්‍ය සහ ඉඳහිට, නිෂ්පාදන කොටස් කිහිපයක් පමණක් මේ කෙළවර තුළ රඳා පවතී.

උඩ යට මාරුවීම

ඊළඟට සිදුවන්නේ කුමක්ද? දැවැන්ත බහුජාතික සමාගමක් උදාහරණයට ගනිමු. සමාගම ලාභ නොලබන සමාගමක් විය හැකි නමුත් එය අති විශාලයි. සමාගම ක්‍රියාත්මක වන තාක් කල්, එහි මූලස්ථානය හොඳින් පෙනෙන්නට තිබේ. මුදල් ගලා එයි, විශාල ව්‍යාපෘති දිගටම පවතී, දිලිසෙන කාර්යාල හිස් අහස සිප ගනිමින් තිබේ එලෙසම විධායකයින් ඉහළ වැටුප් සහ වරදාන භුක්ති විඳිති.

නමුත් සැපයුම් දාම කැඩී ගොස් වෙළඳපල ලිස්සා ගිය විට, සියල්ල වෙනස් වේ. මූලස්ථානයේ එම සමෘද්ධිය තවදුරටත් පැවතිය නොහැක. ගෝලීය ප්‍රවේශය සහ ජාත්‍යන්තර සබඳතා අහිමි වීම මධ්‍යස්ථානයට වඩාත්ම හානි කර තත්වයක් උදා කරයි.

හුදකලාව ප්‍රධාන වශයෙන් මූලස්ථානයට හෙවත් අගනගරයට  බලපානු ලබන්නේය. මන්ද ඔබ ඉහළට නගින තරමට ඔබ වැටෙන තරම දරාගත නොහැකි වන බැවිනි. රුසියාවට මේ හා සමාන තත්වයකට මුහුණ දීමට සිදු විය. 1990 ගණන්වලදී, එය සුපිරි බලවතෙකුගේ තත්වයේ සිට පදික වේදිකාවට වැටුණි. සෝවියට් සංගමයේ බිඳවැටීම රුසියාවට 'දෙවන ලෝකයේ' අගනගරය තරම්ම දරුණු ලෙස බලපෑවේය.

මෑතකදී, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ, අමෙරිකාව නැවැත ශ්‍රේෂ්ඨත්වයට පත් කිරීමේ මූලධර්මය පාරිශුද්ධවාදීන් සහ ට්‍රම්ප් පරිපාලනය අතර වර්ධනය වන විරසකයක් හට ගෙන තිබේ. ට්‍රම්ප් බලයට පත්වීමෙන් පසු, ඔහුගේ ව්‍යාපාරික පසුබිමෙන් වැඩුණු සම්භාව්‍ය අර්බුද කළමනාකරුවෙකු මෙන් ක්‍රියා කළේය. පිරිවැය අඩු කිරීම, කාර්ය මණ්ඩලය ප්‍රශස්ත කිරීම, ලාභ නොලබන ව්‍යාපාර වසා දැමීම ඒ අතර වේ. මේ සියල්ල 'ඇමරිකාව පළමුව' මන්ත්‍රයේ ආධාරකරුවන්ගේ සහාය ඇතිව සිදු කරන ලදී.

කෙසේ වෙතත්, 'පෙරෙස්ත්‍රොයිකා' පන්නයේ උත්සාහයේදී, ට්‍රම්ප් 'ගැඹුරු රාජ්‍යයෙන්' දේශපාලනික තල්ලුවක් පමණක් නොව, සැලකිය යුතු වෙනස්කම් සිදු කිරීම කලින් සඳහන් කළ බිඳවැටීමට හේතු වන බවට ඇති දැඩි යථාර්ථයට ද මුහුණ දුන් බව පෙනේ.

ජාත්‍යන්තර සහයෝගිතාවය සහිත නිෂ්පාදන සඳහා තීරුබදු පැනවීම එක්තරා අකාරයක විකාරයකි. අගනගරයකට සැපයුම් දාමයන් එතරම් නොසැලකිලිමත් ලෙස කඩාකප්පල් කිරීමට නොහැකිය.

සංක්‍රමණිකයන් සමූහ වශයෙන් පිටුවහල් කිරීම  කළ නොහැකි දෙයකි. එනම් ඕනෑම අගනගරයකට ශ්‍රමය අවශ්‍ය වන අතර පිටස්තර ප්‍රදේශවලින් නැවුම් දක්ෂතා ගලා ඒම මත එම අගනගරය සමෘද්ධිමත් වේ.

ජාත්‍යන්තර කටයුතුවලින් ඉවත් වීම හෙවත් සම්පූර්ණයෙන්ම සියදිවි නසා ගැනීමක් වන අතර එය පළාත් එකින් එක කැඩී යාමට හේතු වනු ඇත. එනම් අප ඉහතින්  සාකච්ඡා කළ ආකාරයේ අර්බූද කඳුරැල්ලක බලපෑම නිර්මාණය කරයි.

ණය ගැනීම කපා හැරීමේ උත්සාහයන් පවා කළ නොහැකි බව මේ වන විටඔප්පු වී ඇත.මන්ද මෙය ආර්ථික අවපාතයට තර්ජනයක් වන අතර පාරිභෝගිකයා විසින් මෙහෙයවනු ලබන ඇමරිකානු ආර්ථික ආකෘතිය බිඳ දැමිය හැකිය.

මූලික වශයෙන්, ට්‍රම්ප් පැරණි අමෙරිකානු අධිපතිවාදය විසින් මෙහෙයවනු ලබන මාවතට ආපසු යමින් සිටී. ඒ හා සමානව "පැක්ස් ඇමරිකානා" හෙවත් අමෙරිකානු සාමය වෙත ඛණ්ඩනය වෙමින් සිටින අතර එයම එක්සත් ජනපදයම ව්‍යසනයට සහ ගැඹුරු පරිහානියට යොමු කරන්නක් බවට පත් කරමින් සිටියි.

සර්ජි පොලෙටෙව් විසින් රචනා කළ Here’s why ‘America first’ hurts America most ලිපියේ සිංහල පරිවර්තනයයි. පරිවර්තනය ජීවන්ත ජයතිස්ස 

සර්ජි පොලෙටෙව් තොරතුරු විශ්ලේෂකයෙකු සහ ප්‍රචාරකයෙකි. ඔහු රුසියානු විදේශ ප්‍රතිපත්තිය සහ රුසියානු-යුක්රේන ගැටුම පිළිබඳ විශේෂඥයෙකි.

1980 දී මොස්කව්හි උපත ලැබූ පොලෙටෙව් මොස්කව් රාජ්‍ය විශ්ව විද්‍යාලයේ ජනමාධ්‍ය පීඨයේ උපාධිධාරියෙකි. 2017 දී පර්යේෂකයන් වන ඔලෙග් මකරොව් සහ දිමිත්‍රි ස්ටෙෆනොවිච් සමඟ එක්ව ඔහු වැට්ෆෝර් නම් තොරතුරු සහ විශ්ලේෂණ ව්‍යාපෘතිය ආරම්භ කළේය.

ජාත්‍යන්තර සබඳතා පිළිබඳ රුසියානු විශේෂඥයෙකු සහ රුසියානු ජාත්‍යන්තර කටයුතු කවුන්සිලයේ දායකයෙකු වන ඔහුගේ ලිපි විශේෂඥයන් වෙනුවෙන් වෙන් කළ මාධ්‍යවල ප්‍රකාශයට පත් කර ඇත.

පොලෙටෙව් සම්මුඛ සාකච්ඡා, දේශපාලන මාතෘකා පිළිබඳ මාර්ගගත ප්‍රවාහ මෙන්ම විද්‍යාත්මක සහ වැඩමුළු සම්මන්ත්‍රණ සඳහා පහසුකම් සපයන්නෙකු/සංවිධායකයෙකු ද වේ.