ට්‍රම්ප් තම වෙළඳ යුද්ධය තුළ සැබවින්ම කැමති දේ...

Apr 16, 2025 at 01:41 PM

|

Lanka Leader

ඇමරිකානු ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් කිසිදු විටෙක විහිළු සැපවූයේ නැත. පොරොන්දු වූ පරිදි, ඔහු තම රටේ වෙළඳ ප්‍රතිපත්තියේ නාටකාකාර ලෙස ප්‍රතිසංස්කරණයක් දියත් කර ඇති අතර, ඔහු ප්‍රධාන හවුල්කරුවන් සමඟ ආනයන සහ අපනයන නැවත සමතුලිත කිරීමක් ලෙස ඔහු විසින් හඳුන්වන ක්‍රියාමාර්ගයට අවනත වීමට බල කිරීම සඳහා පුළුල් තීරුබදු හඳුන්වා දී ඇත. මෙම පියවර විසින් ජගත් වෙළඳපල චලනයට ලක් කර ඇති අතර එය ගෝලීය වෙළෙඳපොල තුල පසු බැස්මක් හෝ  අවපාතයක් පවා සිදු විය හැකි බවට අනතුරු ඇඟවීම් අවුලුවා ඇත. ආක්‍රමණශීලී, ඉහළ මට්ටමේ "ඔට්ටු" උපක්‍රම සඳහා ප්‍රසිද්ධ ට්‍රම්ප්,  හිතාමතා දියත් කළ උපායමාර්ගය නම්‍යශීලී වන්නේ ඔහුගේ කොන්දේසි මත පමණක් බවට සැකයක් ඉතිරි කර නැත. එහෙත් ට්‍රම්ප් අනුගතව සිටින උපක්‍රමය විසින් ඇති කරන ප්‍රතිඵලය අවිනිශ්චිතව පවතින අතර, බොහෝ විශේෂඥයින් අනාවැකි පළ කරන්නේ එක්සත් ජනපදය අනෙක් සියල්ලන් සමඟ දුක් විඳිනු ඇති බවත් එසේ  නැතහොත් ලෝකයේ අනෙක් රටවල් වටටත් වඩා දුක් විඳිනු ඇති බවයි.

මෙම ප්‍රවේශයෙන් ලැබෙන ඕනෑම වාසියක් යම් හෙයකින් සිදුවුවහොත් ඒවා දිගු කාලීන වනු ඇති බවට ආර්ථික විද්‍යාඥයින් බොහෝ දුරට එකඟ වෙති.ඇමරිකානුවන්ට කෙටි කාලීනව,  ඉහළ උද්ධමනය, අරගල කරන නිෂ්පාදකයින්, දුර්වල පාරිභෝගික බලය සහ පහත වැටෙන වෙළඳපල ප්‍රාග්ධනීකරණය අපේක්ෂා කළ හැකිය. නමුත් ට්‍රම්ප් එකඟතාව ගැන සැලකිලිමත් නොවේ. ඔහු දේශපාලන "පොර කුකුළෙකු" වන අතර, ඔහුගේ ඉලක්කය වන්නේ හුදෙක් ආර්ථික ප්‍රතිසංස්කරණ නොව, ඔහුගේ දැක්ම අනුව ඇමරිකාව පරිහානියට ඇද දමමින් සිටින සමස්ත ගෝලීය පද්ධතිය මූලික වශයෙන් නැවත සකස් කිරීමයි.

ට්‍රම්ප්ගේ මානසිකත්වය තේරුම් ගැනීමට, ගතානුගතික චින්තකයෙකු වන මයිකල් ඇන්ටන් විසින් රචිත 2016 දී කුප්‍රකට "The Flight 93 Election" නම් රචනාව සිහිපත් කිරීම වැදගත් වේ. එහි දී,  මයිකල් ඇන්ටන්, ට්‍රම්ප්ගේ ඡන්දදායකයින් 9/11 දින පැහැරගත් ගුවන් යානයේ සිටි තම ජීවිත පූජා කරමින් ව්‍යසනය නැවැත්වීම සඳහා නියමු කුටියට ඇතුළු වූ මගීන් සමඟ සංසන්දනය කළේය. ඔහු යොදාගත් රූපකය පැහැදිලිය. ලිබරල් ගෝලීයවාදීන් විසින් පැහැර ගන්නා ලද ඇමරිකාව සියදිවි නසාගැනීමේ මාවතක ගමන් කළේය. මෙම රාමුව තුළ , බිඳවැටීම වළක්වා ගැනීම සඳහා අවසාන ප්‍රතිචාරය ට්‍රම්ප් විය.

වාර්තා වේ. එක්සත් ජනපද දේශීය දේශපාලනයට වරක් යෙදූ The Flight 93 Election හි තර්කනය දැන් මුළු ලෝකයටම ව්‍යාප්ත වී ඇති බව පෙනේ. ට්‍රම්ප් පරිපාලනයට අනුව වත්මන් ගෝලීය පිළිවෙල තිරසාර නොවන අතර එය ඇමරිකානු බලයට පවා භයානක පිලිවෙලක් ලෙස සලකයි. ඔවුන්ගේ මතය අනුව, පද්ධතිය දැන් බිඳ නොදැමුවහොත්, එක්සත් ජනපදයට ඉක්මනින් එය කිසිසේත් නිවැරදි කිරීමට නොහැකි වනු ඇත.

ඇමරිකාවේ වෙළඳපොළ බලය උපයෝගී කර ගනිමින් වෙළඳ ගනුදෙනු නැවත සාකච්ඡා කිරීම සඳහා රටවල් ශක්තිමත් කළ හැකි බව ට්‍රම්ප් විශ්වාස කරයි. සමහර රටවල් වලට මෙය සාර්ථක විය හැකිය. බොහෝ ජාතීන්ට එක්සත් ජනපදය සමඟ පූර්ණ වෙළඳ යුද්ධයක් දරාගත නොහැක. නමුත් ට්‍රම්ප්ගේ ආර්ථික ප්‍රහාරයේ ප්‍රධාන ඉලක්ක දෙක වන චීනය සහ යුරෝපීය සංගමය - එතරම් පහසුවෙන් හිරිහැරයට ලක් නොවේ.

චීනය සම්බන්ධ කාරණය සැලකිල්ලට ගත් කල , ගෝලීය ආර්ථික බර සහ බලපෑම අතින් චීනය එක්සත් ජනපදය සමඟ සමාන මට්ටමක ආසන්නයේ පවතී. එය ආධිපත්‍යයක් නොවූවත්,  අමෙරිකා එක්සත් ජනපදය සම වයසේ මිතුරෙකු ලෙසත්, බහු ධ්‍රැවීය ලෝකයක අවශ්‍ය ධ්‍රැවයක් ලෙස චීනය සලකයි. එම ස්වයං ප්‍රතිරූපය එක්සත් ජනපද ඉල්ලීම්වලට යටත් වීම කිසි විටකත් සිදු නොවීමට බලපානු ලබයි. කුණාටුවට ඔරොත්තු දිය හැකි බවත් සමහර විට වොෂින්ටනය අභිබවා යා හැකි බවත් බීජිනය විශ්වාස කරයි. එය තම ප්‍රතිවාදියා අවතක්සේරු කරනවා විය හැකි නමුත් සටනකින් තොරව චීනය පසුබසින්නේ නැත.

මේ අතර, යුරෝපා සංගමය වෙනස් අභියෝගයක් ඉදිරිපත් කරයි. එහි වෙළඳ ප්‍රතිපත්තිය තනි සාමාජික රාජ්‍යයන් නොව යුරෝපීය කොමිසම විසින් පාලනය කරනු ලැබේ. මෙම මධ්‍යගතකරණය විශේෂයෙන් අර්බුදවලදී නම්‍යශීලීභාවය සීමා කරන අතර ප්‍රතිචාර කාලය මන්දගාමී කරයි. යුරෝපයේ ඉහළම අපනයනකරු වන ජර්මනිය වැනි රටවල් එක්සත් ජනපද තීරුබදු මගින් සෘජුවම බලපෑමට ලක් වන අතර, ඔවුන්ට තනිවම සාකච්ඡා කළ නොහැකි තත්වයකට මුහුණ පා සිටී. යුරෝපා සංගමය තුළ සම්බන්ධීකරණය සැමවිටම දුෂ්කර වී ඇති අතර, සැබෑ පීඩනයක් ඇති අවස්ථාවන්හිදී, ජාතික අවශ්‍යතා බොහෝ විට සාමූහික අවශ්‍යතා අභිබවා යයි.

එපමණක් නොව, යුරෝපා සංගමය මිලිටරිමය වශයෙන් සහ දේශපාලනික වශයෙන් එක්සත් ජනපදය මත රඳා පවතින අතර, එය දිගු කලක් තිස්සේ තමන්ව තහවුරු කර ගැනීමේ හැකියාව සංකීර්ණ කර ඇති යැපීමක් බවට පත්ව තිබේ. විශේෂයෙන් වෙළඳාම සහ ආරක්ෂාව සම්බන්ධයෙන් බටහිර යුරෝපය වැඩි වැඩියෙන් විරුද්ධවාදියෙකු ලෙස ට්‍රම්ප් සලකන අතර, එම කණ්ඩායම තවමත් එක්සත් ජනපදය අත්‍යවශ්‍ය සගයෙකු ලෙස දකී. ඇමරිකානු ආරක්ෂක කුඩය නොමැතිව අනාගතයක් බටහිර යුරෝපයට දැනට සිතාගත නොහැකිය. මෙම අසමතුලිතතාවය වොෂින්ටනයට චීනය සමඟ ගනුදෙනුවේදී නොමැති ලීවරයක් ලබා දෙයි.

පරස්පර විරෝධී ලෙස, බටහිර යුරෝපය දැන් විරෝධතා දැක්වීමේ වාචාලකම සහ අනුකූල වීමේ සහජ බුද්ධිය අතර සිරවී සිටී. චීනය මෙන් නොව, යුරෝපා සංගමය අවසානයේ නැමෙනු ඇතැයි ට්‍රම්ප් විශ්වාස කරන බව පෙනේ. සාම්ප්‍රදායිකව, එය එසේ කර ඇත. නමුත් මෙවර, යටත් වීම සැලකිය යුතු අභිලාෂයන්ගේ වියදමින් සහ කිසිදු පැහැදිලි විපාකයක් නොමැතිව සිදුවනු ඇත.

ඇමරිකා එක්සත් ජනපද-චීන ​​ගැටුම අපේක්ෂිත සාකච්ඡා මගින් මහජන විරෝධතා අවධියකට පිවිසෙමින් තිබියදී, ඇමරිකා එක්සත් ජනපද-යුරෝපා සංගම් සබඳතාවල ගමන් පථය වඩාත් අඳුරු පරාසයකට යොමු වෙමින් තිබේ. ට්‍රම්ප් ඉක්මනින්ම බ්‍රසල්ස් වෙතින් සම්පූර්ණ යටත් වීමක් අපේක්ෂා කරන බව පෙනේ.

මෙම අපේක්ෂාව වැරදි විය හැකිය. බටහිර යුරෝපීය ආණ්ඩු විශේෂයෙන් කර්මාන්ත හා කෘෂිකර්මාන්තයෙන් එල්ල වන විරෝධතා හේතුවෙන්  අභ්‍යන්තර ආර්ථික පීඩනයකට ලක්ව ඇත. ඒවා ඉහළ යන පිරිවැය සහ අහිමි වූ අපනයන වෙළඳපොළවල බර දරයි. එහෙත් එම නියෝගය වොෂින්ටනයෙන් නැවත ලියනු ලැබුවද, බ්‍රසල්ස් අත්ලාන්තික් සාගර සන්ධානයට සහ ලිබරල් ආර්ථික පිළිවෙලට දෘෂ්ටිවාදාත්මකව කැපවී සිටී.

ට්‍රම්ප්ගේ අභිලාෂයන් අති විශාල මෙන්ම ක්ෂණිකව ක්‍රියාත්මක වේ. ලෝක වෙළඳාම ප්‍රතිව්‍යුහගත කිරීම, යුක්රේනයේ ගැටුම සමථයකට පත් කිරීම සහ ඉරානය පාලනය කිරීම - සියල්ල එකවර සහ ඔහුගේ දෙවන ධුර කාලය තුළ සිදු කිරීම අපේක්ෂාවයි. බලා සිටීමට, සම්මුතියකට එළඹීමට හෝ ස්ථාපිත රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික වේගය අනුගමනය කිරීමට ඔහුට අවශ්‍යතාවයක් තිබෙන බව නොපෙනේ. භූ දේශපාලනයට අදාළ වන The Flight 93 Election උපාය මාර්ගය මෙයයි. එනම් පද්ධතිය ඔබව කඩා වැට්ටවීමට පෙර බිඳ දමන්න.

ලෝකයේ සෙසු රටවල් මෙයින් කොපමණ ප්‍රමාණයක් ඉවසා සිටිනු ඇත්දැයි නිෂ්චය කිරීමට බලා සිටීමට සිදුවනු ඇත. චීනය පහසුවෙන් යටත් නොවනු ඇත. යුරෝපා සංගමය මැසිවිලි නැඟීමට, ප්‍රමාද කිරීමට සහ සාකච්ඡා කිරීමට උත්සාහ කළ හැකිය. නමුත් ප්‍රමාණවත් තරම් පීඩනයක් එල්ල කළහොත්, යුරෝපා සංගමය අභ්‍යන්තරව සිදුවන පීඩනය යටතේ බෙදී යා හැකිය. පැහැදිලි දෙය නම්, ට්‍රම්ප් පාලනය යටතේ එක්සත් ජනපදය තවදුරටත් ලෝකය මෙහෙයවීමට උත්සාහ නොකරන නමුත් තමන්ගේම කොන්දේසි මත ලෝකය නැවත සැකසීමට උත්සාහ කිරීම විද්‍යාමාන වීමයි.

Fyodor Lukyanov: Here’s what Trump really wants from his trade war